TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Aleksandros Zaimis premierem Grecji

Kategoria:
Polityka
Data:
6 października 1915
Autor:
Natalia
Tagi:
Grecja, Konstantyn I Grecki, Elefterios Wenizelos, neutralność

6 października 1915 roku w Atenach trwało formowanie nowego rządu. Dzień wcześniej król Konstantyn I odmówił poparcia polityce premiera Elefteriosa Wenizelosa, który zapowiedział w parlamencie, że Grecja dotrzyma sojuszu z Serbią, nawet gdyby oznaczało to wojnę z Niemcami, i Wenizelos po raz drugi w tym roku podał się do dymisji. Misję utworzenia gabinetu król powierzył Aleksandrosowi Zaimisowi. Według włoskiego posła w Atenach Zaimis był już wieczorem 5 października wezwany do pałacu. Brytyjska chronologia wojny podaje jako datę jego nominacji 6 października, a greckie wykazy rządów i amerykański dziennikarz Paxton Hibben, który był wtedy w Atenach, za początek urzędowania gabinetu przyjmują 7 października, czyli 24 września według kalendarza juliańskiego, którego Grecja wówczas używała.

Kim był nowy premier

Niespełna sześćdziesięcioletni Zaimis należał do najbardziej szanowanych postaci greckiej polityki. Syn i wnuk premierów, studiował prawo w Atenach, w Niemczech i w Paryżu, a do parlamentu wszedł w 1885 roku. Pierwszy raz stanął na czele rządu w 1897 roku, po klęsce w wojnie z Turcją, a od 1906 roku był wysokim komisarzem autonomicznej Krety. W 1915 roku kierował, razem z drugim gubernatorem, Narodowym Bankiem Grecji. Nie był ani wenizelistą, ani zdeklarowanym przeciwnikiem Wenizelosa, i uchodził za przyjaciela Ententy. Gdy w marcu, po pierwszej dymisji Wenizelosa, król szukał nowego premiera, Zaimis odmówił. Tym razem się zgodził.

Gabinet byłych premierów

W rządzie, który prasa ateńska nazywała „ogólnonarodowym”, znaleźli się sami ciężcy przeciwnicy Wenizelosa. Zaimis zostawił sobie także ministerstwo spraw zagranicznych. Ministrem spraw wewnętrznych został Dimitrios Gunaris, finansów Stefanos Dragumis, gospodarki narodowej Jeorjos Teotokis, a komunikacji Dimitrios Ralis. Wszyscy czterej byli w przeszłości premierami. Resortami wojny i marynarki pokierowali wojskowi: generał Joanis Jannakitsas i admirał Pawlos Kunduriotis, który według greckich źródeł przyjął tekę dopiero na osobistą prośbę króla. Włoski poseł Carlo De Bosdari ostrzegał Rzym, że szczególnej uwagi wymaga Teotokis, znany z sympatii do Niemiec i osobisty przyjaciel cesarza Wilhelma II. Sam gabinet nazwał tworem „przerośniętym”, który długo nie przetrwa.

Rząd mniejszości

Nowy rząd nie miał większości w parlamencie. Partia Liberalna Wenizelosa, która wygrała czerwcowe wybory, wciąż dysponowała przewagą, a jeszcze 5 października izba poparła politykę swojego premiera. Wenizelos zapowiedział jednak posłom Ententy, że nie będzie obalał gabinetu, by nie wywoływać nowego konfliktu z koroną. Twierdził też, że jego odejście nie zatrzyma ani greckiej mobilizacji, ani lądowania wojsk brytyjskich i francuskich w Salonikach, które rozpoczęło się dzień wcześniej. Mówiło się, że liberałowie będą rząd Zaimisa jedynie „tolerować”.

Najważniejsze pytanie dotyczyło sojuszu z Serbią, na którą tego samego dnia uderzyły wojska niemieckie i austro-węgierskie, a lada dzień miała uderzyć także Bułgaria. Brytyjski biograf Wenizelosa Vincent Seligman pisał później, że gabinet Zaimisa powstał w jednym celu: by odrzucić traktat grecko-serbski. Przytaczał słowa, jakie premier miał powiedzieć urzędnikom ministerstwa, którzy chcieli mu objaśnić postanowienia traktatu: nie zamierza tracić czasu na szczegóły, skoro objął urząd właśnie po to, by traktatu nie wykonać. Seligman był jednak zagorzałym zwolennikiem Wenizelosa, a autorzy przychylni królowi przedstawiali Zaimisa jako uczciwego, bezpartyjnego administratora. Rząd przetrwał zaledwie miesiąc. Na początku listopada, po sporze w parlamencie o zachowanie ministra wojny, przegrał głosowanie i ustąpił miejsca gabinetowi Stefanosa Skuludisa.