Rząd serbski na Korfu

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 9 lutego 1916 roku ustanowienie rządu serbskiego na Korfu. Ministrowie nie przyjechali jednak na wyspę tego dnia. Premier Nikola Pašić i część gabinetu przypłynęli tu z Brindisi już około 18 stycznia, a dwa dni później odbyli pierwsze posiedzenie. Nie udało się ustalić, jaki akt chronologia wiąże właśnie z 9 lutego. Wiadomo natomiast, że w pierwszych dniach lutego na Korfu zebrało się całe kierownictwo państwa: rząd, naczelne dowództwo i następca tronu. Dopiero wtedy wyspa stała się w pełni siedzibą Serbii na wygnaniu.

Przyjazd regenta

Regent Aleksander przez cały styczeń pozostawał przy wojsku, które szło przez błotniste albańskie wybrzeże do portów ewakuacji. Według depeszy korespondenta agencji Reutera 6 lutego po południu przypłynął z Albanii na francuskim torpedowcu. Zszedł na ląd w towarzystwie francuskiego admirała, wśród wiwatów tłumu i przy dźwiękach hymnów serbskiego i francuskiego. Na nabrzeżu czekali na niego wszyscy ministrowie serbscy, przedstawiciele państw sprzymierzonych, serbscy i francuscy oficerowie, a także greckie władze cywilne i wojskowe. Regent przywitał się z ministrami, przeszedł przed dwiema kompaniami honorowymi i pojechał do hotelu, w którym przygotowano dla niego apartamenty.

Obecność greckich urzędników na powitaniu miała swoją wymowę. Rząd w Atenach protestował przeciw zajęciu wyspy, ale greckie władze nie zostały z niej usunięte i musiały jakoś ułożyć sobie stosunki z gośćmi. Razem z regentem na Korfu znalazło się naczelne dowództwo. Na jego czele stał już wtedy generał Petar Bojović, który według brytyjskiej historii oficjalnej w styczniu zastąpił chorego wojewodę Radomira Putnika na stanowisku szefa sztabu. Król Piotr I leczył się w tym czasie w greckim uzdrowisku Edipsos i władzę w jego imieniu sprawował Aleksander.

Państwo na wyspie

Korfu musiało pomieścić nie tylko armię, lecz także cały aparat państwa. Londyński tygodnik „The Near East” donosił w wydaniu z 11 lutego, że członkowie rządu wciąż przybywają na wyspę. Byli już na niej Pašić, kilku ministrów i część posłów, a mówiono, że wkrótce zbierze się tu serbski parlament. Za rządem podążyli dyplomaci. Ten sam tygodnik pisał, że poseł neutralnej Rumunii przy rządzie serbskim przeniósł się razem z nim na Korfu i nadal pełnił swoje obowiązki.

Według serbskich opracowań rząd urzędował w hotelu „Bella Venezia” w mieście Korfu, a w ciągu następnych miesięcy na wyspie odtworzono niemal wszystkie szczeble administracji. Ukazywał się tu urzędowy dziennik „Srpske novine”, drukowano książki i podręczniki, otwarto serbską szkołę powszechną i gimnazjum. Działało to wszystko na obcym terytorium, bez żadnej ziemi, którą rząd mógłby administrować, bo cała Serbia znalazła się pod okupacją austro-węgierską i bułgarską.

Stolica na wygnaniu

Korfu pozostało siedzibą rządu serbskiego do końca wojny. Regent i ministerstwo wojny przenieśli się w lipcu 1916 roku za armią do Salonik, ale Pašić i większość gabinetu zostali na wyspie. Parlament zebrał się w miejskim teatrze dopiero we wrześniu 1916 roku, a w lipcu 1917 roku Pašić i przedstawiciele Komitetu Jugosłowiańskiego podpisali na Korfu deklarację zapowiadającą powstanie wspólnego państwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców.