Oś czasu
(2624)1917
styczeń
- 03
- Brytyjsko-portugalska konwencja wojskowa3 stycznia 1917 Portugalia i Wielka Brytania podpisały konwencję o korpusie dla Francji, który miał walczyć pod brytyjskim dowództwem. Pierwsi przybyli w lutym.
- Początek walk pod Beho-Beho3 stycznia 1917 kolumny Smutsa dopadły Niemców pod Beho-Beho, na północ od Rufidżi, a brygada Bevesa przeszła rzekę. Kocioł zaczął się zamykać.
- 04
- Zatonięcie pancernika Pierieswiet4 stycznia 1917 rosyjski Pierieswiet, odkupiony od Japonii, wszedł pod Port Saidem na miny z U-73 i zatonął w kwadrans. Źródła podają od 91 do 252 zabitych.
- Śmierć Frederica Selousa4 stycznia 1917 pod Beho-Beho zginął 65-letni kapitan Frederick Selous, słynny myśliwy i podróżnik. Niemcy wymknęli się za Rufidżi i zniszczyli most.
- 05
- Konferencja w Rzymie5–7 stycznia 1917 sprzymierzeni radzili w Rzymie. Lloyd George chciał posłać Włochom ciężkie działa na ofensywę nad Isonzo, ale plan odłożono.
- Niemcy zdobywają Braiłę5 stycznia 1917 niemiecka kawaleria i bułgarska piechota weszły do Braiły, wielkiego portu zbożowego nad Dunajem. Rosjanie wycofali się za Seret.
- Koniec walk w Dobrudży5 stycznia 1917 ostatni Rosjanie z przyczółka pod Măcinem przeszli za Dunaj. Cała Dobrudża poza deltą znalazła się w rękach państw centralnych.
- 09
- Początek bitwy o Al-Kut (1917)9 stycznia 1917 indyjska 3 Dywizja szturmowała tureckie okopy w zakolu Chudajra pod Al-Kutem. Według chronologii zaczęła się wtedy bitwa o Kut 1917.
- Potyczka pod Rafah9 stycznia 1917 konnica Chetwode'a zdobyła tureckie reduty pod Rafah na granicy Synaju i wzięła ponad 1600 jeńców. Na Synaju nie zostali już Turcy.
- Zatopienie HMS Cornwallis9 stycznia 1917 niemiecki U-32 storpedował na wschód od Malty brytyjski pancernik Cornwallis, weterana Dardaneli. Okręt zatonął, zginęło 15 marynarzy.
- Golicyn premierem Rosji9 stycznia 1917 car zdymisjonował premiera Trepowa. Rząd musiał objąć 66-letni książę Nikołaj Golicyn, który sam prosił, by go oszczędzono.
- 11
- Nota państw centralnych o odpowiedzialności za wojnę11 stycznia 1917 Niemcy i Austro-Węgry odpowiedziały w notach do neutralnych na odmowę Ententy. Winą za dalszą wojnę obarczyły przeciwników.
- Niemiecko-turecki traktat w Berlinie11 stycznia 1917 Niemcy i Turcja podpisały w Berlinie pakiet dziesięciu umów prawnych. Oparte na równości stron, miały zastąpić zniesione kapitulacje.
- 14
- Pierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu14 stycznia 1917 na Zamku Królewskim w Warszawie członkowie Tymczasowej Rady Stanu odebrali nominacje. Marszałkiem został Wacław Niemojowski.
- Wybuch krążownika Tsukuba14 stycznia 1917 w porcie Yokosuka wyleciała w powietrze komora amunicyjna japońskiego krążownika liniowego Tsukuba. Okręt zatonął, zginęło ponad 150 ludzi.
- 16
- Bielajew ministrem wojny Rosji16 stycznia 1917 car odwołał ministra wojny Szuwajewa. Jego miejsce zajął generał Michaił Bielajew, sprawny biurokrata cieszący się zaufaniem carycy.
- Pokrowski prosi o dymisję16 stycznia 1917 minister spraw zagranicznych Rosji Nikołaj Pokrowski błagał cara o zwolnienie i o zerwanie z Protopopowem. Car kazał mu zostać.
- 23
- Starcie flotylli Harwich z niemieckimi torpedowcamiW nocy 23 stycznia 1917 siły z Harwich próbowały przechwycić niemiecką 6 Flotyllę płynącą do Flandrii. Uszkodziły V69, ale straciły niszczyciel Simoom.
- Arabowie zdobywają Al-Wadżh23 stycznia 1917 arabscy powstańcy i marynarze wylądowali pod Al-Wadżh w Hidżazie i wdarli się do miasta. Fajsal zrobił z portu nową bazę powstania.
- 24
- Grecja przeprasza aliantówW dniach 24–25 stycznia 1917 rząd grecki zdymisjonował generała Kallarisa i formalnie przeprosił posłów Ententy za 1 grudnia. 29 stycznia oddano honory flagom.
- Konferencja morska w Londynie23–24 stycznia 1917 admiralicje Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch radziły w Londynie o obronie żeglugi na Morzu Śródziemnym. Wiele mówiono o braku statków.
luty
- 01
- Początek nieograniczonej wojny podwodnej1 lutego 1917 niemieckie okręty podwodne zaczęły zatapiać bez ostrzeżenia statki wokół Wysp Brytyjskich. Neutralni armatorzy zatrzymali swoje statki w portach.
- Norwegia zmienia przepisy o okrętach podwodnychNa progu nieograniczonej wojny podwodnej Norwegia złagodziła zakaz wpływania obcych okrętów podwodnych na swoje wody. Była to cena ugody z Niemcami.
- Konferencja piotrogrodzka1 lutego 1917 w Piotrogrodzie zebrała się konferencja Rosji, Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch. Miała uzgodnić ofensywy 1917 roku i dostawy broni dla Rosji.
- 03
- Kluczowe wydarzenieUSA zrywają stosunki z Niemcami3 lutego 1917 Wilson ogłosił w Kongresie, że Stany Zjednoczone zrywają stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Ambasador Bernstorff otrzymał paszporty.
- Walki w oazie Siwa3 lutego 1917 brytyjskie samochody pancerne uderzyły na obóz bractwa Sanusijja w Girbie. Sajjid Ahmad uciekł, a 5 lutego Brytyjczycy weszli do Siwy.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wycofują się znad Ancre25 lutego 1917 Brytyjczycy zajęli opuszczone przez Niemców Serre i Pys nad Ancre. Był to pierwszy etap niemieckiego odwrotu na Linię Hindenburga.
- Początek pościgu do Bagdadu25 lutego 1917 wojska Maude'a i kanonierki ruszyły w górę Tygrysu za Turkami cofającymi się spod Al-Kutu. Pod Imam Mahdi zatrzymała je turecka straż tylna.
- Zatopienie Laconii25 lutego 1917 U-50 zatopił u wybrzeży Irlandii liniowiec Laconia. Zginęło 12 osób, w tym dwie Amerykanki, a w USA zapytano, czy to już powód do wojny.
- Rajd na Margate i BroadstairsW nocy 25 lutego 1917 niemieckie torpedowce z Flandrii ostrzelały nadmorskie miasta Kentu. Według Admiralicji zginęła kobieta i dziecko.
- 26
- Wilson prosi o uzbrojenie statków26 lutego 1917 Wilson poprosił Kongres o prawo uzbrojenia amerykańskich statków handlowych. Nazwał to zbrojną neutralnością, nie krokiem ku wojnie.
- Konferencja w Calais w sprawie dowództwa26–27 lutego 1917 w Calais Lloyd George próbował oddać armię Haiga pod rozkazy Nivelle'a. Skończyło się kompromisem na czas wiosennej ofensywy.
marzec
- 08
- Śmierć Ferdinanda von Zeppelina8 marca 1917 zmarł w Berlinie 78-letni hrabia Ferdinand von Zeppelin, twórca sterowców szkieletowych, którymi Niemcy bombardowali Anglię i Francję.
- Strajki i demonstracje w Piotrogrodzie8 marca 1917, w Dzień Kobiet, robotnice Piotrogrodu wyszły na ulice z żądaniem chleba. W ciągu czterech dni protest objął setki tysięcy ludzi.
- 11
- Kluczowe wydarzenieBrytyjczycy zajmują Bagdad11 marca 1917 wojska Maude'a weszły bez walki do Bagdadu, opuszczonego nocą przez Turków. Był to największy dotąd sukces Brytyjczyków na Bliskim Wschodzie.
- Początek marcowej ofensywy w Macedonii11 marca 1917 francuska 76 Dywizja uderzyła między jeziorami Ochrydzkim i Prespa, by obejść pozycje wroga pod Bitolą. Natarcie od razu ugrzęzło w śniegu.
- Rosjanie odbijają Kermanszah11 marca 1917, w dniu upadku Bagdadu, Rosjanie Baratowa weszli do Kermanszahu. Turecka straż tylna cofała się na zachód, ku granicy z Irakiem.
