Oś czasu
(2624)1918
styczeń
- 04
- Zatopienie statku szpitalnego Rewa4 stycznia 1918 U-55 storpedował w Kanale Bristolskim oświetlony statek szpitalny Rewa, wiozący rannych z Morza Śródziemnego. Zginęło 4 ludzi z maszynowni.
- Uznanie niepodległości Finlandii4 stycznia 1918 WCIK zatwierdził uznanie niepodległości Finlandii przez rząd Lenina. Tego dnia uznały ją też Francja, Szwecja i Niemcy, a potem kolejne państwa.
- Przesłanie HogarthaW styczniu 1918 komandor David Hogarth zapewnił w Dżuddzie króla Husajna, że żydowskie osadnictwo w Palestynie nie naruszy wolności jej mieszkańców.
- Żądanie wydania statków holenderskich4 stycznia 1918 Brytyjczycy przedstawili Holendrom propozycję oddania aliantom w czarter 600 tysięcy ton statków w zamian za zboże, paszę i węgiel.
- 05
- Lloyd George o celach wojny5 stycznia 1918 Lloyd George przedstawił związkowcom cele wojny Wielkiej Brytanii. Żądał odbudowy Belgii i niepodległej Polski, mówił o lidze narodów.
- Zawieszenie rokowań w Brześciu5 stycznia 1918 Berlin ogłosił przerwanie rokowań w Brześciu, bo bolszewicy chcieli przenieść je do Sztokholmu. Kilka dni później Trocki jednak przyjechał.
- 08
- Brytyjczycy zajmują Kasr-e SzirinBrytyjska chronologia notuje 8 stycznia 1918 zajęcie Kasr-e Szirin przez Brytyjczyków. Ich kolumna miała osłaniać drogę do Persji, z której odchodzili Rosjanie.
- Kluczowe wydarzenieCzternaście punktów Wilsona8 stycznia 1918 Wilson przedstawił Kongresowi czternaście punktów programu pokoju. W trzynastym zażądał niepodległej Polski z dostępem do morza.
- Trocki w Brześciu8 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Delegację radziecką prowadził już Lew Trocki, który zamienił obrady w pojedynek słowny z Kühlmannem.
- 14
- Ostrzał YarmouthW nocy 14 stycznia 1918 niemieckie niszczyciele ostrzelały Great Yarmouth. W kilka minut spadło około 50 pocisków, zginęły 4 osoby, a 8 zostało rannych.
- Strajk styczniowy w Austro-Węgrzech14 stycznia 1918 w Wiener Neustadt zastrajkowali robotnicy, gdy obcięto im o połowę racje mąki. W kilka dni strajk za chleb i pokój ogarnął Wiedeń i monarchię.
- 19
- Kluczowe wydarzenieRozpędzenie Konstytuanty19 stycznia 1918 o świcie warta przerwała obrady Konstytuanty, a wieczorem władza radziecka ją rozwiązała. Pierwszy wolno wybrany parlament Rosji obradował raz.
- Mostowfi ol-Mamalek ponownie premierem PersjiBrytyjska chronologia notuje 19 stycznia 1918 powrót Mostowfiego ol-Mamalek na czele rządu Persji. Sprawy zagraniczne objął Moszawer ol-Mamalek.
- 24
- Hertling i Czernin odpowiadają Wilsonowi24 stycznia 1918 Hertling i Czernin odpowiedzieli publicznie Wilsonowi i Lloydowi George'owi. Kanclerz był nieustępliwy, austriacki minister ugodowy.
- Lawrence zastępuje Kiggella24 stycznia 1918 generał Herbert Lawrence został szefem sztabu Haiga. Chory Launcelot Kiggell odszedł po dwóch latach, pod naciskiem rządu.
- 27
- Misja Dunsterville'a27 stycznia 1918 generał Lionel Dunsterville wyjechał z Bagdadu 41 fordami przez Persję nad Morze Kaspijskie, by zorganizować na Kaukazie obronę przed Turkami.
- Początek wojny domowej w FinlandiiW nocy z 27 na 28 stycznia 1918 Czerwona Gwardia opanowała Helsinki, a biali Mannerheima rozbrajali rosyjskie garnizony w Ostrobotni. Zaczęła się wojna domowa.
- 28
- Zerwanie stosunków Rosji z Rumunią28 stycznia 1918 rumuński poseł musiał opuścić Piotrogród. Po wkroczeniu Rumunów do Besarabii rząd Lenina zerwał stosunki z Rumunią i zajął jej złoto w Moskwie.
- Arabowie zdobywają flotyllę na Morzu MartwymO świcie 28 stycznia 1918 beduini Abdullaha al-Faira napadli na przystań Al-Mazraa, zatopili turecką flotyllę zbożową na Morzu Martwym i wzięli 60 jeńców.
- Koniec działań o At-Tafilę28 stycznia 1918 skończyły się działania o At-Tafilę. Arabowie trzymali miasto i przerwali żeglugę na Morzu Martwym, ale śnieg zatrzymał ich marsz na północ.
- Strajk styczniowy w Niemczech28 stycznia 1918 stanęły berlińskie zakłady zbrojeniowe. Strajkowało 400 tysięcy robotników, w całych Niemczech około miliona. Żądali pokoju i demokracji.
- Powołanie Armii Czerwonej28 stycznia 1918 Rada Komisarzy Ludowych postanowiła utworzyć ochotniczą Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną w miejsce rozkładającej się starej armii.
- Bitwa Trzech Gór28 stycznia 1918 Włosi uderzyli na płaskowyżu Asiago i do 31 stycznia odbili Col del Rosso, Col d'Echele i Monte Valbella, biorąc około 2600 jeńców.
- 30
- Wznowienie rokowań w Brześciu30 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Trocki przywiózł delegatów radzieckiej Ukrainy i zakwestionował prawo kijowskiej Rady do rozmów.
- Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa za niepodległością30 stycznia 1918 Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa uchwaliła w Piotrogrodzie, że Łotwa ma być niepodległą republiką. Państwa jeszcze nie proklamowała.
luty
- 01
- Państwa centralne uznają Ukrainę1 lutego 1918 w Brześciu Czernin oświadczył w imieniu państw centralnych, że uznają Ukraińską Republikę Ludową za niepodległe i suwerenne państwo.
- Rozszerzenie kordonu wschodnioperskiego1 lutego 1918 wojska indyjskie kordonu wschodnioperskiego zaczęły przesuwać się na północ, do Chorasanu, by zastąpić wycofujących się stamtąd Rosjan.
- Bunt w Kotorze1 lutego 1918 marynarze austro-węgierskich okrętów w Zatoce Kotorskiej wywiesili czerwone flagi i zażądali pokoju. Po trzech dniach bunt upadł.
- 09
- Kluczowe wydarzeniePokój brzeski z Ukrainą9 lutego 1918 państwa centralne podpisały w Brześciu pokój z Ukraińską Republiką Ludową. W zamian za zboże obiecały jej Chełmszczyznę, co wzburzyło Polaków.
- Averescu premierem Rumunii9 lutego 1918 król Ferdynand powierzył generałowi Averescu tworzenie rządu. Zwycięzca spod Mărăști miał rozmawiać z państwami centralnymi o pokoju.
- 11
- Cztery zasady Wilsona11 lutego 1918 Wilson odpowiedział przed Kongresem Hertlingowi i Czerninowi. Ogłosił cztery zasady pokoju, a samostanowienie nazwał nakazem działania.
- Samobójstwo Kaledina11 lutego 1918 ataman Kozaków dońskich Aleksiej Kaledin złożył władzę i zastrzelił się w Nowoczerkasku. Kozacy nie chcieli bronić Donu przed bolszewikami.
- Dymisja rządu Kucharzewskiego11 lutego 1918 rząd Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji w proteście przeciw traktatowi brzeskiemu, który oddawał Ukrainie Chełmszczyznę.
- 15
- Rajd niemieckich niszczycieli w Cieśninie KaletańskiejW nocy 14/15 lutego 1918 niemieckie torpedowce wpadły na brytyjską zaporę w Cieśninie Kaletańskiej. Zatopiły 7 dryfterów i trawler, zginęło 89 ludzi.
- Ustanowienie Sojuszniczej Rady Transportu Morskiego15 lutego 1918 przedstawiciele czterech mocarstw ustalili w Foreign Office, jak ma działać Sojusznicza Rada Transportu Morskiego, i zwołali ją na marzec.
- Bitwa pod RarańcząW nocy z 15 na 16 lutego 1918 II Brygada Legionów pułkownika Hallera przebiła się pod Rarańczą przez front austriacki w proteście przeciw pokojowi z Ukrainą.
- 18
- Kluczowe wydarzeniePoczątek operacji Faustschlag18 lutego 1918 w południe wygasł rozejm na froncie wschodnim. Niemcy ruszyli naprzód i jeszcze tego dnia, prawie bez walki, zajęli Dźwińsk i Łuck.
