Sonnino ministrem spraw zagranicznych Włoch

Na początku listopada 1914 roku baron Sidney Sonnino został ministrem spraw zagranicznych Włoch. Zastąpił premiera Antonia Salandrę, który kierował dyplomacją tymczasowo od śmierci Antonina di San Giuliano w połowie października. Nominacja była częścią przebudowy rządu, którą Salandra rozpoczął pod koniec października.

3 czy 5 listopada?

Brytyjska chronologia wojny odnotowuje mianowanie Sonnina pod datą 3 listopada. Według źródeł włoskich, między innymi encyklopedii Treccani, nominacja nastąpiła jednak 5 listopada, gdy przed królem Wiktorem Emanuelem III zaprzysiężono cały drugi gabinet Salandry. Rozmowy o jego składzie trwały od 2 listopada, gdy król ponownie powierzył Salandrze misję utworzenia rządu, więc wiadomość o wejściu Sonnina do gabinetu mogła dotrzeć do prasy wcześniej. Nie udało się jednak ustalić, skąd dokładnie wzięła się data 3 listopada. Formalnie Sonnino objął urząd 5 listopada.

Kim był Sonnino

Urodził się w 1847 roku w Pizie. Jego ojciec był włoskim Żydem, który przeszedł na anglikanizm, a matka Walijką. Z wykształcenia prawnik, zasłynął jako badacz nędzy chłopów sycylijskich, a potem jako polityk liberalnej prawicy i minister skarbu. Dwukrotnie był premierem, w 1906 oraz na przełomie 1909 i 1910 roku, ale żaden z jego rządów nie przetrwał dłużej niż kilka miesięcy. Uchodził za człowieka nieprzejednanego, surowego i małomównego, ale też uczciwego i pracowitego.

W pierwszych dniach wojny Sonnino uważał, że Włochy powinny dochować wierności trójprzymierzu. Szybko jednak przyjął rację Salandry i San Giuliana: neutralność daje czas na uzbrojenie armii i pozwala czekać na najlepszą okazję. Jako minister kontynuował politykę „świętego egoizmu”, czyli targowania się z obiema stronami o jak najwyższą cenę za włoską neutralność albo za przystąpienie do wojny.

Droga do traktatu londyńskiego

W grudniu 1914 roku Sonnino rozpoczął rozmowy z Wiedniem. Powołał się na artykuł VII traktatu trójprzymierza, który obiecywał Włochom rekompensatę, gdyby Austro-Węgry zdobyły nowe ziemie na Bałkanach. Domagał się terenów zamieszkanych przez Włochów, przede wszystkim Trydentu. Wiedeń długo zwlekał, a jego późniejsze propozycje były dla Rzymu zbyt skromne i miały wejść w życie dopiero po wojnie.

Równolegle Sonnino badał, co może zaoferować Ententa. 4 marca 1915 roku ambasador włoski w Londynie, markiz Guglielmo Imperiali, przedstawił ministrowi Edwardowi Greyowi włoskie warunki. Po kilku tygodniach targów, 26 kwietnia 1915 roku, podpisano tajny traktat londyński. Ententa obiecała Włochom między innymi Trydent i południowy Tyrol aż po przełęcz Brenner, Triest, Istrię, część Dalmacji i albańską Wlorę. Miasto Fiume (dziś Rijeka) nie znalazło się na liście. W maju 1915 roku Włochy przystąpiły do wojny przeciw Austro-Węgrom.

Sonnino kierował włoską dyplomacją do czerwca 1919 roku. Na konferencji pokojowej w Paryżu uparcie domagał się spełnienia obietnic z Londynu, a do tego także Fiume, co doprowadziło do ostrego sporu z prezydentem Woodrowem Wilsonem.