Niemcy zajmują Albert, Chaulnes i Roye

26 marca 1918 roku, szóstego dnia operacji Michael, Niemcy zajęli trzy miasta Pikardii, które od lat kojarzyły się z frontem nad Sommą: Roye i Chaulnes na południe od rzeki oraz Albert na północ od niej. Dwa dni po utracie Bapaume i Péronne brytyjskie i francuskie oddziały wciąż się cofały, choć coraz wolniej, a niemiecka piechota, pozbawiona artylerii, która nie nadążała przez stare pole bitwy, zaczynała opadać z sił.

Roye i Chaulnes

Rano front na południe od Sommy, podporządkowany już francuskiemu generałowi Émile’owi Fayolle’owi, był rozerwany w kilku miejscach. Między francuskim skrzydłem w Roye a prawym skrzydłem brytyjskiego XIX Korpusu ziała luka szerokości blisko 5 km. Około 8 rano niemieckie natarcie uderzyło na francuskie 22 i 62 Dywizję z korpusu generała Robillota i Roye padło. Francuzi cofali się dalej na południowy zachód, w stronę Montdidier, a Brytyjczycy na północny zachód, w stronę Amiens. Lukę zamknęły dopiero wieczorem wyczerpane dywizje brytyjskiego XVIII Korpusu generała Ivora Maxse’a, walczące zupełnie bez artylerii. Roye wróciło w ręce Niemców niewiele ponad rok po tym, jak Francuzi wkroczyli do niego w marcu 1917 roku, po niemieckim odwrocie na Linię Zygfryda.

Dalej na północ XIX Korpus generała Herberta Wattsa, zagrożony obejściem od strony Sommy, dostał około 9.30 rozkaz odwrotu o około 8 km, na przygotowaną linię od Rouvroy po Froissy nad Sommą. Według brytyjskiej historii oficjalnej 17 Brygada 24 Dywizji odpierała ataki na Chaulnes do 11 rano, po czym również się wycofała, a miasteczko zajęli Niemcy. W 1916 roku Francuzi przez wiele tygodni daremnie nacierali na Chaulnes w czasie bitwy nad Sommą i weszli do niego dopiero w marcu 1917 roku, gdy Niemcy sami się wycofali. Wieczorem Brytyjczycy stali już na nowej linii, przed wsią Rosières.

Albert

Albert, położone nad rzeką Ancre, od jesieni 1914 roku leżało tuż za frontem po stronie sprzymierzonych, a w 1916 roku było głównym zapleczem brytyjskiej ofensywy nad Sommą. Nad zniszczonym miastem górowała wieża neobizantyjskiej bazyliki Notre-Dame de Brebières ze złoconą figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W styczniu 1915 roku pocisk trafił w kopułę, a figura przechyliła się i zawisła niemal poziomo nad ulicą. „Pochylona Madonna” z Albert była znana milionom żołnierzy i z pocztówek. Wśród Brytyjczyków i Francuzów krążyło przekonanie, że gdy spadnie, skończy się wojna.

W nocy z 25 na 26 marca V Korpus brytyjskiej 3 Armii cofnął się za Ancre. Jego dowództwo uznało, że łatwiej będzie bronić się na wzgórzach na zachód od miasta, i oddało ruiny Albert bez walki. Po południu na wzgórzach na wschód od niego pojawiły się oddziały niemieckiej 3 Dywizji Piechoty Morskiej i 54 Dywizji Rezerwowej. Niemiecki autor Georg Goes pisał później, że wieża bazyliki z powykręcanym żelazem na szczycie odcinała się ostro na tle zachodniego nieba. Około 17 Niemcy weszli do miasta, ale gdy próbowali wyjść z niego na zachód, wzdłuż dróg do Amiens i Bouzincourt, zatrzymał ich ogień brytyjskich karabinów maszynowych z wysokiego brzegu. Goes tłumaczył niepowodzenie dalszego natarcia między innymi tym, że głodni od dwóch dni żołnierze znaleźli w Albert obfite brytyjskie zapasy żywności, „także napoje”.

Albert pozostało w rękach Niemców do 22 sierpnia 1918 roku. Figura na wieży runęła według większości źródeł 16 kwietnia, gdy bazylikę ostrzelała artyleria brytyjska, by uniemożliwić Niemcom korzystanie z wieży jako punktu obserwacyjnego i stanowiska karabinów maszynowych. Wojna trwała jednak jeszcze siedem miesięcy.