- 12
- Kluczowe wydarzenieRewolucja lutowa12 marca 1917 garnizon Piotrogrodu przeszedł na stronę strajkujących. Władza cara w stolicy upadła, a w Pałacu Taurydzkim powstały Komitet Dumy i Rada.
- USA uzbrajają statki handlowe12 marca 1917 Departament Stanu zawiadomił obce rządy, że amerykańskie statki płynące przez strefę wojny dostaną działa i obsługę z marynarki wojennej.
- Konferencja londyńska w sprawie dowództwa12–13 marca 1917 w Londynie Brytyjczycy i Francuzi doprecyzowali porozumienie z Calais. Haig miał przekazywać Nivelle'owi informacje, ale nie oddawał mu armii.
- 14
- Początek głównego odwrotu na Linię Hindenburga14 marca 1917 Brytyjczycy zauważyli, że Niemcy opuszczają okopy w lesie Saint-Pierre-Vaast. Zaczynał się główny odwrót na Linię Hindenburga.
- Chiny zrywają stosunki z Niemcami14 marca 1917 Chiny zerwały stosunki dyplomatyczne z Niemcami w proteście przeciw wojnie podwodnej. Niemiecki poseł Paul von Hintze dostał paszporty.
- Potyczka pod Muszahidą14 marca 1917 brytyjska 7 Dywizja wyparła turecką straż tylną spod stacji Muszahida na kolei z Bagdadu do Samarry. Black Watch stracił 43 procent ludzi.
- Rozkaz nr 114 marca 1917 Rada Piotrogrodzka wydała rozkaz nr 1. Żołnierze mieli wybierać komitety, kontrolować broń i słuchać przede wszystkim Rady, a nie oficerów.
- Dymisja Lyauteya14 marca 1917 Izba Deputowanych zakrzyczała ministra wojny Lyauteya, gdy powiedział, że debata o lotnictwie zagraża obronie kraju. Generał od razu ustąpił.
- 15
- Kluczowe wydarzenieAbdykacja Mikołaja IIPóźnym wieczorem 15 marca 1917 w Pskowie Mikołaj II zrzekł się tronu za siebie i syna na rzecz brata Michała. Następnego dnia Michał odmówił przyjęcia korony.
- Powstanie Rządu Tymczasowego15 marca 1917 Milukow ogłosił skład Rządu Tymczasowego z księciem Lwowem na czele. Gabinet powstał z porozumienia Komitetu Dumy i Rady Piotrogrodzkiej.
- 16
- Zatopienie rajdera Leopard16 marca 1917 na północ od Szetlandów krążownik Achilles i parowiec Dundee zatopili rajder Leopard, dawny Yarrowdale. Nie ocalał nikt z ponad 300 ludzi.
- Bunt Floty BałtyckiejWieczorem 16 marca 1917 w Helsingforsie zbuntowały się załogi pancerników. Marynarze Floty Bałtyckiej zabili dziesiątki oficerów, a nazajutrz jej dowódcę.
- 17
- Brytyjczycy zajmują Bapaume17 marca 1917 Australijczycy weszli do płonącego Bapaume, celu bitwy nad Sommą. Niemcy oddali miasto bez walki, cofając się na Linię Hindenburga.
- Francuzi zajmują Roye17 marca 1917 francuska straż przednia weszła do zrujnowanego przez Niemców Roye. Na żołnierzy czekało około 800 mieszkańców, których okupant nie wywiózł.
- Dymisja rządu Brianda17 marca 1917 Aristide Briand, premier Francji od października 1915, złożył dymisję rządu. Po odejściu Lyauteya nie zdołał znaleźć nowego ministra wojny.
- Zniszczenie sterowca L 3917 marca 1917 o świcie, po nieudanym nalocie na Anglię, francuska artyleria przeciwlotnicza zestrzeliła nad Compiègne sterowiec L 39. Zginęła cała załoga.
- Rosjanie zajmują KerendW połowie marca 1917 Rosjanie Baratowa doszli do Kerendu na drodze z Kermanszahu do Bagdadu. Przed nimi była przełęcz Pa Tak, gdzie czekali Turcy.
- 18
- Zajęcie Péronne i Noyon18 marca 1917 Brytyjczycy weszli do zburzonego Péronne, a Francuzi do Noyon, najdalej wysuniętego ku Paryżowi miasta zajętego przez Niemców.
- Rajd na Ramsgate i BroadstairsW nocy 17/18 marca 1917 niemieckie torpedowce z Flandrii zatopiły w Cieśninie Kaletańskiej niszczyciel Paragon, a potem ostrzelały Ramsgate i Broadstairs.
- Zatopienie trzech amerykańskich statkówMiędzy 16 a 18 marca 1917 niemieckie okręty podwodne zatopiły statki Vigilancia, City of Memphis i Illinois. Na Vigilancii zginęło 15 ludzi.
- 20
- Rząd Ribota20 marca 1917 Francja miała nowy rząd. Premierem i szefem dyplomacji został Alexandre Ribot, a ministrem wojny Paul Painlevé, sceptyk wobec planu Nivelle'a.
- Pierwsze posiedzenie Imperialnego Gabinetu Wojennego20 marca 1917 premierzy dominiów i przedstawiciele Indii zasiedli w Londynie z brytyjskim Gabinetem Wojennym. Nazajutrz ruszyła Imperialna Konferencja Wojenna.
- 21
- Storpedowanie statku szpitalnego AsturiasW nocy z 20 na 21 marca 1917 niemiecki UC-66 storpedował u Start Point oświetlony statek szpitalny Asturias. Zginęło ponad 30 osób, statek osadzono na brzegu.
- Wilson zwołuje Kongres21 marca 1917 Wilson zwołał Kongres na 2 kwietnia, dwa tygodnie wcześniej niż planował. Dzień wcześniej cały jego gabinet opowiedział się za wojną z Niemcami.
- 22
- Uznanie Rządu Tymczasowego22 marca 1917 Stany Zjednoczone jako pierwsze oficjalnie uznały rosyjski Rząd Tymczasowy. Dwa dni później zrobiły to Wielka Brytania, Francja i Włochy.
- Möwe wraca z drugiego rejsu22 marca 1917 rajder Möwe wrócił do Kilonii po czterech miesiącach na Atlantyku. W drodze do domu stoczył zaciętą walkę z nowozelandzkim statkiem Otaki.
- 27
- Koniec pierwszej bitwy o Gazę27 marca 1917 Turcy odbili wzgórze Ali Muntar, a generał Dobell wycofał wojska za Wadi Ghazze. Brytyjczycy stracili blisko 4 tysiące ludzi.
- Odezwa Rady Piotrogrodzkiej do Polaków27 marca 1917 Rada Piotrogrodzka w odezwie „Do narodu polskiego” uznała prawo Polski do pełnej niepodległości. Był to pierwszy taki akt w Rosji.
- 30
- Kluczowe wydarzenieOdezwa Rządu Tymczasowego do Polaków30 marca 1917 ogłoszono odezwę Rządu Tymczasowego Rosji, który uznał prawo Polaków do niepodległego państwa, związanego z Rosją sojuszem wojskowym.
- Storpedowanie statku szpitalnego Gloucester CastleW nocy z 30 na 31 marca 1917 niemiecki UB-32 storpedował w kanale La Manche statek szpitalny Gloucester Castle z rannymi. Statek ocalał, zginęły 3 osoby.
- 31
- List cesarza Karola do księcia Sykstusa31 marca 1917 książę Sykstus pokazał Poincarému tajny list cesarza Karola I, obiecującego poprzeć „słuszne roszczenia” Francji do Alzacji-Lotaryngii.
- Rosjanie odbijają Kasr-e Szirin31 marca 1917 kozacy generała Radatza weszli do Kasr-e Szirin przy granicy z Irakiem. Turcy, zatrzymując ich pod Pa Tak, zdążyli już ujść za Dijalę.
kwiecień
- 05
- Zakończenie odwrotu na Linię Hindenburga5 kwietnia 1917 Brytyjczycy zajęli Ronssoy i Lempire, ostatnie wsie przed Linią Hindenburga. Brytyjska historia oficjalna kończy na tym niemiecki odwrót.
- Wielka Brytania popiera niepodległość Polski5 kwietnia 1917 Londyn zapewnił Rząd Tymczasowy, że w pełni popiera zasadę niepodległej i zjednoczonej Polski. Podobne noty złożyły Francja i Włochy.
- 06
- Kluczowe wydarzenieUSA wypowiadają wojnę Niemcom6 kwietnia 1917 Izba Reprezentantów przyjęła rezolucję wojenną, a Wilson ją podpisał. Stany Zjednoczone znalazły się w stanie wojny z Niemcami.
- Tymczasowa Rada Stanu odpowiada Rządowi Tymczasowemu6 kwietnia 1917 Tymczasowa Rada Stanu powitała uznanie niepodległości Polski przez Rosję, ale odrzuciła sojusz wojskowy i decyzję konstytuanty o granicach.
