Grecja pyta o okupację Lemnos

7 marca 1915 roku rząd grecki zwrócił się do Wielkiej Brytanii z prośbą o wyjaśnienie, na jakiej podstawie jej wojska zajęły wyspę Lemnos. Datę tę podaje brytyjska chronologia wojny. Według George’a F. Abbotta, autora wydanej w 1922 roku książki o Grecji i aliantach, Ateny oświadczyły, że brytyjskiego kroku nie da się pogodzić z neutralnością kraju. Było to zaledwie dzień po tym, jak do dymisji podał się premier Elefterios Wenizelos, który na to zajęcie po cichu się zgodził.

Cicha zgoda

Brytyjska piechota morska wylądowała na Lemnos 23 lutego, a zatoka Mudros stała się bazą floty atakującej Dardanele. Wenizelos, przychylny Ententie, nie chciał otwarcie łamać neutralności, więc grecki garnizon po prostu wycofał się z wyspy. Według brytyjskiej monografii sztabu marynarki premier dał przy tym do zrozumienia, że baterie zostaną na miejscu, by zaopiekowali się nimi Brytyjczycy. Minister spraw zagranicznych Edward Grey przekonywał wtedy Ateny, że Grecja nie powinna zgłaszać nawet formalnego protestu, bo brytyjskie okręty skorzystają z wyspy krótko i tylko na potrzeby operacji w cieśninach.

Status Lemnos był przy tym niejasny. Grecka flota zajęła wyspę jesienią 1912 roku, podczas pierwszej wojny bałkańskiej. W lutym 1914 roku wielkie mocarstwa przyznały ją Grecji, razem z Chios, Lesbos i innymi wyspami, ale Imperium Osmańskie tej decyzji nigdy nie uznało. Dzięki temu Londyn mógł traktować Lemnos jak sporne terytorium tureckie, a nie jak część neutralnego państwa.

Coraz więcej wojska

Na początku marca wyspa szybko zapełniała się żołnierzami. 4 marca do Mudros przybyła z Egiptu 3 Brygada australijska, a w drodze były Dywizja Marynarki (Royal Naval Division) i francuska dywizja. Według niektórych relacji brytyjskie wojska zeszły na ląd w Mudros 6 marca, właśnie w dniu dymisji Wenizelosa. Krótki pobyt kilku okrętów zamieniał się w koncentrację armii, której celem był półwysep Gallipoli.

Dla obozu króla Konstantyna I, który chciał utrzymać ścisłą neutralność, było to trudne do przyjęcia. Zgodnie z jedną z konwencji haskich z 1907 roku terytorium państwa neutralnego było nietykalne, a wojska stron walczących nie mogły przez nie przechodzić. Sprzyjający królowi grecki autor S.P.P. Cosmetatos pisał w 1928 roku, że zajęcie Lemnos było jawnym naruszeniem tych zasad. Nawet w amerykańskim piśmie prawa międzynarodowego przyznawano w 1918 roku, że aliantów usprawiedliwiała tylko milcząca zgoda rządu Wenizelosa.

Kto pytał?

Nie jest jasne, kto formalnie wystosował zapytanie. 7 marca Grecja nie miała jeszcze nowego rządu. Król szukał następcy Wenizelosa, a urząd premiera objął Dimitrios Gunaris dopiero 9 marca. Brytyjska monografia sztabu marynarki wiąże prośbę o wyjaśnienia z dojściem do władzy Gunarisa, którego nazywa anglofobem. Możliwe więc, że sprawę podniesiono w ostatnich dniach przesilenia, a podjął ją już nowy gabinet.

Bez względu na to, kto ją zgłosił, Ateny nie próbowały usunąć Brytyjczyków z wyspy. Zapytanie pozwalało jednak zaznaczyć, że Grecja nie godzi się na traktowanie jej ziemi jak terenu wojny. Odpowiedź z Londynu nadeszła po dwóch dniach. Lemnos pozostał główną bazą aliantów pod Dardanelami do końca kampanii.