Wydalenie przedstawicieli Niemiec i Austro-Węgier z Egiptu

10 września 1914 roku, według brytyjskiej chronologii wojny, z Egiptu wydaleni zostali przedstawiciele Niemiec i Austro-Węgier. Decyzję formalnie podjął egipski rząd premiera Husajna Ruszdiego Paszy, ale wykonywał w ten sposób polecenie brytyjskiego pełniącego obowiązki konsula generalnego, Milne’a Cheethama. Władze zarządziły też zajęcie niemieckiego i austro-węgierskiego mienia.

Kraj o dwóch zwierzchnikach

Położenie Egiptu było w 1914 roku niezwykłe. Formalnie kraj pozostawał częścią Imperium Osmańskiego, rządzoną przez dziedzicznego chedywa, który uznawał zwierzchnictwo sułtana w Konstantynopolu. Od 1882 roku Egipt był jednak okupowany przez Wielką Brytanię, a faktyczną władzę sprawował brytyjski agent i konsul generalny. Dla Brytyjczyków kraj miał ogromne znaczenie ze względu na Kanał Sueski, najkrótszą drogę morską do Indii i Australii.

Gdy wybuchła wojna, chedyw Abbas II Hilmi, niechętny Brytyjczykom, przebywał w Konstantynopolu. Rząd w Kairze, działający pod brytyjskim nadzorem, już w sierpniu podjął decyzję, która w praktyce stawiała Egipt po stronie Wielkiej Brytanii w wojnie z Niemcami. Imperium Osmańskie pozostawało wtedy formalnie neutralne, choć coraz wyraźniej zbliżało się do Niemiec. W takiej sytuacji obecność niemieckich i austro-węgierskich konsulów w kraju, przez który płynęły już transporty wojsk z Indii, była dla Brytyjczyków nie do przyjęcia.

Co było dalej

Wydalenie dyplomatów było kolejnym krokiem do pełnego podporządkowania Egiptu brytyjskiej polityce wojennej. Kilka dni wcześniej dowództwo wojsk brytyjskich w kraju objął generał John Maxwell. Gdy na początku listopada Imperium Osmańskie przystąpiło do wojny po stronie państw centralnych, Maxwell wprowadził w Egipcie stan wojenny. 18 grudnia 1914 roku Wielka Brytania ogłosiła nad Egiptem protektorat, co oznaczało koniec formalnej zwierzchności sułtana. Dzień później Abbasa II Hilmiego zdetronizowano, a jego miejsce zajął stryj, Husajn Kamil, z tytułem sułtana Egiptu.