Potyczka pod Sahil

17 listopada 1914 roku Indyjski Korpus Ekspedycyjny „D” generała porucznika Arthura Barretta stoczył pierwszą prawdziwą bitwę w Mezopotamii. Dwa dni wcześniej 16 Brygada generała Waltera Delamaina przepędziła Turków spod Saihan. Teraz, gdy oddziały, z którymi przybył Barrett, zeszły już ze statków, Brytyjczycy uderzyli całością sił. W brytyjskiej chronologii wojny starcie figuruje jako „potyczka”, choć było znacznie większe i krwawsze niż wszystkie dotychczasowe walki nad Szatt al-Arab.

Turcy cofnęli się spod Saihan kilka kilometrów w górę rzeki i okopali na linii długości około pięciu kilometrów, między starym glinianym fortem pod Sahil a meczetem w pobliżu wsi Zain. Ich siły szacuje się na około 3,5 tysiąca żołnierzy z kilkunastoma działami i mniej więcej tysiąc arabskich ochotników z plemion. Niektóre opracowania podają nawet 4,5 tysiąca ludzi.

Natarcie w błocie

18 Brygada generała Charlesa Fry’a nacierała na północną część tureckiej linii, w stronę meczetu, a 16 Brygada Delamaina na fort na południu. Wspierały je artyleria polowa i ogień slupów HMS Espiegle i HMS Odin z rzeki. Ulewy, które przeszły nad polem bitwy, zamieniły pustynię w morze błota. Piechota posuwała się powoli przez otwarty teren pod silnym ogniem karabinowym. Turcy strzelali jednak niecelnie, a gdy brytyjskie działa wstrzelały się w okopy, obrona zaczęła się chwiać. Skrzydłowe natarcie 16 Brygady, w którym ponownie wyróżnił się 2 Batalion pułku Dorsetshire, zmusiło obsadę fortu do odwrotu. Wtedy z pola uciekli także arabscy sojusznicy Turków na północnym odcinku. Brytyjczycy zostali panami pola.

Zwycięstwo było wyraźne, ale kosztowne. Wojska brytyjskie i indyjskie straciły 54 zabitych i 435 rannych, razem 489 ludzi, więcej niż w jakimkolwiek wcześniejszym starciu w Mezopotamii. Straty tureckie są niepewne. Brytyjskie opracowania szacowały je na 1500 do 2000 zabitych i rannych, inne źródła mówią o około tysiącu. Do niewoli trafiło około 150 Turków.

Data i nazwa

Wielu autorów, w tym brytyjska chronologia, datuje bitwę na 17 listopada. Niektóre opracowania podają jednak 19 listopada. Nazwa miejscowości bywa zapisywana jako Sahil albo Salih, a część autorów traktuje to starcie jako fragment szerszej „bitwy o Basrę”, trwającej od 11 do 22 listopada.

Klęska pod Sahil przesądziła o losie Basry. Turcy cofnęli się najpierw do Baldżaniji, w połowie drogi do miasta, a po kilku dniach opuścili także samą Basrę, wycofując się dalej w górę rzeki.