- Dymisja RobertsonaPo sporze o odwód ogólny rząd odsunął gen. Williama Robertsona od kierowania sztabem. 19 lutego 1918 szefem Imperialnego Sztabu Generalnego został Henry Wilson.
- 21
- Brytyjczycy zajmują Jerycho21 lutego 1918 australijscy jeźdźcy wjechali do opuszczonego przez Turków Jerycha. Wojska osmańskie wycofały się za Jordan, a Brytyjczycy stanęli nad rzeką.
- Ministerstwo Informacji21 lutego 1918 Bonar Law ogłosił w Izbie Gmin skład nowego Ministerstwa Informacji lorda Beaverbrooka. Propagandę w krajach wroga objął lord Northcliffe.
- 24
- Turcy odbijają Trapezunt24 lutego 1918 wojska osmańskie bez walki weszły do Trapezuntu. Po rozpadzie rosyjskiej armii kaukaskiej Turcy odzyskiwali ziemie utracone w 1916 roku.
- Niemcy zajmują Dorpat24 lutego 1918 Niemcy weszli bez walki do Dorpatu (Tartu), uniwersyteckiego miasta Inflant. Tego dnia Estończycy ogłosili w Tallinnie niepodległość.
- Powrót Wolfa24 lutego 1918 rajder Wolf wrócił do Kilonii po 451 dniach w morzu, z 467 jeńcami na pokładzie. Tego dnia jego pryz Igotz Mendi osiadł na mieliźnie pod Skagen.
- Estonia ogłasza niepodległość24 lutego 1918, gdy uciekali bolszewicy, a nadciągali Niemcy, estoński Komitet Ocalenia ogłosił w Tallinnie manifest proklamujący Republikę Estońską.
- Początek rokowań w Bukareszcie24 lutego 1918 w Buftei pod Bukaresztem Kühlmann i Czernin rozpoczęli rozmowy pokojowe z premierem Rumunii. Averescu odmówił oddania Dobrudży.
- 25
- Niemcy zajmują Rewel i Psków25 lutego 1918 Niemcy weszli do Rewla (Tallinna), a w nocy po krótkiej walce zajęli Psków. Droga na Piotrogród stała przed nimi otworem.
- Konwencja w Bobrujsku25–26 lutego 1918 w Bobrujsku I Korpus Polski generała Dowbor-Muśnickiego uzgodnił z Niemcami, że zostanie uznany za wojsko neutralne i zachowa broń.
- Brytyjskie uznanie EstoniiPod koniec lutego 1918 Londyn zakomunikował Tõnissonowi w Sztokholmie gotowość tymczasowego uznania estońskiej konstytuanty za de facto niezależny organ.
marzec
- 03
- Kluczowe wydarzenieTraktat brzeski3 marca 1918 Rosja Radziecka podpisała w Brześciu pokój z państwami centralnymi. Straciła Polskę, Litwę, Kurlandię, Inflanty, Estonię, Finlandię i Ukrainę.
- Brytyjczycy zajmują MeszhedBrytyjska chronologia notuje 3 marca 1918 wejście wojsk kordonu wschodnioperskiego do Meszhedu. Według innych źródeł dotarły tam w połowie marca.
- 05
- Pokój w Buftei5 marca 1918 w Buftei Rumunia podpisała wstępny pokój z państwami centralnymi. Oddawała Dobrudżę, godziła się na korektę granicy i demobilizację armii.
- Niemcy lądują na Wyspach Alandzkich5 marca 1918 niemiecka eskadra z batalionem strzelców dotarła do Eckerö na Wyspach Alandzkich, które od lutego obsadzali Szwedzi. Szwecja ustąpiła.
- 07
- Nalot gigantów na LondynW nocy 7 marca 1918 niemieckie olbrzymie bombowce zaatakowały Londyn bez światła księżyca. Bomba ważąca tonę zburzyła domy przy Warrington Crescent.
- Pokój niemiecko-fiński7 marca 1918 w Berlinie Hertling i wysłannicy białego rządu Finlandii podpisali traktat pokojowy i umowę handlową. Finlandia znalazła się w orbicie Niemiec.
- Nota w sprawie statków holenderskich7 marca 1918 Brytyjczycy zażądali, by Holendrzy oddali aliantom statki bez ograniczeń co do wód, i dali im czas do 18 marca. Haga odpowiedziała warunkowo.
- 09
- Brytyjczycy zajmują Hit9 marca 1918 brytyjsko-indyjska 15 Dywizja bez walki zajęła Hit nad Eufratem, opuszczony przez Turków. Dzień później weszła do Sahilii.
- Traktat rumuńsko-radziecki9 marca 1918 w Odessie Rakowski podpisał porozumienie z Rumunią. Rumuni obiecali opuścić Besarabię w ciągu dwóch miesięcy, ale nigdy tego nie zrobili.
- 11
- Pierwsze posiedzenie Sojuszniczej Rady Transportu Morskiego11–14 marca 1918 Sojusznicza Rada Transportu Morskiego obradowała w Londynie. Zatwierdziła plan dostaw węgla dla Włoch i uznała brak 10 mln ton importu.
- Nalot sterowca na NeapolW nocy z 10 na 11 marca 1918 niemiecki sterowiec L 59, który przyleciał z Bułgarii, zbombardował Neapol. Zginęło 16 osób, cele wojskowe ocalały.
- 12
- Turcy odbijają Erzurum12 marca 1918 wojska osmańskie weszły do Erzurum, opuszczonego w nocy przez Ormian Andranika. Twierdzę stracili w lutym 1916 roku na rzecz Rosjan.
- Dymisja Averescu12 marca 1918 generał Averescu podał się do dymisji, gdy król Ferdynand przyznał, że nie ma już zaufania do jego rządu. Do Jass przyjechał Marghiloman.
- Moskwa stolicą Rosji10–11 marca 1918 rząd Lenina potajemnie przeniósł się z Piotrogrodu do Moskwy, a 12 marca ogłosił to w prasie. Moskwa po ponad dwustu latach znów była stolicą.
- 13
- Niemcy zajmują Odessę13 marca 1918 do Odessy weszły wojska niemieckie i austro-węgierskie. Odeska Republika Radziecka upadła, a jej władze uciekły statkami do Sewastopola.
- Cziczerin i Trocki13 marca 1918 Trocki odszedł z komisariatu spraw zagranicznych i objął sprawy wojskowe. Dyplomację radziecką przejął Gieorgij Cziczerin.
- 18
- Alianci odrzucają traktat brzeski18 marca 1918 premierzy i ministrowie Ententy ogłosili, że nie uznają pokoju brzeskiego. Ostrzegali, że Polsce grozi czwarty rozbiór.
- Marghiloman premierem Rumunii18 marca 1918 król Ferdynand powierzył rząd germanofilowi Alexandru Marghilomanowi. Ministrem spraw zagranicznych został Constantin Arion.
- 21
- Kluczowe wydarzeniePoczątek operacji Michael21 marca 1918 po pięciogodzinnym ostrzale i w gęstej mgle trzy armie niemieckie przerwały front brytyjski nad Sommą. Brytyjczycy stracili ponad 38 tys. ludzi.
- Przeprawa przez JordanW nocy z 21 na 22 marca 1918 londyńscy pływacy przeciągnęli liny przez wezbrany Jordan pod Hadżlą. Do 23 marca Brytyjczycy zbudowali pięć mostów na rzece.
- Starcie niszczycieli pod DunkierkąNad ranem 21 marca 1918 alianckie niszczyciele przechwyciły pod Dunkierką niemiecki rajd. Zatopiły dwa torpedowce, ale francuska torpeda trafiła Bothę.
- Rekwizycja statków holenderskich20–21 marca 1918 Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, powołując się na prawo angarii, zajęły holenderskie statki w swoich portach. Holandia zaprotestowała.
- 24
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają Bapaume i Péronne24 marca 1918 Niemcy szli przez pobojowisko znad Sommy. Péronne już mieli, Brytyjczycy nocą oddali Bapaume, a w Dury Pétain zaniepokoił Haiga.
- Walki pod As-Salt24–25 marca 1918 londyńska piechota przełamała słabą obronę u stóp gór Moabu, a wieczorem 25 marca australijscy jeźdźcy bez walki wjechali do As-Saltu.
- Brytyjczycy zajmują Kermanszah24 marca 1918 do Kermanszahu dotarł pierwszy brytyjski oddział, pięćdziesięciu strzelców pułku Hampshire z podpułkownikiem Capperem i konsulem Kennionem.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają Noyon25 marca 1918 armia Hutiera rozbiła francuskie posiłki nad Oise i wieczorem weszła do Noyon. Luka między Francuzami a Brytyjczykami rosła.
- Białoruska Republika Ludowa25 marca 1918 w okupowanym przez Niemców Mińsku Rada Białoruskiej Republiki Ludowej ogłosiła niepodległość Białorusi. Niemcy nowego państwa nie uznali.
- 26
- Niemcy zajmują Albert, Chaulnes i Roye26 marca 1918 Niemcy zajęli Roye i Chaulnes na południe od Sommy, a wieczorem wkroczyli do ruin Albert ze słynną „pochyloną Madonną” na wieży bazyliki.
- Walki pod Chan al-Baghdadi26 marca 1918 piechota 15 Dywizji zdobyła tureckie okopy pod Chan al-Baghdadi nad Eufratem, a kawaleria i samochody pancerne zamknęły Turkom drogę odwrotu.
- Kluczowe wydarzenieKonferencja w Doullens26 marca 1918 w ratuszu w Doullens Francuzi i Brytyjczycy powierzyli gen. Fochowi koordynację działań armii sojuszniczych na froncie zachodnim.
- 27
- Kluczowe wydarzenieWalki pod Rosières27 marca 1918 sześć wyczerpanych dywizji brytyjskiego XIX Korpusu odpierało przed Rosières natarcie jedenastu niemieckich na drodze do Amiens.
- Niemcy zajmują Montdidier27 marca 1918 francuskie korpusy na styku z Brytyjczykami cofnęły się, a niemiecka 18 Armia bez walki weszła do Montdidier, na południe od Amiens.
- Atak na Amman27–30 marca 1918 jeźdźcy z Australii i Nowej Zelandii, Brygada Wielbłądzia i londyńska piechota szturmowali Amman. W deszczu i błocie nie zdobyli miasta.
- 28
- Kluczowe wydarzenieNiemiecki atak pod Arras28 marca 1918 Niemcy uderzyli pod Arras w operacji Mars. Brytyjska obrona wytrzymała, a wieczorem Ludendorff odwołał natarcie i zwrócił się ku Amiens.
- Brytyjczycy zajmują Anę28 marca 1918 brytyjskie samochody pancerne bez walki wjechały do Any nad Eufratem, a za miastem odbiły dwóch oficerów wziętych przez Turków do niewoli.
- Dymisja Gougha28 marca 1918 gen. Hubert Gough przekazał dowództwo cofającej się 5 Armii gen. Henry'emu Rawlinsonowi. Rząd uczynił go kozłem ofiarnym za klęskę nad Sommą.
kwiecień
- 01
- Rosjanie opuszczają Enzeli1 kwietnia 1918 ostatnie regularne wojska rosyjskie opuściły perski port Enzeli. Rządził nim dalej komitet bolszewików, a okolice trzymali dżangalijczycy.
- Powstanie RAF1 kwietnia 1918 z połączenia Royal Flying Corps i Royal Naval Air Service powstały Królewskie Siły Powietrzne, samodzielne obok armii i floty.
- 03
- Niemcy lądują w Hanko3 kwietnia 1918 niemiecka Dywizja Bałtycka von der Goltza, około 9500 ludzi z Gdańska, wylądowała w Hanko. Czerwona Finlandia zaczęła się sypać.
- Niemcy zajmują JekaterynosławNa początku kwietnia 1918 bolszewicy opuścili Jekaterynosław nad Dnieprem, a do miasta weszły wojska niemieckie. Przed nimi otwierała się droga do Donbasu.
- Konferencja w Beauvais3 kwietnia 1918 w Beauvais rządy Francji, Wielkiej Brytanii i USA powierzyły gen. Fochowi kierownictwo strategiczne operacji na froncie zachodnim.
- 04
- Kluczowe wydarzenieWalki nad Avre4 kwietnia 1918 w deszczu Niemcy uderzyli na Amiens. Pod wieczór stanęli pod Villers-Bretonneux, ale kontratak Australijczyków odrzucił ich od miasteczka.
- Zatopienie brytyjskich okrętów podwodnych w HelsinkachNa początku kwietnia 1918 Brytyjczycy zatopili pod Helsinkami siedem swoich okrętów podwodnych z Bałtyku, by nie wpadły w ręce Niemców lądujących w Finlandii.
- Rząd Steczkowskiego4 kwietnia 1918 Rada Regencyjna powołała rząd Jana Kantego Steczkowskiego, galicyjskiego bankowca. Zakończyło to pięciotygodniowe prowizorium Ponikowskiego.
- 05
- Kluczowe wydarzenieWalki nad Ancre5 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli nad Ancre. Australijczycy pod Dernancourt stracili nasyp, ale utrzymali grzbiet. Wieczorem Ludendorff przerwał operację Michael.
- Desant we Władywostoku5 kwietnia 1918 po zabójstwie Japończyka japońscy marynarze zeszli na ląd we Władywostoku, a po nich Brytyjczycy. Był to pierwszy krok interwencji na Syberii.
- Turcy odbijają WanNa początku kwietnia 1918 wojska osmańskie wróciły do zrujnowanego Wanu, który od 1915 roku był w rękach Rosjan i Ormian. Ormianie odeszli z miasta wcześniej.
- Turcy zajmują Sarykamysz5 kwietnia 1918 Turcy odzyskali Sarykamysz, miejsce klęski Envera z przełomu 1914 i 1915 roku. W nocy Ormianie opuścili miasto w obawie przed okrążeniem.
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Lys9 kwietnia 1918 we mgle niemiecka 6 Armia uderzyła nad Lys. Portugalska 2 Dywizja poszła w rozsypkę, ale Brytyjczycy utrzymali Givenchy i linię rzek.
- Zjednoczenie Besarabii z Rumunią9 kwietnia 1918 Rada Kraju w Kiszyniowie przegłosowała 86 głosami połączenie Besarabii z Rumunią, z zastrzeżeniem autonomii i reformy rolnej.
- 10
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają Messines10 kwietnia 1918 niemiecka 4 Armia uderzyła we mgle na północ od Armentières i zdobyła Messines. Wieczorem Południowoafrykańczycy na chwilę odbili wieś.
- Ostrzał Monrowii10 kwietnia 1918 niemiecki krążownik podwodny U-154 ostrzelał Monrowię. Zniszczył francuską stację radiową, wcześniej zatopił jedyny okręt Liberii.
- Trzecia ustawa o służbie wojskowej10 kwietnia 1918 Izba Gmin przyjęła w drugim czytaniu ustawę, która podnosiła wiek poborowy do 51 lat i pozwalała objąć poborem Irlandię.
- Niemiecko-turecki traktat osiedleńczy10 kwietnia 1918 Niemcy i Turcja wymieniły w Berlinie ratyfikacje umowy o osiedlaniu się i dziewięciu innych traktatów, które zastępowały kapitulacje.
- Pakt rzymski10 kwietnia 1918 zjazd narodów uciskanych przez Austro-Węgry przyjął w Rzymie wspólną deklarację i zatwierdził porozumienie Włochów z Jugosłowianami.
- 11
- Niemcy zajmują Armentières i Merville11 kwietnia 1918 Niemcy weszli do opuszczonego przez Brytyjczyków Armentières, a wieczorem wdarli się do Merville. Front nad Lys cofał się ku Hazebrouck.
- Afera Sykstusa11 kwietnia 1918 rząd francuski ogłosił tajny list cesarza Karola I z 1917 roku, popierający „słuszne roszczenia” Francji do Alzacji-Lotaryngii.
- Rozkaz „Plecami do muru”11 kwietnia 1918 Douglas Haig wydał rozkaz dzienny, w którym kazał walczyć „plecami do muru” i bronić każdej pozycji do ostatniego człowieka.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Hazebrouck12 kwietnia 1918 niemiecka 6 Armia ruszyła na węzeł Hazebrouck. Przełamała front pod Pacaut i Doulieu, ale Gwardia i 5 Dywizja zatrzymały ją przed lasem Nieppe.
- Ostatni nalot sterowców z ofiaramiW nocy z 12 na 13 kwietnia 1918 pięć niemieckich sterowców zbombardowało środkową Anglię. W Wigan zginęło 7 osób. Był to ostatni nalot sterowców z ofiarami.
- Zjednoczone sejmy bałtyckie12 kwietnia 1918 w Rydze zjednoczona rada Inflant i Estonii, zdominowana przez Niemców bałtyckich, poprosiła o monarchię w unii personalnej z Prusami.
- 13
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Bailleul13 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli na wzgórza między Bailleul a Neuve-Église. Brytyjczycy oddali wysunięty łuk, ale utrzymali grzbiet Ravelsberg.
- Niemcy zajmują Helsinki12–13 kwietnia 1918 Dywizja Bałtycka po walkach ulicznych zdobyła czerwone Helsinki. Biały rząd ogłosił, że Niemcy przybyli do Finlandii na jego prośbę.
- Protesty przeciw zjednoczeniu Besarabii13 kwietnia 1918 Mała Rada w Kijowie potępiła przyłączenie Besarabii do Rumunii i odmówiła jego uznania. Kilka dni później zaprotestowała Rosja Radziecka.