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Arras (1917)9 kwietnia 1917, w Poniedziałek Wielkanocny, Brytyjczycy i Kanadyjczycy uderzyli pod Arras. W jeden dzień posunęli się o 5 km i wzięli tysiące jeńców.
- Kluczowe wydarzenieSzturm na grzbiet Vimy9 kwietnia 1917 w śnieżycy cztery dywizje kanadyjskie ruszyły na grzbiet Vimy. Do wieczora zdobyły niemal cały grzbiet, poza najwyższym wzgórzem 145.
- Admirał Sims przybywa do Anglii9 kwietnia 1917 do Liverpoolu przypłynął w cywilnym ubraniu kontradmirał William Sims. W Londynie Jellicoe pokazał mu prawdziwe straty w tonażu.
- Rząd Tymczasowy o celach wojny9 kwietnia 1917 Rząd Tymczasowy uchwalił deklarację, że celem wolnej Rosji nie jest podbój, lecz trwały pokój. Był to kompromis z Radą Piotrogrodzką.
- 13
- Boliwia zrywa stosunki z Niemcami13 kwietnia 1917 Boliwia wręczyła paszporty niemieckiemu posłowi i zerwała stosunki z Niemcami. Przypomniała wojnę podwodną i storpedowanie Tubantii.
- Japońskie niszczyciele na Morzu Śródziemnym13 kwietnia 1917 na Maltę przypłynęła japońska 2 Eskadra Specjalna kontradmirała Satō: krążownik Akashi i osiem niszczycieli do osłony transportów.
- 16
- Kluczowe wydarzeniePoczątek ofensywy Nivelle'a16 kwietnia 1917 o szóstej rano Francuzi ruszyli na Chemin des Dames. Mieli przełamać front w dwa dni, a wieczorem utknęli pod grzbietem wśród wraków czołgów.
- Lenin wraca do Piotrogrodu16 kwietnia 1917 Lenin przyjechał na Dworzec Fiński w Piotrogrodzie. Przez Niemcy jechał za zgodą Berlina w wagonie zwanym „zaplombowanym”.
- 17
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o wzgórza17 kwietnia 1917 francuska 4 Armia zaatakowała wzgórza Moronvilliers na wschód od Reims. Żuawi zdobyli Mont Sans Nom, ale Cornillet się utrzymał.
- Początek drugiej bitwy o Gazę17 kwietnia 1917 brytyjska piechota przekroczyła Wadi Ghazze i bez większych strat zajęła grzbiety Szajch Abbas i Mansura, skąd miała szturmować Gazę.
- Zatopienie Lanfranca i Donegala17 kwietnia 1917 niemieckie okręty podwodne zatopiły na kanale La Manche dwa statki z rannymi z Hawru. Na Lanfrancu płynęło też 167 rannych jeńców niemieckich.
- 19
- Koniec drugiej bitwy o Gazę19 kwietnia 1917 brytyjski szturm na Gazę, mimo czołgów i gazu, rozbił się o tureckie reduty. Brytyjczycy stracili ponad 6 tysięcy ludzi i nie zdobyli miasta.
- Konferencja w Saint-Jean-de-Maurienne19 kwietnia 1917 premierzy Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch uzgodnili włoską strefę w Azji Mniejszej. Sonnino odrzucił odrębny pokój z Austrią.
- 20
- Załamanie ofensywy Nivelle'aOkoło 20 kwietnia 1917 Francuzi przestali liczyć na przełom nad Aisne. Mieli 20 tysięcy jeńców i ogromne straty, a walki o Chemin des Dames trwały dalej.
- Starcie Swifta i Broke'aW nocy 20/21 kwietnia 1917 brytyjskie lidery Swift i Broke dopadły w Cieśninie Kaletańskiej niemieckie torpedowce i zatopiły dwa z nich, G 42 i G 85.
- Turcja zrywa stosunki z USA20 kwietnia 1917 Imperium Osmańskie jako sojusznik Niemiec zerwało stosunki dyplomatyczne ze Stanami Zjednoczonymi. Ambasador Elkus leżał wtedy chory na tyfus.
- 24
- Brytyjczycy zajmują Samarrę23–24 kwietnia 1917 Brytyjczycy zajęli stację i miasto Samarrę, kraniec kolei z Bagdadu. Upał zakończył wiosenną kampanię Maude'a w Mezopotamii.
- Początek bitwy pod DojranemWieczorem 24 kwietnia 1917 Brytyjczycy zaatakowali bułgarskie pozycje na zachód od jeziora Dojran. Bułgarzy, uprzedzeni, odparli większość natarcia.
- 28
- Kluczowe wydarzenieKanadyjczycy zdobywają Arleux28 kwietnia 1917 kanadyjska 2 Brygada zdobyła wieś Arleux-en-Gohelle. Był to jedyny sukces dnia, bo natarcia brytyjskie pod Rœux, Gavrelle i Oppy się załamały.
- Kongres uchwala pobór do wojska28 kwietnia 1917 obie izby Kongresu przyjęły ustawy o powiększeniu armii przez pobór. Izba Reprezentantów głosowała 397 do 24, Senat 81 do 8.
maj
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy nad Scarpe3 maja 1917 o 3.45, jeszcze po ciemku, trzy armie brytyjskie znów uderzyły pod Arras. Prawie wszędzie poniosły klęskę. Sukces mieli tylko Kanadyjczycy.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Bullecourt3 maja 1917 Australijczycy wdarli się w Linię Hindenburga na wschód od Bullecourt. 6 Brygada utrzymała wyłom, ale atak brytyjskiej 62 Dywizji na wieś zawiódł.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek buntów w armii francuskiej3 maja 1917 pod Soissons około tysiąca żołnierzy 2 Dywizji Kolonialnej krzyczało „Precz z wojną!”. Po klęsce Nivelle'a armię francuską ogarniały bunty.
- Kryzys kwietniowy3 maja 1917 gazety ogłosiły notę Milukowa o wojnie do zwycięstwa. Żołnierze wyszli pod siedzibę rządu, a Piotrogród przeżył dwa dni demonstracji.
- 04
- Francuzi odbijają Craonne4 maja 1917 wieczorem francuska 36 Dywizja zdobyła ruiny Craonne i wdarła się na płaskowyż Californie. Był to jeden z ostatnich sukcesów ofensywy Nivelle'a.
- Koniec trzeciej bitwy nad Scarpe4 maja 1917 Brytyjczycy wycofali ostatnie oddziały z nieudanego natarcia nad Scarpe. W Paryżu Haig uzgodnił z Francuzami, że czas przełamania frontu minął.
- Amerykańskie niszczyciele w Queenstown4 maja 1917 do Queenstown w Irlandii przypłynęło sześć niszczycieli komandora Taussiga, pierwsze okręty US Navy wysłane do walki z U-Bootami u brzegów Europy.
- 15
- Starcie w Cieśninie Otranto15 maja 1917 krążowniki Horthyego zatopiły 14 brytyjskich dryfterów w Cieśninie Otranto. W pościgu ciężko uszkodzono Novarę, a Horthy został ranny.
- Kluczowe wydarzeniePétain naczelnym wodzem15 maja 1917 rząd francuski odwołał Nivelle'a. Wodzem naczelnym armii Północy i Północnego Wschodu został Pétain, a szefem sztabu generalnego Foch.
- 17
- Koniec bitwy pod Bullecourt17 maja 1917 Londyńczycy z 58 Dywizji zdobyli ostatni skrawek ruin Bullecourt. Dwutygodniowy bój kosztował Australijczyków i Brytyjczyków ponad 14 tys. ludzi.
- Komitet do spraw konwojów17 maja 1917 Admiralicja powołała komitet, który miał opracować plan konwojów na oceanach. Pierwszy próbny konwój z Gibraltaru był wtedy w drodze.
- Honduras zrywa stosunki z Niemcami17 maja 1917 prezydent Hondurasu Francisco Bertrand dekretem zerwał stosunki z Niemcami i ogłosił stan oblężenia. Kraj zaoferował USA współpracę.
- 18
- Ustawa o poborze wchodzi w życie18 maja 1917 Wilson podpisał ustawę o poborze i wyznaczył na 5 czerwca rejestrację mężczyzn od 21 do 30 lat. Odmówił też Rooseveltowi ochotniczych dywizji.
- Nikaragua zrywa stosunki z Niemcami18 maja 1917 Kongres Nikaragui zerwał stosunki z Niemcami i pozwolił prezydentowi Chamorro oddać Stanom Zjednoczonym porty i wody terytorialne kraju.
- Pierwszy rząd koalicyjny w Rosji18 maja 1917 w Piotrogrodzie powstał rząd koalicyjny z sześcioma socjalistami. Kiereński objął ministerstwo wojny, a Tereszczenko sprawy zagraniczne.
