Protektorat nad Kurlandią

15 marca 1918 roku kanclerz Rzeszy Georg von Hertling przyjął delegację kurlandzkiej Rady Krajowej (Kurländischer Landesrat), na której czele stał baron Rahden, i ogłosił jej decyzję cesarza Wilhelma II. Cesarz w imieniu Rzeszy uznawał Księstwo Kurlandii za „wolne i samodzielne państwo” i deklarował gotowość zawarcia z nim traktatów, „które zapewnią ścisły związek gospodarczy i wojskowy obu krajów”. Formalnie było to uznanie niepodległości. Brytyjska chronologia wojny zapisała to wydarzenie jako proklamowanie niemieckiego protektoratu nad „niepodległą” Kurlandią.

Kurlandię, zachodnią część dzisiejszej Łotwy, Niemcy zajęli w 1915 roku i włączyli do obszaru zarządzanego przez wojsko, Ober-Ost. Przed wojną mieszkało tam około 800 tysięcy ludzi, w większości Łotyszy, ale na rozkaz rosyjskiego dowództwa ponad pół miliona uciekło lub zostało ewakuowanych w głąb Rosji. Według niemieckiego spisu z jesieni 1915 roku w kraju zostało około 245 tysięcy mieszkańców. Okupanci liczyli na niemieckie osadnictwo, a polityczną reprezentację kraju widzieli w Niemcach bałtyckich, od wieków stanowiących tu ziemiańską i mieszczańską elitę. We wrześniu 1917 roku zgromadzenie krajowe zwołane do zamku w Mitawie (Jełgawie) przyjęło projekt ustroju kraju, a z jego grona wywodziła się Rada Krajowa, a w grudniu konferencja kurlandzkiej szlachty opowiedziała się za unią personalną z Niemcami lub Prusami. W Brześciu Niemcy przekonywali Rosjan, że Kurlandia sama oddzieliła się od Rosji.

Po podpisaniu traktatu brzeskiego, w którym Rosja wyrzekła się zwierzchnictwa nad Kurlandią, a Niemcy zapowiedziały, że określą jej los „w porozumieniu z ludnością”, sprawy potoczyły się szybko. 8 marca Rada Krajowa, zdominowana przez Niemców bałtyckich, proklamowała w Mitawie odrodzenie dawnego Księstwa Kurlandii i Semigalii i poprosiła cesarza, by przyjął koronę książęcą dla siebie i swoich potomków. Pominięto w ten sposób potomków dynastii Bironów, która władała księstwem do 1795 roku. Według łotewskiego nadawcy publicznego LSM prośbę złożyło dziewięciu Niemców, wśród nich kilku baronów, i tylko jeden Łotysz. 10–11 marca specjalny pełnomocnik kanclerza do spraw wschodnich hrabia Keyserlingk namawiał Ericha Ludendorffa do uznania kurlandzkiej państwowości. 12 marca przywódcy większości w Reichstagu zgłosili kanclerzowi zastrzeżenia, bo parlament popierał prawo narodów bałtyckich do samostanowienia. Przeważyło stanowisko naczelnego dowództwa, które chciało związać kraje bałtyckie z Rzeszą przez miejscowe niemieckie ziemiaństwo. W akcie z 15 marca nie było jednak mowy o przyjęciu przez cesarza korony.

Łotewscy działacze narodowi, którzy w styczniu opowiedzieli się za niepodległą Łotwą łączącą Kurlandię, Liwonię i Łatgalię, potępili tworzenie marionetkowych instytucji pod niemieckim nadzorem. Księstwo nigdy nie zaczęło naprawdę działać. W kwietniu Niemcy bałtyccy z Kurlandii, Inflant i Estonii zaczęli planować jedno wspólne państwo, a 5 listopada 1918 roku proklamowali w Rydze Zjednoczone Księstwo Bałtyckie. Po klęsce Niemiec 18 listopada 1918 roku ogłoszono niepodległość Łotwy, a 7 grudnia niemieckie władze wojskowe przekazały władzę rządowi Kārlisa Ulmanisa.