- 14
- Kluczowe wydarzenieFoch naczelnym wodzem14 kwietnia 1918 gen. Foch otrzymał tytuł naczelnego wodza armii sojuszniczych we Francji. Tego dnia w Abbeville odmówił Haigowi zluzowania brytyjskich dywizji.
- Turcy zajmują Batumi14 kwietnia 1918 Turcy zajęli Batumi, główny port Zakaukazia nad Morzem Czarnym. Twierdza skapitulowała po kilku godzinach, a Konstantynopol świętował.
- Dymisja Czernina14 kwietnia 1918 hrabia Ottokar Czernin złożył dymisję z urzędu ministra spraw zagranicznych Austro-Węgier. Pogrążyła go afera Sykstusa, którą sam wywołał.
- 15
- Niemcy zdobywają Bailleul15 kwietnia 1918 Niemcy zdobyli grzbiet Ravelsberg na wschód od Bailleul. W nocy Brytyjczycy opuścili miasto, które w kolejnych miesiącach legło w gruzach.
- Koniec bitwy pod Hazebrouck15 kwietnia 1918 front przed Hazebrouck ustabilizował się na skraju lasu Nieppe. Niemieckie próby ataku na 5 Dywizję i Australijczyków rozbił ogień artylerii.
- Drugi rajd na Kattegat15 kwietnia 1918 brytyjskie lekkie siły znów wdarły się w Kattegat i zatopiły dziesięć niemieckich uzbrojonych trawlerów. Ich załogi uratowano.
- 16
- Niemcy odbijają Passchendaele16 kwietnia 1918 Niemcy bez walki zajęli grzbiet Passchendaele. Brytyjczycy oddali zdobycze z 1917 roku, by skrócić front i zebrać wojska do bitwy nad Lys.
- Burián ministrem spraw zagranicznych16 kwietnia 1918 baron István Burián po raz drugi objął austro-węgierskie MSZ po Czerninie. Miał odbudować zaufanie Berlina po aferze Sykstusa.
- 17
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy o wzgórze Kemmel17 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli na wzgórza Flandrii pod Kemmel i na Belgów pod Merkem. Brytyjczycy, Australijczycy, Francuzi i Belgowie odparli ataki.
- Dymisja Wekerlego17 kwietnia 1918 rząd Węgier Sándora Wekerlego podał się do dymisji po fiasku rokowań z partią Tiszy o reformę wyborczą. Król wkrótce znów powierzył mu rząd.
- 19
- Niemcy wkraczają na Krym18–19 kwietnia 1918 wojska niemieckie przełamały obronę czerwonych na Przesmyku Perekopskim i weszły na Krym. Celem był Sewastopol i Flota Czarnomorska.
- Koniec pierwszej bitwy o wzgórze Kemmel19 kwietnia 1918 obronę wzgórza Kemmel przejęła francuska 28 Dywizja. Niemcy przerwali natarcie na Belgów i zaczęli szykować nowy, metodyczny szturm.
- 21
- Śmierć Czerwonego Barona21 kwietnia 1918 nad doliną Sommy zginął Manfred von Richthofen, as z 80 zwycięstwami. Trafił go najpewniej australijski strzelec z ziemi.
- Konwencja włosko-czechosłowacka21 kwietnia 1918 premier Orlando i Štefánik podpisali w Rzymie konwencję o utworzeniu armii czechosłowackiej we Włoszech pod zwierzchnictwem rady narodowej.
- 23
- Kluczowe wydarzenieRajd na ZeebruggeW noc świętego Jerzego, 23 kwietnia 1918, Royal Navy zaatakowała Zeebrugge i Ostendę, by zamknąć Niemcom wyjście z Brugii. W Zeebrugge zatopiono dwa blokowce.
- Kluczowe wydarzenieGwatemala wypowiada wojnę Niemcom23 kwietnia 1918 prezydent Estrada Cabrera ogłosił dekret, którym Gwatemala przyjęła wobec Niemiec tę samą postawę wojującą co Stany Zjednoczone.
- Dymisja Motono23 kwietnia 1918 chory minister spraw zagranicznych Japonii Ichirō Motono podał się do dymisji. Zastąpił go Shinpei Gotō, też zwolennik interwencji na Syberii.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają wzgórze Kemmel25 kwietnia 1918 po ostrzale gazowym Alpenkorps w nieco ponad godzinę zdobył broniony przez Francuzów Kemmelberg. Brytyjczycy utrzymali skrzydło pod Ypres.
- Turcy zajmują Kars25 kwietnia 1918 Ormianie na rozkaz z Tyflisu oddali Turkom bez walki twierdzę Kars, z jej działami i zapasami. Rosja zdobyła ją w 1877 roku.
- 29
- Kluczowe wydarzenieWalki o Scherpenberg29 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli na wzgórza Scherpenberg i Mont Rouge. Francuzi i Brytyjczycy odparli atak, a wieczorem Ludendorff wstrzymał ofensywę.
- Skoropadski hetmanem29 kwietnia 1918 zjazd ziemian w Kijowie obwołał generała Pawła Skoropadskiego hetmanem Ukrainy. Przy wsparciu Niemców obalił on Centralną Radę.
- Biali zajmują Wyborg29 kwietnia 1918 biali zdobyli Wyborg, ostatnią stolicę czerwonej Finlandii. Po zdobyciu miasta rozstrzelali setki jeńców i kilkuset Rosjan.
maj
- 03
- Samsam os-Saltane premierem PersjiWedług brytyjskiej chronologii 3 maja 1918 premierem Persji został wódz Bachtiarów Samsam os-Saltane, nieprzychylny Ententcie. 31 maja podał się do dymisji.
- Desant w Peczendze3 maja 1918 brytyjski krążownik Cochrane wysadził marynarzy i piechotę morską w Peczendze nad Oceanem Arktycznym, by bronić jej przed fińskimi białymi.
- 04
- Koniec drugiego rajdu na As-Salt3–4 maja 1918 Australijczycy opuścili As-Salt i zeszli z gór na równinę, a do północy wszystkie oddziały Chauvela poza dwoma przyczółkami wróciły za Jordan.
- Rozejm w Korieniewie4 maja 1918 na stacji Korieniewo pod Kurskiem przedstawiciele Rosji radzieckiej i dowództwa niemiecko-ukraińskiego zawarli rozejm i wytyczyli strefę neutralną.
- 07
- Brytyjczycy zajmują Kirkuk7 maja 1918 Brytyjczycy weszli bez walki do Kirkuku, który Turcy opuścili nocą. Brak zaopatrzenia sprawił, że do 24 maja wycofali się z miasta.
- Koniec wojny domowej w FinlandiiNa początku maja 1918 biali zajęli Kotkę i Haminę, a ostatni czerwoni złożyli broń nad Kymijoki. Wojna domowa w Finlandii dobiegła końca.
- Kluczowe wydarzeniePokój w Bukareszcie7 maja 1918 w Bukareszcie rząd Marghilomana podpisał pokój z państwami centralnymi. Rumunia traciła Dobrudżę i przełęcze w Karpatach, Niemcy brali jej ropę.
- 08
- Kluczowe wydarzenieNikaragua wypowiada wojnę Niemcom8 maja 1918 rząd Nikaragui ogłosił, że Kongres wypowiedział wojnę Niemcom i Austro-Węgrom. Prezydent Chamorro stanął otwarcie u boku Stanów Zjednoczonych.
- Niemcy zajmują Rostów8 maja 1918 Niemcy weszli bez walki do Rostowa nad Donem, porzuconego przez bolszewików. Nad Donem władzę przejęli zbuntowani Kozacy.
- 09
- Drugi rajd na OstendęW nocy z 9 na 10 maja 1918 Brytyjczycy zatopili stary krążownik Vindictive w wejściu do portu w Ostendzie. Wrak zamknął jednak tylko część toru wodnego.
- Rząd ŁyzohubaW pierwszych dniach maja 1918 hetman Skoropadski powierzył rząd Fedirowi Łyzohubowi. W gabinecie przeważali kadeci, a ukraińscy socjaliści go zbojkotowali.
- Sojuszniczy komitet handlowy w HolandiiWiosną 1918 przedstawiciele handlowi czterech państw Ententy utworzyli w Hadze komitet, który miał pilnować, by przywóz do Holandii nie szedł do Niemiec.
- Sidónio Pais wybrany prezydentem9 maja 1918 Sidónio Pais został ogłoszony prezydentem Portugalii, wybranym 28 kwietnia w pierwszych w historii kraju bezpośrednich wyborach głowy państwa.
- 11
- Pokój fińsko-turecki11 maja 1918 w Berlinie przedstawiciele Finlandii i Turcji podpisali traktat pokojowy. Stwierdzał, że między oboma państwami nie ma stanu wojny.
