Zatonięcie HMS Hawke

Przed południem 15 października 1914 roku niemiecki okręt podwodny U-9 storpedował na Morzu Północnym, u wybrzeży Szkocji, brytyjski krążownik Hawke. Okręt przewrócił się i zatonął w ciągu kilku minut. Zginęło ponad 520 oficerów i marynarzy. Dowódcą U-9 był kapitanlejtnant Otto Weddigen, który trzy tygodnie wcześniej zatopił krążowniki Aboukir, Hogue i Cressy.

Stary krążownik na patrolu

Hawke był krążownikiem pancernopokładowym typu Edgar, zwodowanym w 1891 roku w stoczni w Chatham. W 1914 roku był już przestarzały. Razem z kilkoma bliźniaczymi okrętami tworzył 10 Eskadrę Krążowników, która patrolowała północną część Morza Północnego, między Peterhead w Szkocji a południowym wybrzeżem Norwegii. Miała przechwytywać statki płynące do Niemiec i wypatrywać niemieckich okrętów.

Krążowniki płynęły w szyku rozwiniętym, w odstępach około 10 mil morskich, zgodnie z instrukcjami, które miały zmniejszyć ryzyko ataku okrętu podwodnego. Rano 15 października Hawke zbliżył się do sąsiedniego krążownika Endymion, by odebrać od niego pocztę. Oba okręty się zatrzymały, a Hawke wysłał po worki łódź. Potem ruszył z prędkością 12–13 węzłów, by wrócić na swoją pozycję w szyku.

Osiem minut

Około 10.30 w burtę Hawke’a, na wysokości przedniego komina, uderzyła torpeda. Okręt szybko przechylił się i przewrócił. Według relacji ocalałych zatonął w mniej niż osiem minut. Zdążono spuścić tylko dwie łodzie. Jedną z nich, z trzema oficerami i 46 marynarzami, podjął norweski parowiec i dowiózł do Aberdeen. Druga prawdopodobnie została zmiażdżona przez przewracający się kadłub.

Pozostałe krążowniki długo nie wiedziały o katastrofie. Dopiero po 13.00, gdy krążownik Theseus zameldował o ataku okrętu podwodnego, eskadra otrzymała rozkaz odejścia pełną parą, a Hawke nie odpowiedział na sygnały. Wysłany na poszukiwania niszczyciel Swift po dwóch godzinach odnalazł tratwę z jednym oficerem i 20 marynarzami. Zginął dowódca okrętu, komandor Hugh Williams. Według najczęściej podawanych danych zginęło 524 ludzi, choć niektóre wyliczenia mówią o 527. Ocalało około 70.

Zderzenie z Olympikiem

Hawke był znany w Wielkiej Brytanii jeszcze przed wojną. 20 września 1911 roku w cieśninie Solent, u wyjścia z Southampton, zderzył się z liniowcem Olympic, bliźniaczym statkiem Titanica. Dziób krążownika wbił się w rufową część burty liniowca, a sam Hawke stracił dziób. Sąd morski uznał winę Olympica, przyjmując, że płynący blisko wielki liniowiec wciągnął krążownik wskutek ssania wody. Kapitanem Olympica był wtedy Edward Smith, który siedem miesięcy później zginął na Titanicu.

Skutki

Zatonięcie Hawke’a było kolejnym ciosem dla Royal Navy. Admirał John Jellicoe, dowódca Grand Fleet, przesunął linie patroli krążowników dalej na północ i zachód, z dala od rejonów, w których działały U-Booty. Sława Weddigena w Niemczech jeszcze wzrosła. 24 października cesarz odznaczył go najwyższym pruskim orderem wojskowym, Pour le Mérite. Zginął w marcu 1915 roku, gdy jego nowy okręt, U-29, został staranowany przez pancernik Dreadnought.

Wrak Hawke’a odnaleźli w sierpniu 2024 roku brytyjscy nurkowie-amatorzy z zespołu Lost in Waters Deep, około 110 kilometrów na wschód od Fraserburgha w północno-wschodniej Szkocji, na głębokości około 110 metrów. W listopadzie 2024 roku Royal Navy potwierdziła jego tożsamość. Wrak jest grobem wojennym.