Austriacy zajmują Cetynię

13 stycznia 1916 roku po południu do Cetyni, stolicy Królestwa Czarnogóry, weszli pierwsi żołnierze austro-węgierscy. Według austriackiej historii oficjalnej był to oddział rozpoznawczy 14 Brygady Górskiej, który zajął miasto bez walki. W nocy przeniesiono do Cetyni większą grupę podpułkownika Törka z 47 Dywizji Piechoty, tę samą, której przednie oddziały trzy dni wcześniej weszły na szczyt Lovćenu. Brytyjska chronologia wojny również notuje zajęcie Cetyni pod 13 stycznia.

Stolica bez obrońców

Cetynia była niewielkim miastem w krasowej kotlinie u stóp Lovćenu, ale od XV wieku pozostawała sercem państwa czarnogórskiego. Stał tu monastyr, dawna siedziba władyków, pałac króla Mikołaja I i poselstwa obcych państw. Po utracie Lovćenu miasto nie miało już czym się bronić. Według austriackiej historii oficjalnej już 11 stycznia panował w nim chaos. Powozy rodziny królewskiej i poselstw w pośpiechu odjeżdżały w stronę Rijeki Crnojevicia nad Jeziorem Szkoderskim, a głodni uchodźcy tłoczyli się wokół państwowych magazynów. Król wyjechał ze stolicy, a jego żołnierze z zachodniej części kraju w większości rozchodzili się do domów.

12 stycznia wojska generała Hermanna Kövessa na zachodnim froncie Czarnogóry jeszcze napotykały opór, ale 13 stycznia zastały przedpole puste. Oprócz Cetyni Austriacy zajęli tego dnia wzgórza nad wybrzeżem i wieś Ubli na północy, a na odcinku hercegowińskim nieprzyjaciel również się wycofał. Inaczej było na północy i wschodzie kraju, gdzie nad Tarą koło Mojkovaca i w dolinie Limu na południe od Berane Czarnogórcy wciąż stawiali opór.

Druga prośba o pokój

Czarnogórski rząd już poprosił o rozejm, ale Austriacy zażądali bezwarunkowego złożenia broni przez całą armię i wydania serbskich żołnierzy, którzy jeszcze byli w kraju. Wieczorem 13 stycznia do kwatery 47 Dywizji w Njeguši, rodzinnej wsi dynastii Petrowiciów-Niegoszów, nadeszła nowa propozycja pokojowa rządu. Razem z nią przyszedł list króla do cesarza Franciszka Józefa, w którym Mikołaj prosił o „honorowy pokój”. Odpowiedź z Wiednia była taka sama jak wcześniej: rokowania mogły się zacząć dopiero po spełnieniu warunków wojska. Austro-węgierskie naczelne dowództwo powtórzyło je 15 stycznia.

Pod okupacją

Wkroczenie do Cetyni miało dla Austro-Węgier znaczenie przede wszystkim symboliczne. Monarchia od dziesięcioleci traktowała małą Czarnogórę jako kłopotliwego sąsiada, związanego z Serbią i Rosją. Teraz jej wojska stały w czarnogórskiej stolicy, a mieszkańcy, wyczerpani głodem, nie stawiali oporu. Kilka dni później w Cetyni czarnogórski rząd przyjął warunek kapitulacji armii. Król Mikołaj nie czekał jednak na koniec rokowań i wkrótce opuścił kraj. Cetynia stała się siedzibą austro-węgierskiego generalnego gubernatorstwa wojskowego, które rządziło okupowaną Czarnogórą aż do jesieni 1918 roku.