Niemcy zajmują Reims

Brytyjska kronika wojny odnotowała pod datą 5 września 1914 roku zajęcie Reims przez wojska niemieckie. W rzeczywistości Niemcy wkroczyli do miasta dzień wcześniej, 4 września, i 5 września było ono już całkowicie w ich rękach. Reims, stolica Szampanii, miało dla Francuzów szczególne znaczenie: w tutejszej katedrze przez stulecia koronowano królów Francji.

Miasto bez obrony

Pod koniec sierpnia armie francuskie wycofywały się na południe po przegranej bitwie granicznej. Reims nie zamierzano bronić, a ostatnie francuskie oddziały opuściły je na początku września. 3 września do miasta przybyli niemieccy parlamentariusze, a wieczorem na ulicach pojawiły się pierwsze patrole. Mieszkańcom kazano oddać całą broń pod groźbą kary śmierci.

Rano 4 września na miasto nieoczekiwanie spadły niemieckie pociski. Ostrzał trwał około 40 minut. Zawaliło się kilka domów, uszkodzone zostały kościoły, a w katedrze wyleciały z okien średniowieczne witraże. Według miejscowych relacji zginęło kilkadziesiąt osób, w tym kobiety i dzieci. Niemcy tłumaczyli później, że bombardowanie było „godnym ubolewania nieporozumieniem” związanym z misją parlamentariuszy. Mieszkańcy podejrzewali raczej chęć zastraszenia miasta. Po ostrzale na katedrze i ratuszu wywieszono białe flagi. Po południu do Reims wkroczyły saskie oddziały 3 Armii generała Maxa von Hausena.

Dziewięć dni okupacji

Niemcy zakwaterowali w mieście żołnierzy, zażądali dostaw żywności i paszy dla koni i przejęli kontrolę nad życiem miasta. Ciężar kontaktów z okupantem spadł na mera, doktora Jean-Baptiste’a Langleta, który pozostał na posterunku i starał się chronić mieszkańców przed represjami.

Po bitwie nad Marną, która rozpoczęła się w pierwszych dniach tej okupacji, armie niemieckie musiały się wycofać. 12 września, przed opuszczeniem Reims, Niemcy wzięli jako zakładników około stu znanych obywateli miasta. Mer musiał podpisać i ogłosić proklamację, w której zapowiedziano, że zakładnicy zostaną powieszeni, jeśli w mieście dojdzie do jakichkolwiek aktów wrogości. Odwrót przebiegł spokojnie i zakładników uwolniono w nocy za miastem. 13 września do Reims wkroczyły wojska francuskiej 5 Armii generała Louisa Franchet d’Espéreya.

Miasto na linii frontu

Niemcy zatrzymali się zaledwie kilka kilometrów na północ i wschód od Reims, na wzgórzach otaczających miasto. Stamtąd ich artyleria przez następne cztery lata ostrzeliwała Reims. Najbardziej wstrząsnął światem ostrzał z 19 września 1914 roku, gdy od pocisków zapalił się drewniany dach katedry, a ogień strawił rusztowania i słomę rozłożoną we wnętrzu dla rannych niemieckich jeńców. Płonąca katedra w Reims stała się dla Francuzów i ich sojuszników symbolem niemieckiego barbarzyństwa. Pod koniec wojny miasto było niemal całkowicie zrujnowane.