- 28
- Londyńska konferencja w sprawie Grecji28–29 maja 1917 Brytyjczycy i Francuzi uzgodnili w Londynie, że król Konstantyn musi abdykować. Do Grecji miał pojechać wysoki komisarz Charles Jonnart.
- Rezolucja Koła Polskiego28 maja 1917 polscy posłowie z Galicji zebrani w Krakowie uznali, że jedynym dążeniem narodu jest niepodległa, zjednoczona Polska z dostępem do morza.
czerwiec
- 04
- Brusiłow naczelnym wodzem4 czerwca 1917 Rząd Tymczasowy zdymisjonował generała Aleksiejewa i mianował naczelnym wodzem Brusiłowa. Miał poprowadzić armię do letniej ofensywy.
- Dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji4 czerwca 1917 prezydent Poincaré podpisał dekret o utworzeniu we Francji autonomicznej armii polskiej, walczącej pod polskim sztandarem.
- Portugalczycy w walce na froncie zachodnimW nocy z 3 na 4 czerwca 1917 Niemcy po raz pierwszy uderzyli na okopy Portugalczyków pod Neuve-Chapelle. Wypad odparł 35 Batalion Piechoty z Coimbry.
- 05
- Nalot na Sheerness5 czerwca 1917 Gothy zbombardowały Shoeburyness i port wojenny Sheerness. Zginęło 13 osób, a działo przeciwlotnicze strąciło jeden bombowiec do morza.
- Koniec dziesiątej bitwy nad Isonzo5 czerwca 1917 wygasł austro-węgierski kontratak na Krasie. Włosi stracili większość zdobyczy pod Hermadą, a dziesiąta bitwa nad Isonzo dobiegła końca.
- 08
- Włosi zajmują Janinę8 czerwca 1917 włoskie wojska z Albanii, bez uprzedzenia Londynu i Paryża, zajęły Janinę, stolicę greckiego Epiru. Dwa dni później weszły do Prewezy.
- Pershing w Anglii8 czerwca 1917 gen. John Pershing ze sztabem zszedł na ląd w Liverpoolu. W Londynie przyjął go król Jerzy V, a premier i generałowie podjęli rozmowy.
- 09
- Rosja odrzuca niemiecką propozycję rozejmu9 czerwca 1917 w Piotrogrodzie ogłoszono odpowiedź na niemiecką depeszę radiową, która namawiała rosyjskie wojska do odrębnego rozejmu. Rosja ją odrzuciła.
- Currie dowódcą Korpusu Kanadyjskiego9 czerwca 1917 generał Arthur Currie oficjalnie objął Korpus Kanadyjski po Julianie Byngu. Był pierwszym Kanadyjczykiem na czele całego korpusu.
- 11
- Ultimatum Jonnarta11 czerwca 1917 wysoki komisarz Charles Jonnart zażądał od premiera Zaimisa abdykacji króla Konstantyna w ciągu doby. Król jeszcze tego dnia się ugiął.
- Dominikana zrywa stosunki z NiemcamiW czerwcu 1917 amerykański rząd wojskowy w Santo Domingo cofnął exequatur niemieckim konsulom. Tak okupowana Dominikana zerwała stosunki z Niemcami.
- 12
- Kluczowe wydarzenieAbdykacja króla Konstantyna12 czerwca 1917 król Konstantyn I, zmuszony przez Ententę, opuścił Ateny, zostawiając tron młodszemu synowi Aleksandrowi. Formalnie nie abdykował.
- Ententa zajmuje Tesalię i Przesmyk KorynckiW dniach 10–12 czerwca 1917 Francuzi obsadzili Przesmyk Koryncki i wkroczyli do Tesalii. 12 czerwca zajęli Larisę, a w Pireusie wylądował ich desant.
- 13
- Kluczowe wydarzenieNalot Gothów na Londyn13 czerwca 1917 czternaście Goth zbombardowało w biały dzień City i East End. Zginęły 162 osoby, w tym 18 dzieci ze szkoły w Poplar. Żaden bombowiec nie spadł.
- Pershing we Francji13 czerwca 1917 gen. John Pershing ze sztabem wylądował w Boulogne. Wieczorem w Paryżu witały go tłumy, a w kolejnych dniach Poincaré, Joffre i Pétain.
- 14
- Koniec bitwy pod Messines (1917)14 czerwca 1917 brytyjska 2 Armia podeszła pod niemiecką linię Warneton i zakończyła bitwę pod Messines. Główną ofensywę spod Ypres przejął Gough.
- Zniszczenie sterowca L 43Rano 14 czerwca 1917 brytyjska łódź latająca z Felixstowe zestrzeliła koło wyspy Vlieland sterowiec marynarki L 43. Zginęła cała załoga.
- Admiralicja zatwierdza system konwojów14 czerwca 1917 admirał Jellicoe formalnie zatwierdził plan komitetu do spraw konwojów. Regularne konwoje z Ameryki ruszyły jednak dopiero na początku lipca.
- 26
- Wenizelos premierem Grecji24 czerwca 1917 Zaimis odmówił wskrzeszenia izby z 1915 roku i podał się do dymisji. 26 czerwca Wenizelos utworzył rząd całej, znów zjednoczonej Grecji.
- Pierwsi amerykańscy żołnierze we Francji26 czerwca 1917 w Saint-Nazaire zeszli na ląd pierwsi żołnierze amerykańskiej 1 Dywizji. Konwój z Nowego Jorku przepłynął Atlantyk bez strat.
- 27
- Kluczowe wydarzenieGrecja przystępuje do wojny27 czerwca 1917 Wenizelos objął władzę w Atenach. Jego rząd zerwał stosunki z państwami centralnymi, a cała Grecja stanęła do wojny po stronie Ententy.
- Zatopienie krążownika Kléber27 czerwca 1917 francuski krążownik pancerny Kléber wszedł u wejścia do Brestu na minę postawioną przez UC-61 i zatonął. Zginęło 38–42 marynarzy.
lipiec
- 01
- Restauracja mandżurska w Chinach1 lipca 1917 generał Zhang Xun zajął Pekin i ogłosił powrót na tron jedenastoletniego Puyi. Prezydent Li Yuanhong odmówił poparcia zamachu.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek ofensywy Kiereńskiego1 lipca 1917, po dwóch dniach ognia artylerii, rosyjska piechota ruszyła do natarcia w Galicji Wschodniej. Pod Koniuchami przełamała front austro-węgierski.
- 02
- Porozumienie haskie o jeńcach2 lipca 1917 w Hadze Brytyjczycy i Niemcy podpisali układ o jeńcach. Holandia zaoferowała miejsca dla 16 tysięcy internowanych z obu stron.
- Pierwszy regularny konwój2 lipca 1917 z Hampton Roads wyszedł konwój HH 6, pierwszy z regularnej serii konwojów płynących co cztery dni z Wirginii do Wielkiej Brytanii.
- Bitwa pod Zborowem2 lipca 1917 czechosłowacka brygada w armii rosyjskiej przełamała pod Zborowem front austro-węgierski. Naprzeciw niej stały dwa czeskie pułki.
- 06
- Arabowie zdobywają Akabę6 lipca 1917 arabscy powstańcy szarifa Nasira, Audy Abu Tajji i Lawrence'a weszli do Akaby od strony lądu. Powstanie zyskało port blisko frontu w Palestynie.
- Kanadyjska Izba Gmin uchwala pobórNad ranem 6 lipca 1917 kanadyjska Izba Gmin przyjęła w drugim czytaniu ustawę o poborze, 118 głosami przeciw 55. Wniosek Lauriera o referendum przepadł.
- Dymisja prezydenta Li Yuanhonga6 lipca 1917 wiceprezydent Feng Guozhang przejął w Nankinie obowiązki prezydenta Chin od Li Yuanhonga, który ukrywał się w poselstwie japońskim.
- 09
- Wybuch na pancerniku Vanguard9 lipca 1917 przed północą w Scapa Flow wyleciał w powietrze brytyjski drednot Vanguard. Z 845 ludzi na pokładzie przeżyło tylko dwóch.
- Kryzys przysięgowy9 lipca 1917 legioniści I i III Brygady na wezwanie Piłsudskiego odmówili przysięgi na braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami. Czekało ich internowanie.
- 19
- Bitwa pod Narungombe19 lipca 1917 kolumny z Kilwy cały dzień szturmowały niemieckie okopy pod Narungombe. Niemcy odeszli w nocy, ale Brytyjczycy stracili ponad 600 ludzi.
- Carson opuszcza AdmiralicjęW lipcu 1917 Edward Carson przeszedł z Admiralicji do Gabinetu Wojennego. Pierwszym Lordem Admiralicji został kolejarz i organizator Eric Geddes.
- Rezolucja pokojowa Reichstagu19 lipca 1917 Reichstag głosami socjaldemokratów, Centrum i postępowców wezwał do pokoju porozumienia bez wymuszonych nabytków terytorialnych.