- Kluczowe wydarzenieWalki pod KaniowemW nocy z 10 na 11 maja 1918 Niemcy uderzyli pod Kaniowem na II Korpus Polski. Polacy bronili się cały dzień, ale z braku amunicji przyjęli kapitulację.
- Rokowania w Batumi11 maja 1918 w Batumi zebrała się turecko-zakaukaska konferencja pokojowa. Turcy odrzucili warunki brzeskie i zażądali kolejnych ziem i kolei.
- 15
- Ostrzał St Kildy15 maja 1918 niemiecki okręt podwodny U-90 ostrzelał St Kildę, najdalej wysunięty archipelag Hebrydów. Zniszczył stację radiową Royal Navy. Nikt nie zginął.
- Dymisja portugalskiego premiera15 maja 1918 odszedł pierwszy rząd Sidónia Paisa. Prezydent sam stanął na czele gabinetu sekretarzy stanu, a urząd premiera przestał istnieć do grudnia.
- Turcy zajmują Aleksandropol15 maja 1918 Turcy bez czekania na odpowiedź na ultimatum przeszli Arpaçay i zajęli Aleksandropol. Ormianie cofnęli się ku Erywaniowi i Karakilisie.
- 17
- Aresztowania przywódców Sinn FéinW nocy z 17 na 18 maja 1918 policja i wojsko aresztowały w Irlandii przywódców Sinn Féin, w tym de Valerę i Griffitha, pod zarzutem „spisku niemieckiego”.
- Niepodległość Donu17 maja 1918 Krąg Ocalenia Donu uchwalił ustawy zasadnicze Wszechwielkiego Wojska Dońskiego. Nad Donem powstało kozackie państwo atamana Krasnowa.
- 19
- Ostatni nalot na LondynW nocy 19 maja 1918 ponad 40 niemieckich bombowców zaatakowało Londyn. Zginęło 49 osób, Niemcy stracili siedem maszyn. Był to ich ostatni nalot na Anglię.
- Nalot na ÉtaplesW nocy 19 maja 1918 Niemcy zbombardowali most kolejowy w Étaples. Bomby spadły na szpitale i obozy, zginęły 182 osoby, w tym kanadyjska pielęgniarka.
- 27
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy nad Aisne27 maja 1918 po ostrzale ponad tysiąca baterii Niemcy zdobyli w kilka godzin Chemin des Dames, rozbili IX Korpus brytyjski, przeszli Aisne i doszli do Vesle.
- Niemcy ponownie zajmują Craonne27 maja 1918 o świcie Niemcy zdobyli płaskowyż Californie i ruiny Craonne, bronione przez Brytyjczyków. Sprzymierzeni trzymali wieś od maja 1917.
- 28
- Amerykanie zdobywają Cantigny28 maja 1918 amerykańska 1 Dywizja zdobyła wieś Cantigny pod Montdidier i odparła niemieckie kontrataki. Było to pierwsze natarcie dywizji amerykańskiej.
- Niepodległość Azerbejdżanu28 maja 1918 Azerbejdżańska Rada Narodowa ogłosiła w Tyflisie niepodległość Azerbejdżanu. Stolica, Baku, była jednak w rękach bolszewików.
- Niepodległość Armenii28 maja 1918 Ormiańska Rada Narodowa w Tyflisie postanowiła przejąć władzę nad ormiańskimi ziemiami. Ten dzień uznano za początek niepodległej Armenii.
- 29
- Pokój austro-fiński29 maja 1918 w Wiedniu Finlandia zawarła pokój z Austro-Węgrami. Był to ostatni z jej czterech traktatów pokojowych z państwami centralnymi.
- Niemcy ponownie zajmują Soissons29 maja 1918 Niemcy zajęli Soissons nad Aisne. Ich oddziały weszły do miasta już poprzedniego wieczoru, ale zostały wycofane. Okupacja trwała do sierpnia.
- Niemcy zajmują Fère-en-Tardenois29 maja 1918 Niemcy zajęli Fère-en-Tardenois, węzeł kolejowy i ośrodek zaopatrzenia francuskiej 6 Armii. Clemenceau omal nie wpadł tam w ich ręce.
- 31
- Niemcy nad Marną31 maja 1918 Niemcy stali nad Marną od Château-Thierry po Dormans, pierwszy raz od 1914. Do Château-Thierry dotarli pierwsi Amerykanie z 3 Dywizji.
- Cooreman premierem Belgii31 maja 1918 ustąpił premier Belgii Charles de Broqueville. Na czele rządu na wygnaniu stanął katolik Gérard Cooreman, bankier i były przewodniczący Izby.
czerwiec
- 06
- Koniec trzeciej bitwy nad Aisne6 czerwca 1918 Brytyjczycy odbili wzgórze pod Bligny, a niemiecka ofensywa nad Aisne wygasła. Niemcy stali nad Marną, ale w ciasnym, trudnym do obrony występie.
- Zatonięcie „Koningin Regentes”6 czerwca 1918 na Morzu Północnym storpedowano holenderski statek szpitalny Koningin Regentes, który woził jeńców na wymianę. Zginęło 7 marynarzy.
- Amerykanie atakują w lesie Belleau6 czerwca 1918 amerykańska piechota morska zdobyła wzgórze 142 i Bouresches i wdarła się do lasu Belleau. Brygada straciła tego dnia ponad tysiąc ludzi.
- 07
- Brytyjczycy w Kiemi7 czerwca 1918 na wieść o marszu fińskich białych na Kiem nad Morzem Białym generał Poole wysłał tam piechotę morską i Serbów. Zajęli miasto bez walki.
- Czechosłowacy zajmują Omsk7 czerwca 1918 rada bolszewicka uciekła z Omska parowcem po Irtyszu. Miasto przejęli rosyjscy antybolszewicy, a dzień później wjechały pociągi Czechosłowaków.
- 08
- Niemcy lądują w Poti8 czerwca 1918 w gruzińskim porcie Poti wylądowały dwa niemieckie bataliony z Krymu. Miały chronić Gruzję przed Turkami i strzec kolei do Baku.
- Bolszewicy żądają wycofania wojsk Ententy8 czerwca 1918 rada w Murmańsku odczytała generałowi Poole'owi telegram Lenina i Cziczerina, by sojusznicy natychmiast opuścili Rosję. Rada wolała ich zostawić.
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Matz9 czerwca 1918 niemiecka 18 Armia uderzyła między Montdidier a Noyon. Francuzi znali godzinę ataku, ale do wieczora stracili w centrum około 10 km.
- Konferencja haska o jeńcachW czerwcu 1918 w Hadze ruszyła druga konferencja brytyjsko-niemiecka o jeńcach. Londyn wysłał na nią ministra spraw wewnętrznych George'a Cave'a.
- 12
- Niemcy zajmują TyflisW czerwcu 1918 niemieckie bataliony przybyły do Tyflisu na zaproszenie rządu Gruzji. W nocy na 12 czerwca ruszyły bronić granicy przed Turkami.
- Wojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir12 czerwca 1918 wojska bolszewickiego Baku zajęły po krótkiej walce stację Kurdamir. Turcy, których chronologia wskazuje jako zdobywców, weszli tam w lipcu.
- Rozejm ukraińsko-rosyjski12 czerwca 1918 w Kijowie delegacje Państwa Ukraińskiego i Rosji radzieckiej podpisały wstępną umowę o przerwaniu walk na całym froncie na czas rokowań.
- 14
- Koniec bitwy nad MatzW połowie czerwca 1918 wygasła bitwa nad Matz. Po kontrataku Mangina z 11 czerwca Niemcy przerwali natarcie, nie dochodząc do Compiègne.
- Turcy ponownie zajmują TebrizW czerwcu 1918 wojska osmańskie po raz drugi w tej wojnie weszły do Tebrizu. Turecki komunikat z 14 czerwca uzasadniał to osłoną skrzydła frontu kaukaskiego.
- 18
- Zatopienie Floty Czarnomorskiej18 czerwca 1918 pod Noworosyjskiem marynarze zatopili okręty, w tym drednot „Swobodnaja Rossija”, by nie oddać ich Niemcom. Reszta floty wróciła do Sewastopola.
- Franchet d'Espérey dowódcą w Salonikach18 czerwca 1918 gen. Franchet d'Espérey objął w Salonikach dowództwo armii sprzymierzonych. Guillaumat wrócił do Francji jako gubernator Paryża.
- 23
- Posiłki brytyjskie w Murmańsku23 czerwca 1918 do Murmańska przypłynęły oddziały „Syren” gen. Charlesa Maynarda i misja „Elope”, która miała ruszyć do Archangielska. Razem kilkuset ludzi.
- Kryzys rządu Seidlera23 czerwca 1918 premier Austrii Ernst Seidler, który stracił poparcie Koła Polskiego, uznał dymisję rządu za nieuniknioną i złożył ją cesarzowi Karolowi I.
