Zakończenie odwrotu na Linię Hindenburga

5 kwietnia 1917 roku brytyjska 145 Brygada z 48 Dywizji zdobyła grupę wsi Ronssoy, Basse-Boulogne i Lempire na północny zachód od Saint-Quentin. Natarcie ruszyło bez wstępnego ostrzału, a artyleria otworzyła ogień dopiero na wezwanie piechoty. Po krótkim zatrzymaniu na zasiekach i walce na ulicach Brytyjczycy wzięli 45 jeńców i sześć karabinów maszynowych, tracąc 34 zabitych, 107 rannych i sześciu zaginionych. Brytyjska historia oficjalna odnotowuje, że Ronssoy było ostatnią wsią w departamencie Somma w rękach niemieckich, a w Lempire zwycięzcy przebrali się w nową bieliznę ze zdobytego niemieckiego magazynu. Na zdobyciu tych wsi brytyjska komisja do spraw nazewnictwa bitew zakończyła po wojnie „niemiecki odwrót na Linię Hindenburga”. Od Arras po Aisne sprzymierzeni stanęli przed nową niemiecką pozycją.

Walki o placówki

Główne siły niemieckie zajęły nową pozycję, którą sami nazywali Siegfriedstellung, już w dniach 19–20 marca, tuż po tym, jak sprzymierzeni zajęli Péronne i Noyon. Prace przy niej nie były jednak skończone, zwłaszcza na odcinku na południe od Quéant, gdzie Niemcy w ostatniej chwili przebudowali umocnienia. Dlatego straże tylne trzymały się wsi położonych kilka kilometrów przed linią. Na początku kwietnia Brytyjczycy zaczęli je zdobywać po kolei, za każdym razem inaczej: o świcie, po południu i nocą, z ostrzałem i bez, z zaporą ogniową według planu albo wzywaną przez piechotę.

1 kwietnia 48 Dywizja niespodziewanym atakiem bez wsparcia artylerii zajęła Épehy, a 32 Dywizja w dniach 1–2 kwietnia, po ciężkich walkach o Savy i las Holnon, podeszła na około trzy kilometry do Saint-Quentin, tracąc prawie tysiąc ludzi. 2 kwietnia, w największej z tych akcji, 4 i 5 Dywizja Australijska oraz brytyjskie 7, 21 i 30 Dywizja zaatakowały na froncie długim na kilkanaście kilometrów, od Doignies po Hénin-sur-Cojeul. Padły Noreuil, Longatte, Écoust i Croisilles, a Hénin zdobyto po dziewięciu godzinach walk ulicznych. Pod Noreuil szeregowiec Jørgen Christian Jensen z 50 Batalionu Australijskiego dostał Krzyż Wiktorii za zdobycie zabarykadowanego stanowiska niemieckiego, a w nocy z 3 na 4 kwietnia major Frederick Lumsden zasłużył na to samo odznaczenie, wyciągając spod ognia zdobyte niemieckie działa pod Saint-Quentin. 4 kwietnia, w gęstej śnieżycy, brytyjska 20 Dywizja zdobyła Metz-en-Couture na południe od lasu Havrincourt. Zaskoczeni Niemcy zostawili w domach gorącą kawę, ale atakujący stracili prawie 400 ludzi.

Większość tych natarć się udała, ale prawie każde było kosztowne. Brytyjska historia oficjalna zauważa, że niemiecka obrona była „żołnierska i rzetelna, ale nic ponadto”, a mimo to ceny podobnych zdobyczy niewiele się od siebie różniły, bez względu na metodę. Brytyjczyków osłabiały zniszczone drogi, którymi trudno było podciągnąć ciężkie działa, i wyjątkowo zła pogoda. Śnieg, jaki spadł na początku kwietnia, był w Pikardii rzadkością, a żołnierze nocowali w zupełnie zniszczonej okolicy, podczas gdy niemieckie straże tylne siedziały w piwnicach i schronach, które wysadzały dopiero w ostatniej chwili.

Francuzi pod Saint-Quentin

Na prawo od Brytyjczyków francuska 3 Armia generała Georges’a Humberta podchodziła pod nową pozycję na południe od Saint-Quentin. 3 kwietnia Francuzi zdobyli wzgórze Épine de Dallon, a 4 kwietnia ostatnie wsie przed Linią Hindenburga na swoim lewym skrzydle. Humbert kazał od razu zacząć ostrzał przygotowawczy, bo francuska grupa armii Północ miała zaatakować pod Saint-Quentin. Było to jednak skromne natarcie, które miało tylko zastąpić wielkie uderzenie między Oise a Avre, udaremnione przez niemiecki odwrót. Haig polecił generałowi Henry’emu Rawlinsonowi, dowódcy 4 Armii, wspierać Francuzów i dlatego jego dywizje tak uparcie walczyły o placówki.

Co dalej

Walki przed nową pozycją nie ustały 5 kwietnia. 7 kwietnia Brytyjczycy zdobyli po trzech nocnych natarciach Fresnoy-le-Petit, a 9 kwietnia 1 Dywizja Australijska zajęła Hermies, Boursies i Demicourt, biorąc ponad 200 jeńców i tracąc w dwudniowych walkach 649 ludzi. Według brytyjskiej historii oficjalnej na froncie 5 Armii generała Huberta Gougha Niemcy siedzieli odtąd za zasiekami Linii Hindenburga, a na froncie 4 Armii potyczki o ostatnie placówki trwały do końca kwietnia. Tego samego 9 kwietnia na północy, pod Arras i Vimy, zaczęła się wielka brytyjska ofensywa.

Niemcy osiągnęli to, co chcieli. Skrócili front o około 40 kilometrów i zaoszczędzili według brytyjskiej historii oficjalnej 13–14 dywizji. Kanadyjska historia oficjalna podaje, że do 16 kwietnia, gdy ruszyła ofensywa Nivelle’a, Niemcy zwiększyli liczbę swoich dywizji na zagrożonym froncie nad Aisne z 18 do 42, a 14 z nich zyskali właśnie dzięki skróceniu linii.