- Początek kontrofensywy w Galicji Wschodniej19 lipca 1917 Niemcy uderzyli pod Złoczowem na rosyjską 11 Armię. W kilka godzin przeszli wszystkie jej linie, a rosyjscy żołnierze zaczęli uciekać.
- 22
- Początek bitwy pod Mărăști22 lipca 1917 artyleria rumuńskiej 2 Armii Averescu otworzyła ogień na niemieckie pozycje w krainie Vrancea. Była to pierwsza od pół roku ofensywa Rumunów.
- Kluczowe wydarzenieSyjam wypowiada wojnę Niemcom i Austro-Węgrom22 lipca 1917 król Vajiravudh wypowiedział wojnę Niemcom i Austro-Węgrom. O świcie Syjamczycy internowali Niemców i zajęli dziewięć niemieckich statków.
- Kluczowe wydarzenieAresztowanie PiłsudskiegoW nocy z 21 na 22 lipca 1917 Niemcy aresztowali w Warszawie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Komendant trafił na ponad rok do Magdeburga.
- 28
- Koniec kontrofensywy w Galicji Wschodniej28 lipca 1917 Niemcy doszli pod Husiatynem do granicznego Zbrucza, a ich grupa uderzeniowa zatrzymała się pod Tarnopolem. Rosjanie stracili prawie całą Galicję.
- Utworzenie Korpusu Pancernego28 lipca 1917 brytyjskie oddziały czołgów wyodrębniono z Korpusu Karabinów Maszynowych jako samodzielny Tank Corps. Dowodził nim generał Hugh Elles.
- 31
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy pod Ypres31 lipca 1917 Brytyjczycy i Francuzi uderzyli spod Ypres. Zdobyli grzbiet Pilckem, ale na płaskowyżu Gheluvelt utknęli, a po południu zaczęła się ulewa.
- Korniłow naczelnym wodzem31 lipca 1917 Rząd Tymczasowy odwołał Brusiłowa i powierzył naczelne dowództwo generałowi Korniłowowi, który od razu postawił Kiereńskiemu warunki.
sierpień
- 01
- Koniec bitwy pod Mărăști1 sierpnia 1917 Averescu przerwał nieudane szturmy na górę Măgura Cașinului. Bitwa pod Mărăști się skończyła, a Rumuni szykowali się do obrony.
- Nota pokojowa Benedykta XVW nocie datowanej 1 sierpnia 1917 Benedykt XV zaproponował rozbrojenie, arbitraż i zwrot zajętych ziem. Wojnę nazwał „bezużyteczną rzezią”.
- 02
- Koniec bitwy o grzbiet Pilckem2 sierpnia 1917 ulewy zatrzymały pierwsze natarcie spod Ypres. Gough odłożył kolejne ataki, a straty Brytyjczyków przekroczyły 30 tysięcy ludzi.
- Rozbicie Seeadlera2 sierpnia 1917 niemiecki żaglowiec Seeadler rozbił się na rafie atolu Mopelia w Polinezji. Tak skończył się rejs rajdera Felixa von Lucknera.
- Bunt w niemieckiej flocie2 sierpnia 1917 około 600 marynarzy pancernika Prinzregent Luitpold zeszło samowolnie na ląd w Wilhelmshaven, żądając uwolnienia aresztowanych kolegów.
- 04
- Kluczowe wydarzenieLiberia wypowiada wojnę Niemcom4 sierpnia 1917 liberyjski Kongres jednogłośnie wypowiedział wojnę Niemcom. Tego samego dnia Niemców z Monrowii zabrano na francuski krążownik Desaix.
- Broqueville ministrem spraw zagranicznych4 sierpnia 1917 premier Belgii Charles de Broqueville oddał resort wojny generałowi de Ceuninckowi, a sam przejął sprawy zagraniczne po baronie Beyensie.
- 06
- Początek bitwy pod Mărășești6 sierpnia 1917 niemiecka 9 Armia przełamała nad Putną front rosyjskiej 4 Armii. Wyłom w nocy zamknęła rumuńska 5 Dywizja, ściągnięta zza Seretu.
- Drugi rząd koalicyjny w Rosji6 sierpnia 1917, po trzech tygodniach targów i demonstracyjnej dymisji Kiereńskiego, w Piotrogrodzie powstał drugi rząd koalicyjny socjalistów i kadetów.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o wzgórze 7015 sierpnia 1917 o świcie Korpus Kanadyjski zdobył wzgórze 70 nad Lens, a potem rozbił ogniem artylerii kolejne niemieckie kontrataki.
- Powstanie Komitetu Narodowego Polskiego15 sierpnia 1917 w Lozannie powstał Komitet Narodowy Polski z Romanem Dmowskim na czele. Wkrótce przeniósł się do Paryża i zabiegał o uznanie Ententy.
- 17
- Początek jedenastej bitwy nad Isonzo17 sierpnia 1917 włoskie baterie nad Soczą prowadziły już ogień niemal jak w nawale. Zaczynała się jedenasta bitwa nad Isonzo, największa ofensywa Włochów.
- Métin podsekretarzem do spraw blokady17 sierpnia 1917 radykał Albert Métin zastąpił katolika Denysa Cochina na czele francuskiej blokady. Odejście Cochina było rysą na „świętej jedności”.
- 18
- Koniec bitwy pod Langemarck (1917)18 sierpnia 1917 skończyła się bitwa pod Langemarck. Brytyjczycy wdarli się do lasu Inverness Copse, a Gough szukał winnych porażki, także wśród Irlandczyków.
- Porozumienie w sprawie Azji Mniejszej18 sierpnia 1917 Włochy i Wielka Brytania wymieniły noty zatwierdzające porozumienie z Saint-Jean-de-Maurienne. Warunkiem była zgoda Rosji, której nie było.
- 21
- Wekerle premierem WęgierW sierpniu 1917 premierem Węgier po raz trzeci został 68-letni Sándor Wekerle. Przejął ministrów Esterházy’ego i obietnicę reformy wyborczej.
- Zniszczenie sterowca L 2321 sierpnia 1917 u wybrzeży Danii Sopwith Pup wystartowany z krążownika HMS Yarmouth zestrzelił sterowiec L 23. Cała załoga zginęła.
- Ministerstwo Odbudowy21 sierpnia 1917 król zatwierdził ustawę powołującą Ministerstwo Odbudowy. Christopher Addison miał przygotować kraj na problemy, które przyniesie pokój.
- 25
- Koniec bitwy o wzgórze 7025 sierpnia 1917 Kanadyjczycy zajęli okop Aloof pod Lens, kończąc bitwę o wzgórze 70. Wzgórze utrzymali, ale ataki na samo Lens nie przyniosły sukcesu.
- Narada Państwowa w Moskwie25–28 sierpnia 1917 w moskiewskim Teatrze Wielkim obradowała Narada Państwowa. Zamiast zjednoczyć Rosję wokół Kiereńskiego, pokazała jej rozłam.
wrzesień
- 03
- Koniec bitwy pod Mărășești3 września 1917 Eben i Grigorescu kazali przerwać natarcia i okopać się. Tego wieczoru pod Muncelu zginęła Ecaterina Teodoroiu, bohaterka spod Jiu.
- Niemcy zdobywają Rygę3 września 1917 wojska Hutiera weszły do opuszczonej przez Rosjan Rygi. Niemcy bałtyccy witali je kwiatami, a w Piotrogrodzie zaczęto się bać marszu na stolicę.
- Nalot na ChathamW nocy 3 września 1917 Gothy zbombardowały Chatham. Dwie bomby trafiły w salę koszar marynarki, w której spało kilkuset ludzi. Zginęło około 130 marynarzy.
- 04
- Pierwszy nocny nalot Gothów na LondynW nocy 4 września 1917 Gothy po raz pierwszy zbombardowały Londyn po zmroku. Bomba trafiła tramwaj przy Igle Kleopatry. W stolicy zginęło 16 osób.
- Ostrzał Scarborough w 1917 rokuWieczorem 4 września 1917 niemiecki okręt podwodny UB-21 ostrzelał z działa Scarborough w Yorkshire. Zginęły trzy osoby, a kilka zostało rannych.
- Konferencja londyńska w sprawie pomocy dla Włoch4 września 1917 w Londynie Foch prosił o zgodę na wysłanie Włochom stu francuskich ciężkich dział z Flandrii. Gabinet Wojenny zostawił decyzję Haigowi.
- 05
- Koniec bitwy o Rygę5 września 1917 walki pod Rygą wygasły. Rosyjska 12 Armia uszła z okrążenia na pozycje pod Kiesią, a Ludendorff zatrzymał 8 Armię i odesłał część dywizji.
- Egzekucja Reichpietscha i Köbisa5 września 1917 na poligonie Wahn pod Kolonią rozstrzelano marynarzy Maxa Reichpietscha i Albina Köbisa, przywódców ruchu pokojowego we flocie.
- 12
- Koniec jedenastej bitwy nad Isonzo12 września 1917 ostatni wielki szturm Włochów na Monte San Gabriele załamał się. Tego dnia Austriacy dostali rozkazy do wspólnej z Niemcami ofensywy.