- 24
- Koniec drugiej bitwy nad PiawąDo 24 czerwca 1918 Austriacy wycofali się za Piawę, a Włosi odzyskali cały prawy brzeg rzeki. Ostatnia ofensywa Austro-Węgier zakończyła się klęską.
- Przemówienie Kühlmanna24 czerwca 1918 Richard von Kühlmann powiedział w Reichstagu, że samymi rozstrzygnięciami wojskowymi wojny zakończyć się nie da. Prawica zawrzała.
- 30
- Amerykanie we WłoszechPod koniec czerwca 1918 do Włoch dotarły pierwsze oddziały armii USA, sekcje sanitarne. Pułk piechoty przybył dopiero w lipcu, a lotnicy byli tam od 1917.
- Murmańska rada po stronie Ententy30 czerwca 1918 rada w Murmańsku postanowiła nie słuchać rozkazów Moskwy, by wyprzeć sojuszników, i wezwała Ententę do wspólnej obrony regionu przed Niemcami.
- Czechosłowacy przysięgają w Darney30 czerwca 1918 pod Darney żołnierze armii czechosłowackiej złożyli przysięgę i dostali od Poincarégo sztandar, a Francja uznała Czechosłowacką Radę Narodową.
lipiec
- 04
- Kluczowe wydarzenieAustralijczycy zdobywają Hamel4 lipca 1918 o 3.10 Australijczycy z czołgami Mark V i Amerykanami ruszyli na Hamel nad Sommą. W około półtorej godziny zajęli wieś, lasy i grzbiet za nimi.
- Syberyjska deklaracja niepodległości4 lipca 1918 rząd Piotra Wołogodskiego w Omsku ogłosił państwową samodzielność Syberii, zastrzegając zarazem, że nie odrywa jej od Rosji na zawsze.
- 06
- Początek ofensywy w Albanii6 lipca 1918 Francuzi i Włosi zaatakowali Austriaków nad Devollem i Osumem. Nazajutrz Włosi przeszli Wjosę pod Wlorą i wdarli się na wzgórza Malakastry.
- Zabójstwo Mirbacha6 lipca 1918 lewicowi eserowcy Blumkin i Andriejew zastrzelili w Moskwie posła Niemiec Mirbacha. Zamach był sygnałem do ich nieudanego wystąpienia.
- 09
- Hintze ministrem spraw zagranicznych9 lipca 1918 Richard von Kühlmann stracił urząd sekretarza stanu spraw zagranicznych. Zastąpił go kontradmirał Paul von Hintze, kandydat miły generałom.
- Włosi zajmują Berat9 lipca 1918 włoska brygada Tanaro bez walki weszła do Beratu, a inna brygada zajęła Fier. Rozbity XIX Korpus austro-węgierski cofał się na północ.
- 10
- Rząd HorwataW lipcu 1918 generał Dmitrij Horwat, zarządca Kolei Wschodniochińskiej, ogłosił się w Grodiekowie Tymczasowym Władcą Rosji. Sojusznicy kazali mu się wycofać.
- Turcy zajmują Kurdamir10 lipca 1918 Turcy i Azerbejdżanie po trzech dniach walk zdobyli stację Kurdamir. Wojska Komuny Bakijskiej i kozacy Biczerachowa cofnęli się ku Baku.
- 12
- Kluczowe wydarzenieHaiti wypowiada wojnę Niemcom12 lipca 1918 haitańska Rada Stanu, która zastępowała rozwiązany parlament, ogłosiła stan wojny z Niemcami. Okupowane przez USA Haiti poszło za Waszyngtonem.
- Wybuch na „Kawachi”12 lipca 1918 w zatoce Tokuyama wybuch w komorze amunicyjnej przewrócił japoński drednot Kawachi. Okręt zatonął w cztery minuty, zginęło ponad 600 ludzi.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy nad Marną15 lipca 1918 Niemcy uderzyli po obu stronach Reims. W Szampanii rozbili się o obronę Gouraud, a nad Marną przeszli rzekę pod Dormans i utknęli.
- Brytyjski protest w sprawie piaskuW połowie lipca 1918 Londyn zaprotestował przeciw holendersko-niemieckiemu porozumieniu o piasku i żwirze. Sprzymierzeni żądali kontroli tranzytu do Belgii.
- 16
- Dymisja ConradaW połowie lipca 1918 Karol I odwołał feldmarszałka Conrada z dowództwa w Tyrolu, osładzając dymisję tytułem hrabiego. Zastąpił go arcyksiążę Józef August.
- Kluczowe wydarzenieZamordowanie rodziny carskiejW nocy z 16 na 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu bolszewicy zamordowali byłego cara Mikołaja II, jego żonę, pięcioro dzieci i czworo ich towarzyszy.
- 18
- Worthington-Evans ministrem blokadyW lipcu 1918 Laming Worthington-Evans zastąpił lorda Roberta Cecila na stanowisku ministra blokady. Cecil został zastępcą ministra spraw zagranicznych.
- Kluczowe wydarzenieKontrofensywa Mangina18 lipca 1918 francuska 10 Armia Mangina z Amerykanami i setkami czołgów uderzyła bez przygotowania artyleryjskiego spod Villers-Cotterêts na skrzydło Niemców.
- 19
- Kluczowe wydarzenieHonduras wypowiada wojnę Niemcom19 lipca 1918 prezydent Francisco Bertrand ogłosił dekretem stan wojny z Niemcami. Honduras był ostatnim z ośmiu państw Ameryki Łacińskiej, które to zrobiły.
- Brytyjczycy ruszają ku Zakaspiu19 lipca 1918 oddział misji generała Mallesona wyruszył z Meszhedu ku granicy Zakaspia, gdzie tydzień wcześniej obalono władzę bolszewików.
- Zatopienie „San Diego”19 lipca 1918 u Fire Island pod Nowym Jorkiem wszedł na minę postawioną przez U-156 krążownik pancerny San Diego. Zginęło sześciu marynarzy.
- 20
- Niemcy wycofują się za MarnęW nocy z 19 na 20 lipca 1918 Niemcy opuścili przyczółek na południowym brzegu Marny, zdobyty 15 lipca. Rano Francuzi zastali przed sobą pusty teren.
- Ostatni nalot samolotów na Wielką Brytanię20 lipca 1918 niemiecki samolot pojawił się na krótko nad Deal w Kent i nie zrzucił bomb. Był to ostatni lot niemieckiego samolotu nad Anglię w tej wojnie.
- Obrona Rasztu20 lipca 1918 około 2500 dżangalijczyków Kuczika Chana zaatakowało Brytyjczyków w Raszcie. Żołnierze z Hampshire i Gurkhowie odparli natarcie.
- 26
- Francuzi w Murmańsku26 lipca 1918 do Murmańska przypłynął francuski batalion piechoty kolonialnej. Na niego czekał gen. Poole, by ruszyć na Archangielsk.
- Upadek Komuny Bakijskiej25 lipca 1918 Rada Baku przegłosowała wezwanie Brytyjczyków. Bolszewicy oddali władzę, a 1 sierpnia rządy objęła Dyktatura Centrokaspijska.
- Brytyjskie zapewnienie dla RosjiPod koniec lipca 1918 rząd brytyjski oświadczył, że nie zamierza naruszać integralności terytorialnej Rosji, a jego celem jest wyparcie z niej Niemców.
sierpień
- 02
- Alianci odbijają Soissons2 sierpnia 1918 Niemcy opuścili Soissons i wysadzili mosty na Aisne, a Francuzi weszli do spalonego miasta. Tak skończyła się bitwa w Soissonnais i nad Ourcq.
- Alianci w Archangielsku2 sierpnia 1918 spiskowcy obalili władzę bolszewików w Archangielsku, a do miasta wpłynęły okręty generała Poole'a. Powstał rząd Nikołaja Czajkowskiego.
- Japonia decyduje o interwencji2 sierpnia 1918 rząd Japonii ogłosił, że na wezwanie USA wyśle wojska do Władywostoku na pomoc Czechosłowakom. Nie chciał jednak z góry ograniczać ich liczby.
- 03
- Brytyjczycy lądują we Władywostoku3 sierpnia 1918 do Władywostoku przypłynął z Hongkongu 25 Batalion Pułku Middlesex. Był to pierwszy sojuszniczy oddział lądowy interwencji na Syberii.
- Zatopienie „Warildy”3 sierpnia 1918 UC-49 storpedował na kanale La Manche transportowiec sanitarny Warilda, płynący z rannymi z Hawru. Zginęło 123 ludzi.
- 04
- Brytyjczycy w Baku4 sierpnia 1918 do Baku dotarł z Enzeli pierwszy, kilkudziesięcioosobowy oddział brytyjski. Nazajutrz obrońcy miasta odparli turecki szturm.
