Wojska Związku Południowej Afryki zajmują Lüderitzbucht

19 września 1914 roku wojska Związku Południowej Afryki zajęły port Lüderitzbucht, dzisiejsze Lüderitz, na wybrzeżu Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Brytyjska chronologia wojny podkreśla, że było to pierwsze niemieckie terytorium, na które weszły wojska Związku. Niemcy nie bronili miasta.

Plan inwazji

Na prośbę Londynu rząd premiera Louisa Bothy zgodził się zająć niemiecką kolonię, a przede wszystkim jej porty i radiostacje, z których korzystały niemieckie okręty na Atlantyku. Minister obrony Jan Smuts przygotował plan uderzenia z trzech kierunków. Siły „A” miały wkroczyć do kolonii od południa, znad rzeki Oranje, siły „B” pod dowództwem podpułkownika Maniego Maritza miały działać od wschodu, z okolic Upington, a siły „C” miały wylądować od strony morza w Lüderitzbucht.

Lądowanie

Siły „C” pod dowództwem pułkownika Percivala Scotta Bevesa wypłynęły z Kapsztadu pod osłoną okrętów Royal Navy. Składały się z baterii artylerii, szwadronu Imperial Light Horse, batalionów Transvaal Scottish i Rand Light Infantry oraz saperów. Ich liczebność różne źródła podają na około 1200 do 1800 żołnierzy. Wieczorem 18 września na brzeg zeszli zwiadowcy, a rano 19 września wylądowały główne siły. Dlatego część opracowań podaje jako datę zajęcia miasta już 18 września.

Lądowanie odbyło się bez walki. Niewielki niemiecki garnizon wycofał się w głąb lądu, niszcząc za sobą urządzenia radiowe i tory kolei biegnącej przez pustynię do Aus i Keetmanshoop. Niemieckich cywilów z Lüderitzbucht wywieziono później do Związku Południowej Afryki i internowano do końca kampanii.

Port i diamenty

Lüderitzbucht miało dla Niemców szczególne znaczenie. W zatoce, nazywanej przez Portugalczyków Angra Pequena, w 1883 roku bremeński kupiec Adolf Lüderitz kupił pierwsze ziemie, od których zaczęła się niemiecka kolonia. W 1908 roku w pobliskich wydmach znaleziono diamenty. Wokół osady Kolmanskop wyrosły kopalnie, a port przeżywał gorączkę diamentową. Wraz z Lüderitzbucht w ręce wojsk Związku przeszło więc jedno z najcenniejszych miejsc kolonii.

Wojna i rebelia

Zajęcie portu nie oznaczało szybkiego zwycięstwa. Już 26 września Niemcy rozbili oddział sił „A” pod Sandfontein, tuż za granicą kolonii. Tymczasem w samym Związku narastał kryzys, który zaczął się w połowie września, gdy generał Beyers podał się do dymisji, a generał De la Rey zginął. W październiku Maritz przeszedł na stronę Niemców, a w kraju wybuchła rebelia burska. Rząd musiał wstrzymać inwazję i skierować wojska przeciw rebeliantom.

Oddziały w Lüderitzbucht przez kilka miesięcy utrzymywały przyczółek i powoli posuwały się w głąb pustyni, odbudowując zniszczoną kolej. Dopiero po stłumieniu rebelii, na początku 1915 roku, Botha i Smuts rozpoczęli wielką ofensywę. Część wojsk ruszyła właśnie z Lüderitzbucht na wschód, a główne siły Bothy wylądowały w Swakopmund i Walvis Bay. 9 lipca 1915 roku niemiecka kolonia skapitulowała.