Wojska osmańskie zajmują Kasr-e Szirin

15 grudnia 1915 roku, dzień po tym, jak Rosjanie zajęli Hamadan, wojska osmańskie wkroczyły do Kasr-e Szirin (w polskiej transkrypcji także Ghasr-e Szirin), pierwszego perskiego miasta za granicą z osmańskim Irakiem. Datę podają brytyjska historia oficjalna kampanii mezopotamskiej i brytyjska chronologia wojny. Kasr-e Szirin leżało około 175 kilometrów na północny wschód od Bagdadu, u wylotu jedynego dogodnego przejścia przez góry Zagros. Tędy od wieków biegła droga z Bagdadu przez Chanakin, Kermanszah i Hamadan do Teheranu. Kto ją trzymał, mógł z Mezopotamii wejść w głąb Persji, a z Persji uderzyć na tyły wojsk w Mezopotamii.

Turcy nie przychodzili tu po raz pierwszy. Wiosną 1915 roku oddział Hüseyina Raufa Beja, przyszłego premiera Turcji, przeznaczony pierwotnie do wyprawy do Afganistanu, przekroczył granicę i zajął Kasr-e Szirin oraz kilka miasteczek przy drodze do Kermanszahu. Doszło do krwawych walk z mieszkańcami miasteczka Kerend, a rząd w Teheranie protestował. Za pośrednictwem niemieckiego konsula w Kermanszahu Schünemanna strony się porozumiały i Turcy wycofali się latem za granicę. Kermanszah pozostał jednak w rękach przeciwników Ententy, a konsulowie brytyjski i rosyjski musieli przenieść się do Hamadanu.

Jesienią sytuacja się zmieniła. Feldmarszałek Colmar von der Goltz, który 12 grudnia dotarł pod Al-Kut, dowodził wszystkimi wojskami osmańskimi na południe od Mosulu, łącznie z działaniami w Persji. Perscy nacjonaliści, którzy w listopadzie opuścili Teheran i skupili się w Kumie, oraz niemieccy agenci z attaché wojskowym hrabią Georgiem von Kanitzem na czele, od dawna prosili o tureckie wojsko. Ofensywa korpusu Nikołaja Baratowa, który zbliżał się do Hamadanu, uczyniła tę pomoc pilną. Według historii wojen kaukaskich Allena i Muratowa Goltz posłał do Kermanszahu najpierw jeden batalion regularnej piechoty z baterią dział górskich, a wkrótce trzy kolejne. Turecki autor Mehmed Emin, na którego powołuje się brytyjska historia oficjalna, pisał, że w tym czasie z wojsk oblegających Al-Kut odesłano do Bagdadu prawie 2 tysiące piechoty i cztery działa. Nazwał to „opłakaną perską przygodą”.

Zajęcie Kasr-e Szirin otwierało tym oddziałom drogę do Kermanszahu, który stał się ośrodkiem perskiej emigracji i niemieckiej akcji. Pomoc była jednak skromna. Na początku 1916 roku przywódca perskich nacjonalistów Nezam os-Saltane skarżył się w telegramie do perskiego posła w Berlinie, że dotarło dotąd tylko 2 tysiące żołnierzy osmańskich i 500 starych karabinów. W Londynie ruchy Turków budziły mimo to niepokój. 20 grudnia generał Edmund Barrow z Urzędu do spraw Indii rozważał, czy Goltz, trzymając Al-Kut w oblężeniu, nie ruszy z częścią sił gdzie indziej, między innymi przez Chanakin ku Persji, w odpowiedzi na rosyjski marsz na Hamadan. Sam feldmarszałek wyjechał pod koniec grudnia do Kermanszahu, gdzie według irańskiego historyka Iradża Nasseriego przybył 2 stycznia 1916 roku.

Turecka wyprawa nie powstrzymała Rosjan. Pod koniec lutego 1916 roku Baratow zajął Kermanszah, a perscy emigranci, żandarmi i Turcy wycofali się aż do Kasr-e Szirin. W maju Rosjanie wkroczyli i tam. Latem, po kapitulacji Al-Kutu, uwolniony XIII Korpus osmański przeszedł do kontrofensywy i odzyskał zachodnią Persję aż po Hamadan.