- Aresztowanie komitetu w EnzeliNa początku sierpnia 1918 Brytyjczycy aresztowali bolszewicki komitet rewolucyjny w Enzeli, oskarżając go o współpracę z dżangalijczykami.
- 06
- Brytyjska deklaracja do narodów RosjiNa początku sierpnia 1918 rząd brytyjski ogłosił odezwę „Narody Rosji!”: sojusznicy idą jako przyjaciele, nie zatrzymają ani stopy rosyjskiej ziemi.
- Foch marszałkiem Francji6 sierpnia 1918, po zwycięstwie nad Marną, prezydent Poincaré na wniosek Clemenceau mianował gen. Focha marszałkiem Francji. Pétain dostał Medal Wojskowy.
- 07
- Koniec drugiej bitwy nad Marną6 sierpnia 1918 Pétain wstrzymał natarcia na niemiecką pozycję za Vesle, a 7 sierpnia ogłosił armii zwycięstwo. Amerykanie walczyli jeszcze o Fismette.
- Zatopienie „Dupetit-Thouars”7 sierpnia 1918 U-62 storpedował na Atlantyku francuski krążownik pancerny Dupetit-Thouars, eskortujący konwój z Nowego Jorku. Zginęło kilkunastu marynarzy.
- Wosug od-Dole ponownie premieremNa początku sierpnia 1918 szach odprawił nieprzychylny Ententcie rząd Samsama os-Saltane. 7 sierpnia premierem Persji został Wosug od-Dole.
- Czechosłowacy zajmują Kazań7 sierpnia 1918 oddział Władimira Kappela i Czechosłowacy po dwudniowych walkach opanowali Kazań, zdobywając ponad połowę rosyjskiej rezerwy złota.
- 08
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Amiens8 sierpnia 1918 we mgle Kanadyjczycy, Australijczycy i czołgi przełamali front pod Amiens, biorąc ponad 15 tysięcy jeńców. Ludendorff nazwał to „czarnym dniem”.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Montdidier8 sierpnia 1918 obok Brytyjczyków pod Amiens uderzyła francuska 1 Armia Debeneya. Zdobyła Moreuil i przeszła Avre, ale nie doszła do Arvillers.
- Brytyjskie zapewnienie dla FinlandiiW sierpniu 1918 Londyn zapewnił Finów, że nie ma wobec nich wrogich zamiarów, ale o Karelii i wybrzeżu murmańskim nie on może rozstrzygać.
- 11
- Koniec bitwy pod Amiens11 sierpnia 1918 Haig wstrzymał natarcie pod Amiens, które utknęło na starych okopach z 1916 roku. W Avesnes Ludendorff zaproponował dymisję.
- Zniszczenie L 5311 sierpnia 1918 koło Terschelling Camel wystartowany z barki holowanej przez niszczyciel zestrzelił L 53, ostatni zeppelin zestrzelony w tej wojnie.
- Japończycy we Władywostoku11 sierpnia 1918 we Władywostoku zaczęła lądować japońska 12 Dywizja. Japonia obiecała do 12 tysięcy żołnierzy, a do listopada wysłała ponad 70 tysięcy.
- 13
- Kluczowe wydarzenieCzechosłowacy wypowiadają wojnę Niemcom13 sierpnia 1918 według brytyjskiej chronologii Czechosłowacy ogłosili stan wojny także z Niemcami. Walczyli już trzema armiami: w Rosji, Francji i Włoszech.
- Wielka Brytania uznaje Czechosłowaków13 sierpnia 1918 ogłoszono deklarację Balfoura z 9 sierpnia. Wielka Brytania uznała Czechosłowaków za naród sprzymierzony, a ich Radę Narodową za zalążek rządu.
- Dymisja Capellego13 sierpnia 1918 admirał Eduard von Capelle ustąpił z Urzędu Marynarki Rzeszy. Jego odejście było częścią przewrotu w dowództwie floty, którym kierował Scheer.
- 15
- Koniec bitwy pod Montdidier15 sierpnia 1918 Haig przekonał Focha, by nie atakować frontalnie Roye. Francuska 1 Armia odwołała natarcie i wróciła pod rozkazy Pétaina.
- Bitwa pod BajramałyW połowie sierpnia 1918 bolszewicy rozbili pod Bajramały wojska rządu zakaspijskiego. Ich odwrót osłaniały indyjskie karabiny maszynowe.
- 17
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Noyon17 sierpnia 1918 francuska 10 Armia Mangina zaatakowała między Oise a Aisne, by zepchnąć niemieckie oddziały wysunięte. Trzy dni później uderzyła całą siłą.
- Słoweńska Rada NarodowaW połowie sierpnia 1918 w Lublanie powstała Rada Narodowa (Narodni svet) z Antonem Korošcem na czele, zalążek przyszłej władzy na ziemiach słoweńskich.
- 18
- Kluczowe wydarzenieZdobycie grzbietu Outtersteene18 sierpnia 1918 w południe szkocka 9 Dywizja zaskoczyła Niemców pod Bailleul i zdobyła grzbiet Outtersteene. Zaczęło się wyzwalanie klinu nad Lys.
- Bolszewicy zajmują MerwW sierpniu 1918 bolszewicy z Taszkentu odebrali rządowi zakaspijskiemu Merw i jego oazę. Aszchabad stracił główne źródło żywności.
- 22
- Brytyjczycy odbijają Albert22 sierpnia 1918 brytyjska 18 Dywizja sforsowała Ancre i odbiła ruiny Albert, a III Korpus zlikwidował niemiecki występ między Sommą a Ancre.
- Austriacka kontrofensywa w Albanii22 sierpnia 1918 wojska Pflanzera-Baltina uderzyły na Włochów w Albanii. Wzmocniony Korpus Wschodni przełamał front w środku, między Fier a Beratem.
- 24
- Zamach HorwataW nocy na 24 sierpnia 1918 rosyjski oddział we Władywostoku przeszedł na stronę generała Horwata i zajął sztab. Sojusznicy kazali go rozbroić.
- Bitwa pod Duchowską24 sierpnia 1918 japońska 12 Dywizja z Brytyjczykami, Francuzami i Czechosłowakami rozbiła nad Ussuri czerwonych. Front ussuryjski upadł.
- 26
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Scarpe26 sierpnia 1918 o trzeciej w nocy Kanadyjczycy uderzyli na wschód od Arras i przed ósmą rano odbili Monchy-le-Preux. Ofensywa aliantów objęła front 1 Armii.
- Austriacy odbijają BeratPod koniec sierpnia 1918 Austriacy odzyskali Fier i Berat, a Włosi cofnęli się na wzgórza Malakastry. Dalszy marsz zatrzymały brak zaopatrzenia i malaria.
- Początek obrony Baku26 sierpnia 1918 Turcy zdobyli Błotny Wulkan pod Baku. Kompania z North Staffordshire walczyła bez wsparcia Ormian i straciła ponad połowę ludzi.
- 27
- Francuzi odbijają Roye27 sierpnia 1918 francuska 1 Armia Debeneya zajęła Roye, porzucone przez cofających się Niemców po dwóch tygodniach zaciętych walk o przedpola miasta.
- Brytyjczycy zajmują KrasnowodskPod koniec sierpnia 1918 brytyjska piechota z Enzeli stanęła w Krasnowodsku, porcie po wschodniej stronie Morza Kaspijskiego, za zgodą rządu zakaspijskiego.
- Traktat uzupełniający27 sierpnia 1918 Niemcy i Rosja Radziecka podpisały w Berlinie traktat uzupełniający do pokoju brzeskiego. Rosja zgodziła się zapłacić 6 miliardów marek.
- 29
- Nowozelandczycy odbijają Bapaume29 sierpnia 1918 Niemcy nocą opuścili Bapaume, którego od kilku dni bronili przed 3 Armią. Rano weszły do niego patrole Dywizji Nowozelandzkiej.
- Francuzi odbijają Noyon29 sierpnia 1918 francuska 3 Armia Humberta odbiła Noyon, stracone w marcu. Tego dnia Francuzi zakończyli drugą bitwę pod Noyon i trzecią bitwę w Pikardii.
- 30
- Koniec bitwy nad Scarpe30 sierpnia 1918 Kanadyjczycy zdobyli resztę linii Fresnes–Rouvroy pod Vis-en-Artois. Horne i Currie odłożyli szturm na linię Drocourt–Quéant do 2 września.
- Brytyjczycy odbijają Bailleul30 sierpnia 1918 brytyjskie patrole weszły do opuszczonego przez Niemców Bailleul. Miasto, stracone w kwietniu, leżało w gruzach. Niemcy cofali się znad Lys.
- Dymisja Macready'egoPod koniec sierpnia 1918, po strajku londyńskiej policji, gen. Nevil Macready oddał stanowisko generała adiutanta armii, by objąć komendę Metropolitan Police.
