Robert Lansing sekretarzem stanu

24 czerwca 1915 roku Robert Lansing objął urząd sekretarza stanu, czyli ministra spraw zagranicznych Stanów Zjednoczonych. Prezydent Woodrow Wilson mianował go dzień wcześniej. Ponieważ Kongres nie obradował, była to nominacja na czas przerwy w sesji. Senat zatwierdził ją dopiero w grudniu. Lansing, dotychczasowy radca Departamentu Stanu, kierował nim jako pełniący obowiązki od 9 czerwca, od dnia, w którym ze stanowiska odszedł William Jennings Bryan.

Dymisja Bryana

Bryan, trzykrotny kandydat demokratów na prezydenta i pacyfista, od początku wojny różnił się z Wilsonem w sprawie polityki wobec Niemiec. Po zatopieniu Lusitanii podpisał jeszcze pierwszą notę protestacyjną z 13 maja. Gdy jednak Niemcy w odpowiedzi z 28 maja wykręcali się od odpowiedzialności, twierdząc między innymi, że liniowiec był uzbrojony i wiózł żołnierzy, Wilson przygotował drugą, stanowczą notę. Bryan uważał, że może ona doprowadzić do wojny. Chciał, by Stany Zjednoczone zaproponowały Niemcom zbadanie sporu przez międzynarodową komisję, tak jak przewidywały zawarte z jego inicjatywy traktaty pojednawcze, ostrzegły obywateli przed podróżowaniem statkami państw walczących i równie stanowczo protestowały przeciw brytyjskiej blokadzie.

Wilson się nie zgodził. 8 czerwca, gdy gabinet ostatecznie zatwierdzał tekst noty, Bryan złożył dymisję. W liście do prezydenta napisał, że nie może podpisać noty, nie sprzeniewierzając się swojej powinności wobec kraju i sprawie, która jest mu najbliższa, czyli zapobieganiu wojnie. Wilson przyjął rezygnację „z głębokim żalem”. Większość amerykańskich gazet przyjęła odejście Bryana z ulgą, a niemiecko-amerykańska prasa chwaliła go za wierność zasadom.

9 czerwca Wilson upoważnił Lansinga do pełnienia obowiązków sekretarza stanu na nie dłużej niż 30 dni. Tego samego dnia Lansing podpisał i wysłał do ambasadora w Berlinie drugą notę w sprawie Lusitanii. Rząd USA odrzucał w niej niemieckie twierdzenia, że statek był uzbrojony, przewoził wojsko lub był pomocniczym okrętem Royal Navy, powoływał się na zasady humanitaryzmu i żądał zapewnień, że Niemcy będą szanować życie Amerykanów i amerykańskie statki.

Prawnik od spraw międzynarodowych

Lansing miał 50 lat. Urodził się w 1864 roku w Watertown w stanie Nowy Jork, ukończył Amherst College i przez wiele lat prowadził w rodzinnym mieście praktykę adwokacką. Wyspecjalizował się w prawie międzynarodowym. Był jednym z pełnomocników USA w arbitrażu w sprawie połowu fok na Morzu Beringa w latach 1892–1893, przed trybunałem, który w 1903 roku wytyczył granicę Alaski, i w arbitrażu w sprawie łowisk północnoatlantyckich w Hadze w latach 1909–1910. Współtworzył Amerykańskie Towarzystwo Prawa Międzynarodowego. Jego teściem był John W. Foster, sekretarz stanu za prezydentury Benjamina Harrisona, a siostrzeńcem żony młody John Foster Dulles.

Radcą Departamentu Stanu został w kwietniu 1914 roku. Podczas nieobecności Bryana kilka razy zastępował go na stanowisku, między innymi jesienią 1914 roku, gdy prowadził spór z Londynem o prawo wojny morskiej. Jako prawnik resortu przygotowywał wiele not w sprawach neutralności i wiosną 1915 roku opowiadał się za twardszym kursem wobec Niemiec niż jego przełożony.

Wybór Wilsona

W przeciwieństwie do Bryana Lansing nie miał zaplecza politycznego. Według biografa Wilsona, Arthura Linka, właśnie to przemawiało za nim. Doradca prezydenta, Edward House, radził wybrać kogoś, kto nie ma „zbyt wielu własnych pomysłów”, a Wilson zamierzał w praktyce sam kierować polityką zagraniczną. Cenił Lansinga jako fachowca od prawa i procedury dyplomatycznej, ale traktował go raczej jako wykonawcę niż partnera.

Nowy sekretarz stanu był bardziej nieufny wobec Niemiec niż jego poprzednik. Po latach pisał, że po zatopieniu Lusitanii doszedł do przekonania, iż Stany Zjednoczone ostatecznie staną się sojusznikiem Wielkiej Brytanii. Na razie jednak to Wilson nadawał ton, a kraj pozostawał neutralny. Lansing kierował Departamentem Stanu do lutego 1920 roku, przez okres przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny i konferencji pokojowej w Paryżu.