Pierwsza zdobycz Emdena na Oceanie Indyjskim

10 września 1914 roku niemiecki krążownik lekki Emden zatrzymał w Zatoce Bengalskiej grecki parowiec Pontoporos, wiozący węgiel na zlecenie Brytyjczyków. Była to pierwsza zdobycz Emdena na Oceanie Indyjskim i początek jednego z najsłynniejszych rajdów krążowniczych w historii wojen morskich.

Samotny rajder

Emden należał do niemieckiej Eskadry Wschodnioazjatyckiej, stacjonującej w Tsingtao. Dowodził nim fregattenkapitän Karl von Müller. Już w pierwszych dniach wojny krążownik zdobył na Morzu Japońskim rosyjski parowiec Riazań, który Niemcy przebudowali na krążownik pomocniczy. Potem Emden dołączył na wyspie Pagan w Marianach do głównych sił wiceadmirała Maximiliana von Spee, który na początku sierpnia opuścił Pohnpei.

Spee postanowił przeprowadzić eskadrę przez Pacyfik ku wybrzeżom Ameryki Południowej. Müller zaproponował, by jeden krążownik odłączyć do samodzielnych działań na Oceanie Indyjskim, gdzie biegły ważne szlaki żeglugowe Imperium Brytyjskiego. Spee się zgodził i wybrał Emdena, najszybszy okręt eskadry. 14 sierpnia krążownik w towarzystwie węglowca Markomannia odłączył się od eskadry i przez wody Holenderskich Indii Wschodnich, między innymi przez Cieśninę Lombok, przedostał się na Ocean Indyjski. Aby nie zostać rozpoznanym, załoga dostawiła fałszywy czwarty komin, upodabniający okręt do brytyjskich krążowników.

Pontoporos

5 września Emden wszedł do Zatoki Bengalskiej. Brytyjczycy sądzili, że wciąż płynie ze Spee po Pacyfiku, i nie spodziewali się go na tych wodach. Przez kilka dni Müller nie napotkał żadnego statku. Dopiero gdy przeniósł się na szlak między Kolombo a Kalkutą, w nocy z 9 na 10 września wachtowi dostrzegli światła parowca.

Był to grecki Pontoporos z ładunkiem około 6 tysięcy ton węgla. Grecja była neutralna, ale statek pływał na podstawie kontraktu z Brytyjczykami, więc jego ładunek stanowił kontrabandę wojenną i mógł zostać zajęty. Źródła różnią się co do tego, czy węgiel miał trafić do Kalkuty, czy do Bombaju. Müller nie zatopił statku. Węgiel był dla rajdera bezcenny, więc Niemcy zatrzymali Pontoporosa jako własny węglowiec, a Müller zawarł z greckim kapitanem umowę i obiecał zapłacić jego załodze za dalszą służbę.

Postrach Zatoki Bengalskiej

Kolejne dni przyniosły Emdenowi całą serię zdobyczy. Do 14 września Niemcy zatopili lub zatrzymali kilka brytyjskich statków, w tym transportowce Indus i Lovat. Załogi zatopionych jednostek przenoszono na jeden z zatrzymanych statków i odsyłano do portu. Żegluga w Zatoce Bengalskiej na pewien czas zamarła, a w poszukiwania rajdera włączyły się okręty brytyjskie, francuskie, rosyjskie i japońskie. 12 października brytyjski krążownik Yarmouth przechwycił u wybrzeży Sumatry oba węglowce Emdena, Markomannię i Pontoporosa.

22 września Emden ostrzelał zbiorniki paliwa w Madrasie, a 28 października wpłynął podstępem do portu w Penangu i zatopił tam rosyjski krążownik Żemczug oraz francuski niszczyciel Mousquet. W ciągu niespełna trzech miesięcy zatopił lub zdobył ponad dwadzieścia statków handlowych. Jego rajd zakończył się 9 listopada 1914 roku koło Wysp Kokosowych, gdzie Emdena dopadł i rozbił australijski krążownik Sydney. Müller, który dbał o życie załóg zatrzymanych statków, zyskał nawet u przeciwników opinię dżentelmena wojny morskiej.