Brytyjczycy odbijają Bailleul

Rankiem 30 sierpnia 1918 roku brytyjskie patrole 2 Armii generała Herberta Plumera stwierdziły, że Niemcy opuścili Bailleul, miasto we francuskiej Flandrii tuż przy granicy belgijskiej. Brytyjczycy weszli do niego bez walki. Przez trzy i pół roku było ono jednym z największych brytyjskich ośrodków na tyłach frontu pod Ypres, dopóki Brytyjczycy nie opuścili go w nocy z 15 na 16 kwietnia, po przegranej bitwie pod Bailleul. Po czterech i pół miesiącach wróciło w ich ręce jako sterta gruzów.

Odwrót znad Lys

Niemcy szykowali się do opuszczenia klina nad Lys od końca lipca. Pierwsze kroki zrobili na jego południowym skrzydle już na początku sierpnia, a po utracie grzbietu Outtersteene 18 sierpnia oddali Merville i cofnęli się przed brytyjską 5 Armią o kilka kilometrów. Na północy, pod Bailleul i wzgórzem Kemmel, trzymali się jednak mocno. Brytyjskie lokalne natarcia trafiały tam na silny opór, a 24 sierpnia Niemcy sami kontratakowali pod Dranoutre. Za ich linią Brytyjczycy widzieli jednak pożary, wybuchy i nowe pasy drutów kolczastych, co zapowiadało, że Niemcy nie zamierzają zostać tu długo.

O wszystkim przesądziły wydarzenia na Sommie. Pod naciskiem brytyjskich armii, które w drugiej połowie sierpnia ruszyły do natarcia między Sommą a Scarpe, niemieckie dowództwo naczelne 26 sierpnia nakazało odwrót na linię Sommy. 29 sierpnia Niemcy znów zaczęli się cofać przed 5 Armią, a w nocy z 29 na 30 sierpnia, jak pisał marszałek Douglas Haig, rozpoczęli szeroki odwrót na całym froncie nad Lys, popychani zarówno przez stały nacisk Brytyjczyków na miejscu, jak i przez pilne potrzeby na innych odcinkach.

Miasto w gruzach

Bailleul nie przypominało już miasta, które Brytyjczycy znali od października 1914 roku. Przez lata mieściło sztaby, szpitale polowe i kwatery tysięcy żołnierzy, ale już w lipcu 1917 roku ucierpiało od bombardowań i ostrzału, a w kwietniu 1918 roku obróciło się w gruzy pod ostrzałem artylerii. Ratusz na rynku został zniszczony 13 kwietnia, gdy Niemcy podchodzili pod miasto. Według podpisu pod zdjęciem z brytyjskich zbiorów wojennych patrole 36 Dywizji (Ulsterskiej) były już o 14 w głównym gmachu dużego zakładu dla obłąkanych na skraju miasta.

Do wieczora 30 sierpnia brytyjskie oddziały wysunięte doszły do linii od Lacouture przez Lestrem po Noote Boom na wschód od Bailleul. Niemieckie tylne straże cofały się dalej, broniąc się zawzięcie tylko w niektórych punktach. Następnego dnia Niemcy opuścili wzgórze Kemmel, a 1 września Brytyjczycy weszli do Steenwerck i Neuve-Église.

Brytyjska historia oficjalna zauważa, że odwrót z klina nad Lys był w dużej mierze skutkiem zwycięstw na Sommie: Niemcy potrzebowali tam dywizji, które dotąd trzymały niepotrzebny już występ we Flandrii. Liczba ich dywizji w pierwszej linii od kanału La Bassée po Ypres spadła z 16 na początku sierpnia do 9, a resztę przesunięto na południe, przeciw Brytyjczykom nacierającym między Sommą a Scarpe. Zniszczone Bailleul odbudowano po wojnie, a nowy ratusz, wzniesiony w miejscu starego, ukończono w 1932 roku.