Salandra pozostaje premierem

16 maja 1915 roku król Wiktor Emanuel III odrzucił dymisję, którą trzy dni wcześniej złożył rząd Antonia Salandry. Premier i minister spraw zagranicznych Sidney Sonnino pozostali na stanowiskach. Tym samym upadła ostatnia szansa neutralistów na powstrzymanie Włoch przed wojną.

Przez trzy dni król szukał innego szefa rządu. Najpierw zwrócił się do Giovanniego Giolittiego, za którym stała większość posłów. Giolitti odmówił. Wiedział już, że Salandra i Sonnino podpisali układ z Ententą za zgodą króla, i nie chciał brać na siebie zerwania zobowiązań, które wiązały monarchę, ani dzielić kraju w chwili, gdy na ulicach wrzało. Nie skorzystali z okazji także inni politycy, do których zwrócił się król: przewodniczący Izby Deputowanych Giuseppe Marcora, minister skarbu Paolo Carcano i Paolo Boselli. Wszyscy trzej byli zwolennikami wojny i wszyscy radzili, by misję powierzyć ponownie Salandrze.

Decyzja króla przesądziła sprawę. Interwencjoniści święcili zwycięstwo, a ostatnie tygodnie przed wojną przeszły do włoskiej historii jako „promienny maj” (maggio radioso). Część historyków ocenia jednak, że o wejściu Włoch do wojny zdecydowały monarcha, dwaj ministrowie i presja ulicy wbrew woli większości parlamentu. Giolitti, przekonany, że dalszy opór nic nie da, 18 maja wyjechał z Rzymu do Cavour w Piemoncie, gdzie mieszkał, i nie wziął udziału w posiedzeniu Izby.

Parlament zebrał się 20 maja. Sonnino przedstawił posłom zbiór dokumentów dyplomatycznych, tak zwaną Zieloną Księgę, z rokowań z Wiedniem i z notą wypowiadającą trójprzymierze. Rząd zażądał pełnomocnictw na wypadek wojny: prawa do wydawania aktów z mocą ustawy w sprawach obrony państwa, porządku publicznego i nadzwyczajnych potrzeb gospodarki. Izba przyjęła ustawę 407 głosami przeciw 74. Przeciw głosowali głównie socjaliści, w imieniu których przemawiał Filippo Turati. Ci sami posłowie, którzy tydzień wcześniej zostawiali bilety wizytowe u Giolittiego, teraz w większości poparli rząd. 21 maja ustawę zatwierdził Senat, 262 głosami przeciw 2. Dwa dni później Włochy wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom.