Niemcy docierają do Claye

Brytyjska kronika wojny odnotowała pod datą 5 września 1914 roku, że wojska niemieckie dotarły do miasteczka Claye, dziś Claye-Souilly, na wschód od Paryża. Według kroniki było to zaledwie 10 mil (około 16 kilometrów) od Paryża i najbliższy stolicy punkt, do którego Niemcy doszli w czasie całej wojny.

Claye leży przy drodze z Paryża do Meaux, w pasie, przez który w pierwszych dniach września przechodziło prawe skrzydło 1 Armii generała Alexandra von Klucka. Od centrum Paryża dzieli je w prostej linii około 27 kilometrów, a od ówczesnych granic miasta nieco ponad 20. Liczba „10 mil” mogła odnosić się do zewnętrznego pierścienia paryskich fortów, który przebiegał niespełna 10 kilometrów dalej. W źródłach wspomina się, że niemieckie oddziały doszły tu do mostu na drodze do Paryża, a według niepotwierdzonych relacji pojedyncze patrole ułanów zapuszczały się jeszcze dalej, pod Villeparisis i Vaujours.

Określenie „najbliższy punkt” trzeba więc traktować ostrożnie. Na północ od Paryża niemieckie patrole kawalerii w pierwszych dniach września pojawiały się w okolicach Écouen, Gonesse i Luzarches, a w miejscowych przekazach i na pamiątkowych tablicach różne miejscowości podają się za kres niemieckiego pochodu. Były to jednak zwiadowcze wypady, a nie posuwanie się głównych sił. Główne siły niemieckie nigdy już nie zbliżyły się do stolicy Francji tak bardzo jak w pierwszym tygodniu września 1914 roku.

Wkrótce okolica Claye znalazła się na zapleczu francuskiej 6 Armii, która 5 września rozpoczęła walki nad Ourcq, a jej dowódca, generał Maunoury, urządził w Claye swoją kwaterę główną. W 1918 roku Niemcy znów podeszli pod Marnę, ale zatrzymali się znacznie dalej od stolicy, choć ich działa dalekonośne ostrzeliwały wtedy samo miasto.