Południowoafrykańczycy zajmują Aus

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 30 marca 1915 roku zajęcie Aus przez wojska Związku Południowej Afryki. Ta niewielka osada w górach na skraju pustyni Namib, przy linii kolejowej z Lüderitzbucht do Keetmanshoop, była najsilniej umocnioną niemiecką pozycją na południu Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Niemcy oddali ją jednak bez walki.

Sześć miesięcy na pustyni

Siły Centralne generała brygady Sir Duncana McKenziego wyruszyły w stronę Aus z Lüderitzbucht, zajętego we wrześniu 1914 roku. Od wybrzeża dzieliło je ponad 120 kilometrów pustyni. Niemcy liczyli, że ta przeszkoda zatrzyma przeciwnika. Wycofując się, niszczyli tory, a w Aus urządzili silne pozycje obronne i ustawili radiostację przeniesioną z Lüderitzbucht.

Wojska Związku posuwały się powoli, bo każdy krok naprzód wymagał odbudowy kolei, którą dowożono wodę i zaopatrzenie. W listopadzie 1914 roku zajęły stację Tschaukaib, a 22 lutego 1915 roku, bez walki, stację Garub, położoną już niedaleko Aus. Tamtejsze studnie trzeba było jednak dopiero rozbudować. W drugiej połowie marca dawały około 270 tysięcy litrów wody dziennie i McKenzie mógł wreszcie ściągnąć do Garub trzy brygady konne.

Niemcy odchodzą

Atak na Aus okazał się zbędny. Na północy wojska Louisa Bothy rozbiły 20 marca Niemców pod Riet i Pforte, a dzień później zdobyły dokumenty, z których wynikało, że niemieckie dowództwo ogołociło południe kolonii, by bronić się na północy przed nacierającym Bothą. 26 marca Botha naradzał się z McKenziem w Lüderitzbucht. W nocy z 28 na 29 marca umilkła radiostacja w Aus, co zapowiadało rychłe odejście Niemców.

Ewakuacja trwała kilka dni. Niemieckie zestawienia datują opuszczenie Aus na 24 lub 28 marca, a według południowoafrykańskiej relacji ostatni Niemcy odeszli w nocy 30 marca, gdy Siły Centralne wyruszyły już z Garub. Wojska McKenziego weszły do Aus bez oporu. Wycofujący się Niemcy wywieźli koleją rozmontowane maszty radiostacji, a na torach zostawili miny.

Dalszy marsz

Aus otwierało drogę w głąb południowej części kolonii, ale przez dziewięć dni tamtejsze studnie nie były w stanie napoić koni całych Sił Centralnych. Dopiero 15 kwietnia z Aus wyruszyła lotna kolumna trzech brygad konnych, która ścigając Niemców przez Bethanien w stronę Berseby, posuwała się forsownym marszem. W tym samym czasie od południa, znad rzeki Oranje, nacierały Siły Południowe pułkownika Jacoba van Deventera, a od wschodu, przez Kalahari, Siły Wschodnie pułkownika C. A. L. Berrangégo. Pod koniec kwietnia wojska Związku opanowały całe południe kolonii.

W Aus po kapitulacji kolonii w lipcu 1915 roku Południowoafrykańczycy urządzili obóz dla niemieckich jeńców wojennych. Przebywało w nim do 1500 ludzi. Ostatni jeńcy opuścili go w 1919 roku.