Koniec lądowania w zatoce Suvla

15 sierpnia 1915 roku generał Ian Hamilton odwołał generała Fredericka Stopforda z dowództwa IX Korpusu, który dziewięć dni wcześniej wylądował w zatoce Suvla na półwyspie Gallipoli. Tego samego popołudnia irlandzkie bataliony zdobyły najwyższy punkt grzbietu Kiretch Tepe na północnym skraju zatoki. Na tym dniu brytyjskie zestawienia kończą lądowanie pod Suvlą.

Stracone dni

Desant z nocy z 6 na 7 sierpnia zaskoczył Turków, którzy mieli wokół zatoki tylko trzy bataliony. Przez dwa dni IX Korpus prawie nie ruszył się jednak z plaż. Stopford tłumaczył, że wojska muszą odpocząć, a bez artylerii nie mogą atakować. Gdy 9 sierpnia o świcie Brytyjczycy wreszcie ruszyli na grzbiet Tekke Tepe, na jego szczycie stały już tureckie dywizje spod Bulair, a dowództwo nad nimi objął Mustafa Kemal. Kolejne natarcia 9 i 10 sierpnia na wzgórza W Hills i Scimitar Hill się załamały. 10 sierpnia Turcy odbili też szczyt Chunuk Bair, który zdobyli Nowozelandczycy w bitwie o Sari Bair. 12 sierpnia brygada świeżo wyładowanej 54 Dywizji poniosła ciężkie straty w nieudanym natarciu przez otwartą równinę. Stopford meldował, że jego dwie dywizje terytorialne są do niczego, a Hamilton 13 sierpnia z wielką niechęcią zgodził się, by korpus na razie tylko umacniał swoje linie.

Depesza Kitchenera

Już 9 sierpnia Hamilton telegrafował do lorda Kitchenera, że nowe wojska i starzy generałowie są jak młode wino w starych bukłakach. 14 sierpnia napisał wprost, że Stopford i jego dowódcy dywizji „nie nadają się” do prowadzenia natarcia. 15 sierpnia nadeszła odpowiedź. Kitchener pytał, czy Hamilton ma kim zastąpić Stopforda i jego generałów, i dodał: „To wojna młodych ludzi i musimy mieć dowódców, którzy w pełni wykorzystają rzadko zdarzające się okazje. Jeśli więc któryś generał zawiedzie, nie wahaj się działać szybko”. Wkrótce zapowiedział, że z Francji przyśle nowego dowódcę korpusu, generała Juliana Bynga, i wyraził nadzieję, że Stopford już został odwołany.

Hamilton wezwał jeszcze tego dnia spod Helles generała Henry’ego de Lisle’a, dowódcę 29 Dywizji, i powierzył mu tymczasowo dowództwo IX Korpusu. Stopford wyjechał z Suvli następnego dnia. Dowódca 10 Dywizji (irlandzkiej) Bryan Mahon, starszy stopniem od de Lisle’a, odmówił służby pod jego rozkazami i poprosił o zwolnienie. Hamilton nie chciał go tracić, ale Mahon również opuścił półwysep, a jego dywizję przejął tymczasowo jeden z brygadierów.

Natarcie na Kiretch Tepe

Ostatnią decyzją Stopforda było natarcie na grzbiet Kiretch Tepe, który od pierwszej nocy blokował drogę na północ. Rozkaz wydano rano 15 sierpnia, nie powiadamiając kwatery głównej Hamiltona. Po południu, przy wsparciu dział niszczycieli, bataliony Royal Munster Fusiliers i Royal Dublin Fusiliers z 30 Brygady posuwały się północnym stokiem i grzbietem. Około 18 Munsterczycy ruszyli na bagnety, Turcy uciekli, a Irlandczycy zajęli najwyższy punkt grzbietu z tureckim punktem oporu. Na południowym stoku natarcie 31 Brygady i 162 Brygady z 54 Dywizji utknęło pod wzgórzem Kidney Hill. Dowódca 162 Brygady został ciężko ranny, gdy osobiście prowadził swoich żołnierzy.

Sukces nie trwał długo. Turcy ściągnęli posiłki i 16 sierpnia od świtu atakowali bombami ręcznymi. Irlandczycy, którzy mieli mało bomb, odpowiadali kamieniami i bagnetami, a w nocy wycofali się na pozycje wyjściowe. Według brytyjskiej historii oficjalnej walki kosztowały Brytyjczyków blisko 2 tysięcy zabitych, rannych i zaginionych, a według tureckiej historii oficjalnej Turków około 1700. Zmiana dowódców przyszła za późno. Brytyjska historia oficjalna ocenia, że 15 sierpnia szansa na zdobycie wzgórz bez wyraźnej przewagi liczebnej i silnej artylerii już przepadła. De Lisle mimo to zaczął przygotowywać kolejne natarcie na wzgórza nad równiną Suvla.