Ententa zajmuje Tesalię i Przesmyk Koryncki

Żądanie abdykacji króla Konstantyna, które wysoki komisarz Charles Jonnart przedstawił 11 czerwca 1917 roku, od początku poparto siłą. Wojska generała Maurice’a Sarraila, dowódcy armii sprzymierzonych w Macedonii, w ciągu kilku dni zajęły Tesalię, Przesmyk Koryncki i okolice Pireusu. Brytyjska chronologia wojny notuje pod 12 czerwca, że siły Ententy zajęły Korynt i Larisę. Larisę rzeczywiście zajęto tego dnia, ale na przesmyku Francuzi wylądowali już wieczorem 10 czerwca, jak piszą brytyjska historia oficjalna kampanii macedońskiej (Falls) i brytyjski publicysta George F. Abbott, albo w nocy na 11 czerwca, jak podają inne relacje. 12 czerwca francuskie oddziały zeszły też na ląd w Pireusie.

Po co Tesalia

Francuzi od dawna chcieli zająć Tesalię, a na konferencjach w Paryżu i Londynie w maju 1917 roku sprzymierzeni się na to zgodzili. Chodziło przede wszystkim o zbiory. Tesalskie zboże, które właśnie dojrzewało, było jedynym dużym zapasem żywności dla królewskiej Grecji wyniszczonej blokadą. Gdyby trafiło do magazynów rządu ateńskiego, blokada straciłaby wiele ze swojej siły. John Buchan dodaje, że lewe tyły armii Sarraila od dawna niepokoiły bandy rojalistycznych rezerwistów i przed rozstrzygnięciem sprawy króla trzeba było zabezpieczyć ten obszar. Zajęcie Przesmyku Korynckiego miało z kolei uniemożliwić wymarsz z Peloponezu królewskiej armii, którą na żądanie Ententy przeniesiono tam zimą.

Marsz na Larisę

Według greckich opracowań oddziały przeznaczone do wyprawy zebrano do 7 czerwca pod Katerini. Dowodził nimi generał Venel. Falls wymienia w Tesalii cztery francuskie pułki kawalerii, w tym marokańskich spahisów, pułk piechoty i dwa bataliony terytorialne. Greckie źródła szacują siły Venela z artylerią i lotnictwem na ponad 20 tysięcy ludzi. Według tych samych opracowań rząd w Atenach polecił swoim nielicznym oddziałom w Tesalii, podległym generałowi Andreasowi Bairasowi, nie stawiać oporu. Rankiem w niedzielę 10 czerwca Francuzi ruszyli na południe, 11 czerwca zajęli Elasonę, a 12 czerwca weszli do Larisy. Bairas wyjechał na spotkanie Venela, by oddać mu się do dyspozycji, ale francuski generał od razu go aresztował razem z oficerami sztabu.

W Larisie doszło do jedynego poważnego starcia całej operacji. Falls pisze krótko, że francuska kawaleria idąca na miasto została ostrzelana i straciła dwóch oficerów i czterech żołnierzy zabitych, po czym szybko rozbiła napastników, zadając im ciężkie straty i biorąc ponad trzystu jeńców. Buchan nazywa to „zdradzieckim ostrzałem” ze strony greckiego oddziału. Greckie relacje opisują to inaczej. Żołnierze 1/38 pułku ewzonów podpułkownika Atanasiosa Frangu, którym Francuzi kazali złożyć broń, a oficerom oddać szable, odmówili i próbowali odejść ze sztandarem w stronę Lamii. Pościgowi szwadronów strzelców konnych i spahisów ewzoni stawili opór. Według tych relacji zginęło 59 Greków, a do niewoli trafiło 49 oficerów i 269 żołnierzy. Francuskie straty greckie źródła podają różnie, na ogół siedmiu zabitych. W Grecji starcie zapamiętano jako „bitwę o sztandar”, bo zdobyty sztandar ewzonów trafił do Sarraila jako trofeum.

Poza tym Francuzi nie napotkali oporu. 13 czerwca zajęli Wolos i Trikalę. Falls zaznacza, że ludność Tesalii, w przeciwieństwie do Aten, okazała się wyraźnie wenizelistowska i witała żołnierzy jak wyzwolicieli. Greckie opracowania wspominają jednak o licznych aresztowaniach przeciwników Wenizelosa, wskazywanych przez miejscowych wenizelistów. 16 czerwca do Larisy dotarł niewielki brytyjski oddział z 2 batalionu pułku East Yorkshire, który Venel wysłał dalej na południe, do wsparcia swojej kawalerii. Brytyjczycy dali go, podobnie jak oddział w Pireusie, tylko na znak solidarności sprzymierzonych.

Przesmyk i Pireus

Na Przesmyk Koryncki wysłano francuski pułk piechoty, dwie kompanie tyralierów senegalskich i artylerię. Lądowanie odbyło się bez incydentów. Abbott pisze, że Francuzi rozebrali tory kolejowe łączące Peloponez z Atenami. Wiadomość o tym, wraz z wieścią o wzmocnieniu francuskiej floty w cieśninie Salaminy, dotarła do Aten 11 czerwca i zwiększyła panujący w mieście niepokój.

Desant pod Atenami czekał na transportowcach, bo rząd brytyjski zaprotestował przeciw lądowaniu przed doręczeniem ultimatum. Gdy król zgodził się wyjechać, a tłum w Atenach wciąż nie chciał go wypuścić, 12 czerwca francuskie oddziały zaczęły schodzić na ląd w Pireusie i zajęły silną pozycję między portem a miastem. Brytyjska historia oficjalna wojny na morzu (Newbolt) podaje, że wylądowało około 8 tysięcy Francuzów i 3 tysiące Rosjan, pod osłoną dział eskadry wiceadmirała de Gueydona z pancernikami „Justice” i „Vérité”. Falls wymienia dwa pułki francuskie i jeden rosyjski z artylerią. Oddział brytyjski z 4 batalionu Rifle Brigade wylądował w Pireusie 14 czerwca po południu i strzegł urzędu celnego i wzgórza nad miastem.

Operacja skomplikowała się przez działania Włoch. Bez uprzedzenia Francji i Wielkiej Brytanii włoskie wojska z Albanii zajęły 8 czerwca Janinę, a 10 czerwca port Preweza. Falls pisze, że sytuacja była napięta, dopóki Włochy nie zgodziły się wycofać swoich oddziałów, gdy tylko wojska Ententy opuszczą Ateny i Tesalię. Francuzi tymczasem posuwali się dalej. Według greckich opracowań do 26 czerwca zajęli Lamię, a rankiem 27 czerwca, w dniu powrotu Wenizelosa, żołnierze generała Charles’a Regnaulta, dowódcy desantu w Pireusie, obsadzili główne place Aten.