- Rząd Painlevégo12 września 1917 premierem Francji został Paul Painlevé, a Ribot ministrem spraw zagranicznych. Po raz pierwszy od 1914 roku w rządzie zabrakło socjalistów.
- Kluczowe wydarzeniePatent o Radzie Regencyjnej12 września 1917 Niemcy i Austro-Węgry wydały patent, który oddawał władzę w Królestwie Polskim trzyosobowej Radzie Regencyjnej. Pod ścisłą kontrolą okupantów.
- 14
- Upadek puczu Korniłowa13 września 1917 generał Krymow zastrzelił się w Piotrogrodzie, a 14 września generał Aleksiejew aresztował w Mohylewie Korniłowa. Bunt upadł bez walki.
- Rosja republiką14 września 1917 Rząd Tymczasowy, nie czekając na Zgromadzenie Ustawodawcze, proklamował Republikę Rosyjską i oddał władzę pięcioosobowemu Dyrektoriatowi.
- 20
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o grzbiet Menin Road20 września 1917 armie Plumera ruszyły pod Ypres za potężnym wałem ogniowym. Australijczycy wzięli Glencorse Wood i Nonne Bosschen i doszli do Polygon Wood.
- Francja uznaje Komitet Narodowy Polski20 września 1917 rząd francuski jako pierwszy uznał Komitet Narodowy Polski Romana Dmowskiego za oficjalną organizację polską z siedzibą w Paryżu.
- 21
- Afera Bernstorffa21 września 1917 Lansing ujawnił depeszę, w której ambasador Bernstorff prosił Berlin o 50 tysięcy dolarów na wpływanie na Kongres. Waszyngton wrzał.
- Kostaryka zrywa stosunki z Niemcami21 września 1917 nieuznawany przez Waszyngton rząd Federica Tinoca zerwał stosunki z Niemcami. Liczył, że zjedna sobie w ten sposób Wilsona.
- 25
- Koniec bitwy o grzbiet Menin Road25 września 1917 Niemcy uderzyli pod Ypres na południe od Polygon Wood i zepchnęli 33 Dywizję. Plumer nie odwołał jednak natarcia zaplanowanego na rano.
- Konferencja w Boulogne25 września 1917 Lloyd George i Painlevé zgodzili się w Boulogne, że Brytyjczycy przejmą od Francuzów część frontu, a działa wysłane Włochom wrócą.
październik
- 09
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Poelcappelle9 października 1917 Brytyjczycy po nocnym marszu w błocie uderzyli pod Ypres na Passchendaele i zostali odparci. Gwardia i Francuzi doszli pod las Houthulst.
- Śmierć sułtana Husajna Kamila9 października 1917 zmarł w Kairze sułtan Egiptu Husajn Kamil. Tron objął jego przyrodni brat Ahmad Fu’ad, wybrany przez Brytyjczyków kilka tygodni wcześniej.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePierwsza bitwa pod Passchendaele12 października 1917 Australijczycy i Nowozelandczycy szli w deszczu na Passchendaele. Wieczorem wrócili na stare pozycje, a 845 Nowozelandczyków nie żyło.
- Niemcy zdobywają Saremę12 października 1917 Niemcy wylądowali na Saremie i odcięli groblę na Muhu. Do 16 października zajęli całą wyspę, biorąc ponad 10 tysięcy jeńców.
- Rząd unijny w Kanadzie12 października 1917 Borden ogłosił koalicyjny rząd konserwatystów i liberałów zwolenników poboru. Dzień później ogłoszono pierwszy pobór do armii.
- 15
- Powołanie Rady Regencyjnej15 października 1917 Berlin i Wiedeń zatwierdziły regentów Królestwa Polskiego. Zostali nimi arcybiskup Kakowski, książę Lubomirski i Józef Ostrowski.
- Kluczowe wydarzenieEgzekucja Maty Hari15 października 1917 w Vincennes rozstrzelano Matę Hari, holenderską tancerkę skazaną za szpiegostwo na rzecz Niemiec. Dowody jej winy do dziś budzą spory.
- Wielka Brytania uznaje Komitet Narodowy Polski15 października 1917 rząd brytyjski uznał paryski Komitet Narodowy Polski za oficjalną organizację polską. Był drugim po Francji mocarstwem Ententy.
- 17
- Atak na konwój norweski17 października 1917 niemieckie krążowniki Brummer i Bremse rozbiły na wschód od Szetlandów konwój z Norwegii. Zatonęły dwa brytyjskie niszczyciele i 9 statków.
- Zatopienie pancernika SławaW bitwie w Moonsundzie drednot König ciężko uszkodził rosyjski pancernik Sława. Zbyt zanurzony, by ujść płytkim kanałem, okręt wysadziła załoga.
- Uszkodzenie statku szpitalnego Goorkha17 października 1917 brytyjski statek szpitalny Goorkha wszedł na minę u wybrzeży Malty. Ponad 360 osób na pokładzie ocalało, a statek doholowano do portu.
- 19
- Koniec bitwy pod Mahiwą19 października 1917 pod Mahiwą ucichły walki. Brytyjczycy stracili około 2700 ludzi, a zwycięski Lettow-Vorbeck nie miał czym uzupełnić strat i amunicji.
- Cichy nalotW nocy 19 października 1917 jedenaście sterowców ruszyło na Anglię. Bomba spadła na Piccadilly Circus, a wichura zniosła cztery z nich nad Francję.
- 23
- Początek bitwy pod La Malmaison23 października 1917 o 5.15 francuska 6 Armia ruszyła na zachodni kraniec Chemin des Dames. Żuawi zdobyli fort La Malmaison, a do wieczora padło Chavignon.
- Barthou ministrem spraw zagranicznych23 października 1917 Louis Barthou zastąpił Alexandre'a Ribota na czele francuskiej dyplomacji. Ribota pogrążył spór o niemieckie sondaże pokojowe.
- 26
- Kluczowe wydarzenieBrazylia wypowiada wojnę Niemcom26 października 1917 brazylijski Kongres uznał, że Niemcy narzuciły Brazylii stan wojny. Bezpośrednim powodem było zatopienie parowca Macau.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Passchendaele26 października 1917 Kanadyjczycy w deszczu uderzyli na grzbiet Passchendaele. Po ciężkiej walce zdobyli odnogę Bellevue, o którą rozbili się Nowozelandczycy.
- 27
- Początek trzeciej bitwy o Gazę27 października 1917 Brytyjczycy zaczęli ostrzeliwać Gazę. Tego dnia Turcy uderzyli na placówki jeomanerii pod El Buqqar, ale nie przejrzeli planu Allenby'ego.
- Rada Regencyjna obejmuje władzę27 października 1917 regenci złożyli przysięgę w katedrze warszawskiej i objęli urzędowanie na Zamku Królewskim. Patent wrześniowy wszedł w życie.
listopad
- 01
- Koniec bitwy pod La MalmaisonW nocy z 1 na 2 listopada 1917 Niemcy po cichu opuścili grzbiet Chemin des Dames i wycofali się za Ailette. Rano Francuzi weszli na puste okopy aż po Craonne.
- Ministerstwo Służby Narodowej przejmuje pobór1 listopada 1917 Ministerstwo Służby Narodowej Aucklanda Geddesa przejęło od War Office pobór do armii, a rekrutów zaczęły badać cywilne komisje lekarskie.
- Hertling kanclerzem Rzeszy1 listopada 1917 cesarz zwolnił Georga Michaelisa i mianował kanclerzem Rzeszy 74-letniego premiera Bawarii Georga von Hertlinga, polityka Centrum.
- 02
- Rajd na Kattegat2 listopada 1917 brytyjskie niszczyciele wdarły się w Kattegat i zatopiły niemiecki statek-pułapkę K oraz osiem lub dziewięć osłanianych przez niego trawlerów.
- Kluczowe wydarzenieDeklaracja Balfoura2 listopada 1917 Arthur Balfour zapewnił lorda Rothschilda, że Wielka Brytania popiera utworzenie w Palestynie siedziby narodowej dla narodu żydowskiego.
- Porozumienie Lansing–Ishii2 listopada 1917 w Waszyngtonie Robert Lansing i Kikujirō Ishii wymienili noty o Chinach. USA uznały „szczególne interesy” Japonii, obie strony – otwarte drzwi.
- 03
- Wojska francuskie we Włoszech3 listopada 1917 ogłoszono przybycie francuskich wojsk do Włoch. Po klęsce pod Caporetto Francja wysłała tam najpierw cztery dywizje, a potem jeszcze dwie.
- Porozumienie o tonażu dla aliantów3 listopada 1917 Wielka Brytania, Francja i Włochy uzgodniły, że statki do przewozu żywności dla aliantów są wspólnym ciężarem, i podzieliły się nim.
