Zajęcie Swakopmund

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 14 stycznia 1915 roku zajęcie przez wojska Związku Południowej Afryki miasta Swakopmund, głównego portu Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Niemcy nie bronili miasta. Źródła różnią się co do daty. Według części z nich oddział rozpoznawczy ruszył na Swakopmund 13 stycznia, niemiecka chronologia kolonii podaje 15 stycznia, a jedno z opracowań nawet 3 stycznia. Uroczyste przyłączenie miasta do Związku odbyło się 16 stycznia.

Port bez portu

Swakopmund leżał na pustynnym wybrzeżu Atlantyku, u ujścia rzeki Swakop. Nie miał naturalnej przystani, a statki musiały kotwiczyć na otwartej redzie. Mimo to był najważniejszym miastem portowym kolonii. Zaczynały się w nim linie kolejowe prowadzące w głąb lądu, do stolicy, Windhuku, i do kopalń na północy. Zaledwie około 30–35 kilometrów na południe leżała Walvis Bay, niewielka enklawa należąca do Związku Południowej Afryki.

Na początku wojny rząd Związku uznał, że lepiej zająć Lüderitzbucht na południu kolonii. Swakopmund jedynie ostrzelano z morza. 14 września 1914 roku brytyjski krążownik pomocniczy Armadale Castle zniszczył ogniem dział tamtejszą radiostację, a ostrzał uszkodził też urządzenia przeładunkowe. Wybuch rebelii burskiej wstrzymał na kilka miesięcy dalsze plany inwazji.

Lądowanie w Walvis Bay

Gdy rebelia w Związku dobiegała końca, premier Louis Botha postanowił uderzyć na kolonię od strony Walvis Bay. W Boże Narodzenie 1914 roku wylądowały tam bez przeszkód siły pułkownika P. C. B. Skinnera: dwie brygady piechoty, pułk konnych strzelców i siedem dział. Oficjalna historia tłumaczy brak niemieckiego oporu tym, że w okolicy brakowało wody, a bez niej trudno było utrzymać większy oddział na wybrzeżu.

Oficjalna historia pisze, że „kilka dni później” Skinner ruszył na Swakopmund, ale według innych źródeł wyruszył dopiero 13 stycznia. Wysłał na północ silny oddział rozpoznawczy, złożony głównie z konnicy Imperial Light Horse. Niemieckie placówki nie podjęły poważnej walki. Wycofując się, ostrzeliwały tylko nacierających z ukrycia i odpalały miny obserwacyjne w miejscach, przez które musiały przejść zwarte kolumny. Straty wojsk Związku były niewielkie. W samym mieście i na drogach Niemcy zostawili wiele min i pułapek z dynamitu, które rozbrajali saperzy. 16 stycznia przed ratuszem podniesiono brytyjską flagę, a Swakopmund formalnie przyłączono do Związku.

Baza wielkiej ofensywy

Swakopmund i Walvis Bay stały się bazą sił północnych, które miały uderzyć na serce kolonii. Saperzy zaczęli budować linię kolejową z Walvis Bay do Swakopmund i odbudowywać zniszczoną przez Niemców kolej prowadzącą w głąb lądu. Sam Botha przybył do Swakopmund w lutym i objął dowództwo sił północnych. Pod koniec lutego jego wojska ruszyły w górę doliny Swakopu. Po długich marszach przez pustynię zajęły w maju Windhuk, a 9 lipca 1915 roku niemiecka kolonia skapitulowała.