Koniec drugiej bitwy nad Piawą

24 czerwca 1918 roku cały prawy brzeg Piawy był znowu w rękach włoskich. Dziewięć dni wcześniej armia austro-węgierska przeszła rzekę od wzgórza Montello po morze, ale nie zdołała pójść dalej. W nocy z 22 na 23 czerwca większość jej wojsk wycofała się na lewy brzeg, a ostatnie straże tylne przy ujściu przeszły rzekę w nocy z 23 na 24 czerwca. Brytyjska chronologia wojny i włoskie opracowania zamykają bitwę na 24 czerwca, a część źródeł, m.in. polska i niemiecka Wikipedia, na 22 lub 23 czerwca, licząc do odwrotu znad Montello.

Decyzja zapadła kilka dni wcześniej. Od 17 czerwca ulewy w górach zamieniły Piawę w rwący potok, który razem z włoskimi i brytyjskimi lotnikami zerwał większość austriackich mostów. Wojska na przyczółkach dostawały za mało amunicji i żywności. 19 czerwca feldmarszałek Svetozar Boroević zaproponował cesarzowi Karolowi I odwrót, ale ten wahał się jeszcze dzień, bo feldmarszałek Conrad chciał walczyć dalej. Dopiero wieczorem 20 czerwca szef sztabu generalnego Arthur Arz von Straußenburg rozkazał wycofać wojska za rzekę. W nocy z 21 na 22 czerwca odeszły artyleria, tabory i ranni. Następnej nocy piechota z karabinami maszynowymi zeszła z Montello tak cicho, że pierwsze włoskie patrole pojawiły się nad brzegiem dopiero rano 23 czerwca. Niżej XXIII Korpus, który trzymał przyczółek pod San Donà, cofał się w dwóch etapach. Po południu 23 czerwca Włosi, sądząc, że chce on utrzymać przyczółek, zaatakowali jego straże tylne i zadali im ciężkie straty, zanim w nocy przeszły rzekę. W wezbranej Piawie utonęło wielu żołnierzy.

Włosi prawie nie przeszkadzali w odwrocie. 19 i 20 czerwca 8 Armia na próżno atakowała Montello, a generał Armando Diaz uznał, że jego zmęczone wojska nie mają szans w kontrofensywie, a przeciwnik i tak będzie musiał się wycofać, więc nie ma powodu przelewać więcej krwi. Gdy 23 czerwca okazało się, że Austriacy odeszli, Comando Supremo uznało to za początek ich rozpadu i kazało armiom w górach wykorzystać okazję. 24 czerwca rano po nocnym ostrzale trzy korpusy 4 Armii zaatakowały w masywie Monte Grappa, ale natarcie zupełnie się nie powiodło i Włosi wrócili do obrony. Po odwrocie Austriaków król Wiktor Emanuel III odwiedził zrujnowaną Nervesę u stóp Montello. Na zboczach wzgórza znaleziono 23 czerwca szczątki samolotu i ciało majora Francesca Baracki, najlepszego włoskiego asa myśliwskiego, który zginął tu 19 czerwca.

Bilans był dla monarchii fatalny. Według austriackiej historii oficjalnej armie na froncie włoskim straciły w czerwcowych walkach około 118 tysięcy zabitych, rannych i zaginionych oraz około 24,5 tysiąca chorych. Włosi i ich sojusznicy stracili według różnych szacunków około 85–90 tysięcy ludzi, w dużej części jeńców. Za tę cenę Austriacy nie zyskali nic: nad Piawą front wrócił na linię z 15 czerwca, a armia, wyczerpana i głodna, nie była już zdolna do żadnej ofensywy. Dla Włochów, osiem miesięcy po Caporetto, było to zwycięstwo, które przywróciło wiarę we własne siły. W lipcu cesarz odwołał Conrada z dowództwa, a w monarchii zaczęto otwarcie mówić o klęsce.