Francuzi zajmują Rethel

6 listopada 1918 roku wojska francuskie weszły do Rethel, miasteczka nad rzeką Aisne w departamencie Ardeny. Brytyjska chronologia wojny notuje tego dnia odzyskanie Rethel przez Francuzów. Tę samą datę podaje większość opracowań, choć spotyka się też 5 listopada. Miasto było w rękach niemieckich od 31 sierpnia 1914 roku. Departament Ardeny był jedynym departamentem Francji, który Niemcy okupowali w całości przez całą wojnę.

Rethel leżał na ważnym węźle dróg i kolei między Reims a Mézières. Już zimą 1914 roku francuska 4 Armia, nacierając w pierwszej bitwie w Szampanii, miała dojść właśnie w jego stronę, ale nawet się do niego nie zbliżyła. Przez następne cztery lata front stał kilkadziesiąt kilometrów na południe od miasta. Zmieniło się to dopiero jesienią 1918 roku. Po wielkim natarciu francusko-amerykańskim z 26 września Niemcy w październiku cofnęli się nad Aisne i stanęli tam na nowej pozycji. W rejonie Rethel stykały się dwie armie francuskie: 4 Armia generała Henriego Gouraud, nacierająca spod Vouziers, i 5 Armia generała Adolphe’a Guillaumata, która w październiku sforsowała Suippe, a na zachód od miasta przeszła miejscami także Aisne. Przez kilka tygodni front biegł tu wzdłuż rzeki.

O losie Rethel przesądziły wydarzenia na innych odcinkach. 1 listopada Amerykanie i francuska 4 Armia przełamali niemiecką obronę między Aisne a Mozą, a 4 listopada Brytyjczycy i francuska 1 Armia ruszyli do wielkiego natarcia nad Sambrą i pod Guise. Marszałek Ferdinand Foch pisał we wspomnieniach, że wstrząśnięci Niemcy 5 listopada rozpoczęli wielki odwrót na całym froncie od kanału pod Mons po Aisne pod Rethel, a w następnych dniach odwrót objął cały front aż po Mozę. Gdy Niemcy wycofali się znad Aisne, Francuzi zajęli miasto. Według francuskich zestawień 5 Armia ruszyła 6 listopada w pościg z linii Rethel – Château-Porcien, a 7 listopada była już w Signy-l’Abbaye, mniej więcej w połowie drogi do Mozy.

Francuzi zastali ruiny. Rethel spłonął w dużej części już w pierwszych dniach okupacji, w sierpniu 1914 roku, a po wojnie oceniano, że zniszczonych było ponad 80 procent miasta. Według francuskiego ministerstwa obrony w czasie okupacji zostało w nim tylko około stu mieszkańców. Niemcy przemianowali ulice i wprowadzili czas niemiecki. W 1920 roku Rethel odznaczono Krzyżem Wojennym. Pięć dni po jego wyzwoleniu, 11 listopada, wszedł w życie rozejm, a francuskie armie stały wtedy już nad Mozą.