- Pierwsi polegli AmerykanieNad ranem 3 listopada 1917 Niemcy napadli na okopy 16 Pułku Piechoty pod Bathelémont. Zginęło trzech Amerykanów, pierwszych poległych w walce żołnierzy AEF.
- 06
- Kanadyjczycy zdobywają Passchendaele6 listopada 1917 dwie dywizje kanadyjskie w niecałe trzy godziny zdobyły ruiny Passchendaele, cel ofensywy od 31 lipca, a także Mosselmarkt i Goudberg.
- Brytyjczycy zajmują TikritW nocy na 6 listopada 1917 Turcy opuścili Tikrit nad Tygrysem, paląc zapasy. Brytyjczycy zajęli miasto, ale kilka dni później wrócili do Samarry.
- 07
- Brytyjczycy zdobywają Gazę7 listopada 1917 Brytyjczycy weszli do opuszczonej przez Turków Gazy, a pod Tall asz-Szari’a przerwali ich front. Zaczął się pościg na północ.
- Konferencja w Rapallo5–7 listopada 1917 premierzy Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch obradowali w Rapallo nad ratowaniem Włoch po Caporetto i powołali Najwyższą Radę Wojenną.
- Kluczowe wydarzenieRewolucja październikowa7 listopada 1917 bolszewicy przejęli Piotrogród i obalili Rząd Tymczasowy. W nocy padł Pałac Zimowy, a Zjazd Rad ogłosił przejęcie całej władzy.
- 08
- Powstanie Rady Komisarzy Ludowych8 listopada 1917 Zjazd Rad uchwalił dekrety o pokoju i o ziemi oraz powołał bolszewicki rząd, Radę Komisarzy Ludowych, z Leninem na czele.
- Dymisja Cadorny8 listopada 1917 król Wiktor Emanuel III odwołał gen. Luigiego Cadornę po klęsce pod Caporetto. Nowym szefem sztabu armii włoskiej został gen. Armando Diaz.
- 10
- Koniec trzeciej bitwy pod Ypres10 listopada 1917 w ulewie Kanadyjczycy zdobyli wzniesienia na północ od Passchendaele. Tym natarciem skończyła się trwająca od 31 lipca ofensywa we Flandrii.
- Stany Zjednoczone uznają Komitet Narodowy Polski10 listopada 1917 sekretarz stanu Lansing upoważnił ambasadora w Paryżu do uznania Komitetu Narodowego Polskiego za oficjalną organizację polską.
- 13
- Szarża pod El Mughar13 listopada 1917 jeomaneria z Buckingham, Dorset i Berkshire zdobyła szarżą grzbiet pod El Mughar, a szkocka piechota wsie El Mughar i Katrę.
- Upadek rządu Painlevégo13 listopada 1917 Izba Deputowanych odmówiła rządowi Painlevégo odroczenia interpelacji w sprawie afer. Gabinet upadł po zaledwie dwóch miesiącach.
- 15
- Alzacja i Lotaryngia celem wojny15 listopada 1917 lord Robert Cecil zapewnił w Izbie Gmin, że zwrot Alzacji i Lotaryngii Francji był dla Wielkiej Brytanii celem wojny od jej początku.
- Japonia odmawia wysłania krążowników liniowych15 listopada 1917 Tokio odrzuciło brytyjską prośbę, by dwa japońskie krążowniki liniowe typu Kongō dołączyły do Grand Fleet na Morzu Północnym.
- Bolszewicy zdobywają Moskwę15 listopada 1917, po tygodniu walk ulicznych i ostrzale Kremla, skapitulował moskiewski Komitet Bezpieczeństwa Publicznego. Moskwa przeszła w ręce rad.
- 16
- Brytyjczycy zajmują Jafę16 listopada 1917 nowozelandzcy strzelcy konni weszli bez walki do Jafy. Turcy cofnęli się za rzekę Jarkon, a w mieście została garstka mieszkańców.
- Rząd Clemenceau16 listopada 1917 76-letni Georges Clemenceau został premierem i ministrem wojny Francji. Zapowiedział wojnę do zwycięstwa i rozprawę z „defetystami”.
- 17
- Początek bitwy o Nabi Samwil17 listopada 1917 Allenby szykował marsz w Góry Judzkie. Chciał obejść Jerozolimę od północy i przeciąć drogę do Nablusu, nie walcząc o samo Święte Miasto.
- Druga bitwa w Zatoce Helgolandzkiej17 listopada 1917 brytyjskie krążowniki zaskoczyły niemieckie trałowce w Zatoce Helgolandzkiej. Pościg przerwały pola minowe i dwa niemieckie pancerniki.
- 20
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Cambrai20 listopada 1917 setki brytyjskich czołgów bez wcześniejszego ostrzału przełamały pod Cambrai Linię Hindenburga. Wzięto ponad 4 tysiące jeńców.
- Proklamowanie Ukraińskiej Republiki Ludowej20 listopada 1917 Centralna Rada w Kijowie ogłosiła III Uniwersał. Proklamował on Ukraińską Republikę Ludową jako część federacyjnej Rosji.
- 21
- Bolszewicy proponują rozejm21 listopada 1917 rząd Lenina polecił naczelnemu dowództwu zaproponować wrogom rozejm, a ambasady sojusznicze otrzymały notę Trockiego. Gen. Duchonin odmówił.
- Lot sterowca L 5921 listopada 1917 sterowiec L 59 wyleciał z Bułgarii z zaopatrzeniem dla Lettow-Vorbecka. Zawrócony nad Sudanem, wrócił po 95 godzinach lotu.
- 23
- Lebrun ministrem blokady23 listopada 1917 Albert Lebrun zastąpił Charles'a Jonnarta jako francuski minister blokady i regionów wyzwolonych. Jonnart odszedł po tygodniu.
- Walki o las Bourlon23 listopada 1917 brytyjska 40 Dywizja z czołgami wdarła się do lasu Bourlon pod Cambrai i zajęła grzbiet. Wsi Bourlon i Fontaine nie zdobyto.
- 25
- Lettow-Vorbeck przekracza Rovumę25 listopada 1917 Lettow-Vorbeck przeszedł w bród Rovumę do Mozambiku i rozbił portugalski obóz w Ngomano. Zdobył broń, amunicję i leki.
- Wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego25 listopada 1917 Rosja zaczęła wybierać Zgromadzenie Ustawodawcze. Wygrali eserowcy, bolszewicy zdobyli około jednej czwartej głosów i obie stolice.
- 27
- Stali przedstawiciele wojskowi Najwyższej Rady WojennejPod koniec listopada 1917 ustalono skład wojskowych doradców Najwyższej Rady Wojennej w Wersalu: Wilson, Cadorna, Bliss i Foch, którego zastąpił Weygand.
- Rosyjscy parlamentariusze za liniami niemieckimiPod Dźwińskiem trzej wysłannicy Krylenki przeszli przez front do Niemców. 27 listopada 1917 wrócili ze zgodą na rokowania o rozejm, wyznaczone na 2 grudnia.
- 28
- Kapitulacja oddziału Tafla28 listopada 1917 nad Rovumą skapitulował oddział kapitana Tafla, który nie zdążył dołączyć do Lettow-Vorbecka. Poddało się około 1300 ludzi.
- Maapäev przejmuje władzę w Estonii28 listopada 1917 estońskie zgromadzenie krajowe, Maapäev, ogłosiło się najwyższą władzą w Estonii do czasu zwołania konstytuanty. Bolszewicy rozpędzili je.
- 29
- Wielka konferencja międzysojusznicza w Paryżu29 listopada 1917 w Paryżu zebrała się wielka konferencja międzysojusznicza. Po raz pierwszy zasiedli w niej Amerykanie. Clemenceau rzucił hasło „do pracy”.
- Ustawa o siłach powietrznych29 listopada 1917 brytyjska ustawa o siłach powietrznych otrzymała sankcję królewską. Otwierała drogę do połączenia lotnictwa armii i floty w RAF.
- 30
- Niemieckie kontrnatarcie pod Cambrai30 listopada 1917 niemiecka 2 Armia uderzyła na brytyjski występ pod Cambrai. Na południu zajęła Gouzeaucourt i 158 dział, pod Bourlon została odparta.
- Sojusznicza Rada Morska29–30 listopada 1917 sojusznicza konferencja morska w Paryżu postanowiła powołać stałą Sojuszniczą Radę Morską do koordynowania wojny na morzu.
- Austro-Węgry przyjmują propozycję rokowań30 listopada 1917 minister Czernin zawiadomił depeszą rząd Lenina, że Austro-Węgry przystąpią do rokowań o rozejm i pokój, które miały ruszyć 2 grudnia.
grudzień
- 01
- Pierwsze posiedzenie Najwyższej Rady Wojennej1 grudnia 1917 w Wersalu zebrała się Najwyższa Rada Wojenna sprzymierzonych. Clemenceau polecił wojskowym doradcom ocenić, jak prowadzić wojnę w 1918 roku.
