Niemcy zajmują Narwę

Rano 4 marca 1918 roku niemieckie oddziały weszły do Narwy, miasta nad rzeką Narwą (Narową), około 150 kilometrów od Piotrogrodu. Nie musiały walczyć. Czerwoni obrońcy opuścili miasto poprzedniego wieczoru, a Niemcy, nie wiedząc o tym, czekali do rana. Dzień wcześniej delegacja radziecka podpisała w Brześciu traktat pokojowy, więc zajęcie Narwy było ostatnim krokiem operacji Faustschlag na północy i ostatnim posunięciem Niemców w stronę rosyjskiej stolicy.

Narwa była miastem granicznym w dosłownym sensie. Do 1917 roku samo miasto i leżący na drugim brzegu rzeki Iwangorod należały do guberni petersburskiej, a wielkie przędzalnie na przedmieściach już do estońskiej. Mieszkali tu po równo Rosjanie i Estończycy, a w fabrykach pracowały tysiące robotników, wśród których silni byli bolszewicy. W 1917 roku władze miasta wystąpiły o przyłączenie Narwy do autonomicznej guberni estońskiej. Rząd Lenina zgodził się na to w listopadzie, a mieszkańcy poparli zmianę w głosowaniu. W lutym 1918 roku miejscowa Czerwona Gwardia liczyła według estońskich opracowań około 1200 ludzi.

Po zajęciu Rewla 25 lutego Niemcy ruszyli koleją na wschód. Estońscy czerwonogwardziści z Rakvere, Jõhvi i samej Narwy bronili się pod stacją Sompa, pod Jõhvi i pod Vaivarą, ale cofali się z każdym dniem. Według estońskich źródeł dwunastu jeńców z Czerwonej Gwardii Niemcy powiesili w Rakvere. Obronę Narwy zorganizowano w ostatniej chwili. Złożyły się na nią oddział Armii Czerwonej, grupa węgierskich internacjonalistów z Bélą Kunem i około tysiąca marynarzy Floty Bałtyckiej pod dowództwem ludowego komisarza do spraw morskich Pawła Dybienki, mianowanego komendantem miasta.

Według rosyjskich badaczy Dybienko wbrew radom zawodowych oficerów wyprowadził rano 3 marca swoich marynarzy do kontrataku wzdłuż linii kolejowej. Po starciu między stacjami Vaivara i Korf zagrożony obejściem oddział się cofnął, a około 15 Niemcy doszli do wzgórz około pięciu kilometrów na północny zachód od miasta. Wieczorem czerwoni, jak to ujęto w późniejszym raporcie, „bez naporu ze strony Niemców” uciekli z Narwy. Wysłany z Piotrogrodu generał Dmitrij Parski próbował zebrać ich w Jamburgu (Kingisiepp) i nawet planował kontratak, ale marynarze odmówili powrotu i uciekli pociągiem aż do Gatczyny. Estońscy czerwonogwardziści zatrzymali się w okolicy Jamburga i tam utworzyli pierwsze oddziały estońskich strzelców czerwonych. Oddział Dybienki rozbrojono 6 marca w Gatczynie, a jego samego za utratę Narwy wkrótce usunięto z partii i pozbawiono stanowisk.

Traktat brzeski uczynił z rzeki Narwy wschodnią granicę Estonii, którą do czasu przywrócenia porządku miała obsadzać niemiecka „policja”. Linia frontu ustaliła się na rzece i na jeziorze Pejpus. Niemcy zostali w Narwie do końca listopada 1918 roku. Gdy po rozejmie zaczęli się wycofywać, 28 listopada zaatakowała miasto Armia Czerwona, a następnego dnia proklamowano w nim Estońską Komunę Ludu Pracującego. Od walk o Narwę zaczęła się estońska wojna o niepodległość.