Koniec bitwy pod Krakowem

Brytyjska chronologia wojny notuje pod datą 2 grudnia 1914 roku koniec bitwy pod Krakowem. Większość opracowań kończy ją jednak wcześniej. Według polskiej Wikipedii większe ruchy wojsk na północnym przedpolu twierdzy Kraków ustały 28 listopada, gdy ostatnie oddziały austro-węgierskiej 4 Armii wycofały się pod osłonę fortów. Część historyków i niemiecka Wikipedia wskazują nawet 25 listopada, gdy dowództwo austro-węgierskie przerwało natarcie. Tak też datujemy bitwę pod Krakowem na naszej stronie: od 15 do 28 listopada.

Skąd 2 grudnia

Nie udało nam się ustalić, na czym autorzy brytyjskiej chronologii oparli datę 2 grudnia. Prawdopodobnie uznali za koniec bitwy chwilę, w której cały front pod Krakowem się ustabilizował i stało się jasne, że walki przeniosą się gdzie indziej. W pierwszych dniach grudnia na północ od miasta panował już względny spokój. Rosyjska 9 Armia nie miała sił, by ponowić natarcie, i umacniała zdobyte pozycje, a jej oddziały blokowały twierdzę od północy i północnego wschodu. Rosjanie nie próbowali szturmować fortów.

Rosjanie od południa

Zagrożenie przyszło z innej strony. Pod koniec listopada rosyjska 3 Armia generała Radko Dimitriewa podeszła pod Kraków od południowego wschodu i zajęła Wieliczkę oraz Dobczyce. Jej patrole docierały na przedpole fortów pod Bieżanowem. Krakowska prasa pisała wkrótce o „drugiej bitwie o Kraków”, ale nowsze badania oparte na dokumentach wojskowych pokazują, że były to tylko potyczki patroli na skraju większej operacji, a o losie miasta rozstrzygało się kilkadziesiąt kilometrów dalej.

Uderzenie pod Limanową

Szef sztabu generalnego Franz Conrad von Hötzendorf nie zamierzał czekać, aż Rosjanie obejdą twierdzę od południa. W ostatnich dniach listopada dwa korpusy 4 Armii, zwolnione z walk na północ od Krakowa, przewieziono koleją do Jordanowa, Mszany Dolnej i Chabówki. Wraz z niemiecką 47 Rezerwową Dywizją Piechoty miały uderzyć z gór w bok i na tyły armii Dimitriewa. W twierdzy pozostała tylko niezbędna załoga.

Na początku grudnia te wojska rozpoczęły natarcie, a bitwa pod Limanową przejęła rolę, jaką kilka tygodni wcześniej miała odegrać bitwa pod Krakowem. Pierwsza bitwa o Kraków nie przyniosła rozstrzygnięcia. Miasto pozostało w rękach austriackich, a rosyjski marsz w stronę Śląska od południa został zatrzymany. Rosjanie stali jednak nadal pod samym miastem, od północy i od południowego wschodu.