- Niemcy opuszczają Niemiecką Afrykę WschodniąNa początku grudnia 1917 Brytyjczycy uznali Niemiecką Afrykę Wschodnią za opanowaną. Lettow-Vorbeck walczył dalej w Mozambiku, poza granicami kolonii.
- 03
- Koniec bitwy pod Cambrai3 grudnia 1917 Niemcy zdobyli La Vacquerie i zakole kanału pod Marcoing, a Haig nakazał oddać występ z lasem Bourlon i cofnąć się na grzbiet Flesquières.
- Początek rokowań rozejmowych w Brześciu3 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim delegacja bolszewicka Adolfa Ioffego zasiadła do rokowań o rozejm z wojskowymi państw centralnych pod wodzą gen. Hoffmanna.
- Sojusznicza Rada Transportu Morskiego3 grudnia 1917 konferencja w Paryżu postanowiła, że sprzymierzeni będą wspólnie rozdzielać statki. Tak powstała Sojusznicza Rada Transportu Morskiego.
- Śmierć generała Duchonina3 grudnia 1917 oddziały Krylenki zajęły Stawkę w Mohylewie. Aresztowanego gen. Duchonina zlinczował na dworcu tłum żołnierzy i marynarzy.
- 06
- Niepodległość Finlandii6 grudnia 1917 Eduskunta stosunkiem głosów 100 do 88 przyjęła deklarację niepodległości przedstawioną przez senat Svinhufvuda. Finlandia oderwała się od Rosji.
- Eksplozja w Halifaksie6 grudnia 1917 w porcie Halifax wybuchł francuski statek z amunicją. Zginęło blisko 2000 ludzi, około 9000 zostało rannych, a północ miasta legła w gruzach.
- 07
- Kluczowe wydarzenieStany Zjednoczone wypowiadają wojnę Austro-Węgrom7 grudnia 1917 Kongres na wniosek Wilsona uznał, że Stany Zjednoczone są w stanie wojny z Austro-Węgrami. Przeciw głosował tylko jeden poseł.
- Ekwador zrywa stosunki z Niemcami7 grudnia 1917 Ekwador zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Poszedł w ślady Peru i Urugwaju, które zrobiły to w październiku.
- Amerykańskie pancerniki w Grand Fleet7 grudnia 1917 do Scapa Flow wpłynęły cztery amerykańskie drednoty kontradmirała Rodmana. W Grand Fleet weszły jako 6 Eskadra Pancerników.
- 09
- Kluczowe wydarzenieKapitulacja Jerozolimy9 grudnia 1917 po nocnej ucieczce Turków burmistrz Jerozolimy wyszedł z białą flagą do Brytyjczyków. Miasto poddano bez walki i bez zniszczeń.
- Zatopienie pancernika WienW nocy z 9 na 10 grudnia 1917 dwa włoskie kutry torpedowe wdarły się do portu w Trieście. MAS 9 Luigiego Rizza zatopił austro-węgierski pancernik Wien.
- Rozejm w Fokszanach9 grudnia 1917 w Fokszanach armie frontu rumuńskiego podpisały rozejm z państwami centralnymi. Osamotniona Rumunia, niepokonana w polu, przestała walczyć.
- 10
- Kluczowe wydarzeniePanama wypowiada wojnę Austro-Węgrom10 grudnia 1917 Zgromadzenie Narodowe Panamy jednogłośnie ogłosiło stan wojny z Austro-Węgrami, trzy dni po decyzji Kongresu Stanów Zjednoczonych.
- Odwołanie Sarraila10 grudnia 1917 Clemenceau odwołał gen. Sarraila z dowództwa armii sprzymierzonych w Macedonii. Jego następcą został gen. Guillaumat.
- 11
- Allenby wkracza do Jerozolimy11 grudnia 1917 generał Allenby wszedł pieszo przez Bramę Jafską do Jerozolimy i ogłosił stan wojenny, obiecując ochronę miejsc świętych trzech religii.
- Niedoszłe otwarcie Zgromadzenia Ustawodawczego11 grudnia 1917 Konstytuanta miała zebrać się w Piotrogrodzie. Przyjechało kilkudziesięciu posłów, a Lenin tego wieczoru wyjął kadetów spod prawa.
- Sidónio Pais przejmuje władzę11 grudnia 1917 junta rewolucyjna usunęła prezydenta Portugalii Bernardina Machado i skazała go na wygnanie, a Sidónio Pais stanął na czele nowego rządu.
- Deklaracja Taryby11 grudnia 1917 litewska Taryba w Wilnie ogłosiła odbudowę niepodległego państwa ze stolicą w Wilnie, związanego „wieczystym” sojuszem z Niemcami.
- 12
- Drugi ostrzał Funchal12 grudnia 1917 niemiecki krążownik podwodny U-156 ostrzelał Funchal na Maderze. W ciągu 20 minut wystrzelił 52 pociski i zabił kilku mieszkańców miasta.
- Zatopienie HMS Partridge12 grudnia 1917 cztery niemieckie niszczyciele rozbiły u wybrzeży Norwegii konwój z Lerwick. Zatonął niszczyciel Partridge, sześć statków i cztery trawlery.
- Katastrofa kolejowa w Saint-Michel-de-MaurienneW nocy z 12 na 13 grudnia 1917 w Alpach wykoleił się i spłonął pociąg z francuskimi żołnierzami jadącymi z Włoch na urlop. Zginęło co najmniej 425 ludzi.
- 15
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Brześciu Litewskim15 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim Rosja Sowiecka i państwa centralne podpisały rozejm na froncie od Bałtyku po Morze Czarne. Rosja w praktyce wyszła z wojny.
- Koniec drugiej ofensywnej bitwy pod Verdun15 grudnia 1917 skończyła się według francuskiego nazewnictwa druga ofensywna bitwa pod Verdun. Jesienią walczono już tylko o pozycje na prawym brzegu Mozy.
- Proklamowanie Mołdawskiej Republiki Demokratycznej15 grudnia 1917 Sfatul Țării w Kiszyniowie ogłosiła Besarabię Mołdawską Republiką Demokratyczną, równoprawną częścią federacyjnej republiki rosyjskiej.
- 20
- Drugie referendum w sprawie poboru w Australii20 grudnia 1917 Australijczycy po raz drugi odrzucili pobór do służby za granicą. Przeciw głosowało prawie 54 procent wyborców, więcej niż rok wcześniej.
- Powołanie Czeka20 grudnia 1917 rząd Lenina utworzył Wszechrosyjską Komisję Nadzwyczajną do walki z kontrrewolucją i sabotażem. Na jej czele stanął Feliks Dzierżyński.
- 21
- Początek bitwy pod JafąW nocy na 21 grudnia 1917 szkocka 52 Dywizja przeprawiła się przez Jarkon na północ od Jafy. Zaskoczeni Turcy oddali do świtu wszystkie wzgórza nad rzeką.
- Utworzenie Rady Sił Powietrznych21 grudnia 1917 rozporządzenie króla Jerzego V określiło skład Rady Sił Powietrznych, która miała kierować lotnictwem niezależnym od armii i floty.
- 22
- Koniec bitwy pod Jafą22 grudnia 1917 XXI Korpus ruszył za Jarkon i bez większego oporu zepchnął Turków aż pod Arsuf. Jafa i jej port wyszły z zasięgu tureckiej artylerii.
- Początek rokowań pokojowych w Brześciu22 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim otwarto konferencję pokojową państw centralnych z Rosją Sowiecką. Ioffe przedstawił sześć zasad pokoju bez aneksji.
- Zmiany w sztabie Haiga22 grudnia 1917 ustąpił kwatermistrz generalny BEF Ronald Maxwell, a dzień później zastąpił go Travers Clarke. Po Cambrai rząd zmusił Haiga do zmian w sztabie.
- 26
- Koniec pierwszej bitwy nad Piawą26 grudnia 1917 Austriacy opuścili przyczółek pod Zenson za Piawą. Po ostatnich natarciach na Asolone i Col del Rosso jesienne walki we Włoszech wygasły.
- Początek obrony JerozolimyW nocy z 26 na 27 grudnia 1917 Turcy uderzyli na Brytyjczyków pod Jerozolimą, by odbić miasto. Atak załamał się pod wzgórzem Tall al-Ful.
- 30
- Koniec obrony Jerozolimy30 grudnia 1917 Brytyjczycy zajęli Bajtin na północ od Jerozolimy, a generał Chetwode wstrzymał natarcie. Kampania palestyńska 1917 roku dobiegła końca.
- Francuzi odbijają Monte Tomba30 grudnia 1917 francuska 47 Dywizja zdobyła grzbiet Monte Tomba nad Piawą, biorąc ponad 1500 jeńców. Było to pierwsze francuskie natarcie we Włoszech.
- Zatopienie transportowca Aragon30 grudnia 1917 UC-34 storpedował pod Aleksandrią transportowiec Aragon z posiłkami dla Palestyny i ratujący rozbitków niszczyciel Attack. Zginęło ok. 620 osób.