- Kluczowe wydarzenieZamach na Lenina30 sierpnia 1918 w Moskwie ciężko raniono Lenina, a rano w Piotrogrodzie zginął szef tamtejszej Czeki Uricki. Bolszewicy odpowiedzieli czerwonym terrorem.
- 31
- Niemcy opuszczają Kemmel31 sierpnia 1918 wojska brytyjskiej 2 Armii zajęły opuszczone przez Niemców wzgórze Kemmel, zdobyte przez nich w kwietniu. U jego stóp walczyli Amerykanie.
- Zabójstwo Cromiego31 sierpnia 1918 czekiści wtargnęli do ambasady brytyjskiej w Piotrogrodzie. Attaché morski Francis Cromie zginął, broniąc budynku z bronią w ręku.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Bapaume31 sierpnia 1918 Australijczycy uderzyli na Mont Saint-Quentin nad Péronne, a 3 Armia odpierała kontrataki za Bapaume. Zaczęła się druga bitwa pod Bapaume.
wrzesień
- 02
- Kluczowe wydarzeniePrzełamanie linii Drocourt-Quéant2 września 1918 Kanadyjczycy przełamali pod Arras linię Drocourt–Quéant, a w południe niemieckie dowództwo nakazało odwrót ku Linii Hindenburga.
- Włosi w Murmańsku2 września 1918 do Murmańska przypłynął statek z włoskim korpusem ekspedycyjnym podpułkownika Augusta Sifoli. Około 1300 żołnierzy zeszło na ląd dzień później.
- 03
- Koniec drugiej bitwy nad Sommą3 września 1918 Niemcy oderwali się od Brytyjczyków między Sommą a Sensée i cofnęli za Canal du Nord. Skończyły się drugie bitwy nad Sommą i pod Arras.
- USA uznają Czechosłowaków3 września 1918 Stany Zjednoczone uznały stan wojny między Czechosłowakami a Niemcami i Austro-Węgrami, a ich Radę Narodową za faktyczny rząd wojujący.
- 04
- Alianci zajmują Obozierską4 września 1918 sojusznicy zajęli stację Obozierska na kolei z Archangielska do Wołogdy. Jej obrona upadła, gdy pułk czerwonych przeszedł na ich stronę.
- Amerykanie w Archangielsku4 września 1918 do Archangielska przypłynęło około 4500 Amerykanów, głównie z 339 pułku piechoty. Brytyjczycy od razu wysłali ich na front.
- Xu Shichang prezydentem Chin4 września 1918 parlament w Pekinie, zdominowany przez stronników Duana Qirui, wybrał na prezydenta Chin Xu Shichanga. Południe nie uznało wyboru.
- 05
- Japończycy zajmują Chabarowsk5 września 1918 do opuszczonego przez czerwonych Chabarowska wkroczyli kozacy atamana Kałmykowa i japońska 12 Dywizja. Japończycy przejęli flotyllę amurską.
- Czerwony terror5 września 1918 Rada Komisarzy Ludowych przyjęła uchwałę „O czerwonym terrorze”. Czeka dostała prawo rozstrzeliwania i zamykania „wrogów klasowych” w obozach.
- 11
- Bitwa pod Uchtą11 września 1918 Karelowie pułkownika Woodsa rozbili fińskich ochotników pod Uchtą w Karelii. Generał Maynard pisał o całkowitej klęsce ich głównej bazy.
- Macdonogh adiutantem generalnym11 września 1918 szef wywiadu wojskowego gen. George Macdonogh został generałem adiutantem armii brytyjskiej w miejsce Nevila Macready'ego.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Saint-Mihiel12 września 1918 amerykańska 1 Armia Pershinga uderzyła na niemiecki występ Saint-Mihiel. W deszczu przeszła przez zasieki i posunęła się o około 8 km.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Havrincourt12 września 1918 3 Armia Bynga zdobyła Havrincourt i Trescault przed Linią Hindenburga, a Nowozelandczycy bili się z elitarną Dywizją Strzelców.
- Walki pod CzamowemW połowie września 1918 Brytyjczycy, wspierani przez flotyllę rzeczną, wyparli bolszewików z Czamowa nad Dwiną. Monitor M25 unieszkodliwił czerwony parowiec.
- 15
- Początek bitwy pod Dobrym Polem15 września 1918 Serbowie i Francuzi zdobyli górski grzbiet Dobro Pole–Sokol–Vetrenik w Macedonii, a 16 września drugą pozycję Bułgarów na Kozjaku.
- Upadek BakuW nocy z 14 na 15 września 1918 Brytyjczycy odpłynęli z Baku, a do miasta weszła Kaukaska Armia Islamu. Zdobyciu Baku towarzyszyła rzeź Ormian.
- Austriacka nota pokojowaW połowie września 1918 Austro-Węgry wezwały wszystkie państwa wojujące do poufnych rozmów o pokoju. Wilson odrzucił propozycję w niespełna pół godziny.
- Niemiecka oferta pokojowa dla Belgii15 września 1918 świat obiegła wieść, że Niemcy złożyły Belgii propozycję pokoju. Rząd w Hawrze ją odrzucił, a Berlin zaprzeczał, by oferta w ogóle padła.
- 16
- Koniec bitwy pod Saint-Mihiel16 września 1918 zakończyła się bitwa pod Saint-Mihiel. Amerykanie umocnili się na linii Haudiomont–Vandières, a ich dywizje ruszały już nad Mozę i Argonny.
- Ostatni nalot na ParyżW nocy z 15 na 16 września 1918 niemieckie bombowce po raz ostatni zaatakowały Paryż. Bomby spadły na północne i wschodnie dzielnice oraz przedmieścia.
- Zatonięcie „Glattona”16 września 1918 w porcie Dover wybuchł pożar komory amunicyjnej monitora „Glatton”. By ocalić miasto, Brytyjczycy zatopili okręt własnymi torpedami.
- 18
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Épehy18 września 1918 w deszczu i mgle Brytyjczycy i Australijczycy uderzyli na przedpole Linii Hindenburga. Wzięli ponad 9 tysięcy jeńców i zdobyli Épehy.
- Japończycy zajmują Błagowieszczeńsk18 września 1918 kozacy amurscy i oddział japoński przeprawili się przez Amur i bez walki zajęli Błagowieszczeńsk. Władza radziecka nad Amurem upadła.
- Początek bitwy pod Dojranem18 września 1918 Brytyjczycy i Grecy uderzyli na bułgarskie umocnienia nad jeziorem Dojran. Grecy zdobyli przednią linię, ale główne natarcie się załamało.
- 20
- Zajęcie Nazaretu i Bejsanu20 września 1918 brytyjska jazda wyszła na Dolinę Jezreel, zajęła Al-Afulę i Bejsan i wpadła do Nazaretu. Liman von Sanders uszedł z niewoli w ostatniej chwili.
- Rozstrzelanie komisarzy bakijskich20 września 1918 na pustyni za Krasnowodskiem zakaspijscy eserowcy rozstrzelali 26 przywódców Komuny Bakijskiej, wśród nich Stepana Szaumiana.
- 23
- Zajęcie Hajfy i Akki23 września 1918 indyjscy lansjerzy z Dźodhpuru i Majsuru zdobyli szarżą Hajfę, a Akka padła niemal bez walki. Za Jordanem Nowozelandczycy zajęli As-Salt.
- Francuzi zajmują Prilep23 września 1918 francuska kawaleria wjechała do Prilepu, porzuconego przez Bułgarów i Niemców. Prawe skrzydło 11 Armii cofało się ku Skopje.
- 25
- Serbowie odbijają Sztip i Wełes25 września 1918 serbska kawaleria weszła do opuszczonego przez Bułgarów Sztipu, a 26 września serbska 1 Armia zajęła Wełes nad Wardarem.
- Zajęcie Ammanu25 września 1918 jeźdźcy z Nowej Zelandii i Australii zdobyli Amman i przecięli Kolej Hidżaską. Tego dnia skończyły się bitwy pod Megiddo.
- Włochy a państwo jugosłowiańskiePod koniec września 1918 rząd Włoch ogłosił, że dążenie Jugosłowian do niepodległości i własnego państwa odpowiada zasadom, o które walczą sprzymierzeni.
- 28
- Kluczowe wydarzeniePoczątek piątej bitwy pod Ypres28 września 1918 Belgowie i Brytyjczycy pod wodzą króla Alberta I uderzyli spod Ypres. W jeden dzień odbili Passchendaele, Gheluvelt i las Houthulst.
- Armia Polska sprzymierzoną armią28 września 1918 Francja i Komitet Narodowy Polski zawarły umowę, która uznała Armię Polską za autonomiczną, sprzymierzoną i współwojującą z Ententą.
- 29
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o Kanał Saint-Quentin29 września 1918 brytyjska 46 Dywizja przeszła we mgle Kanał Saint-Quentin, a Amerykanie i Australijczycy szturmowali Linię Hindenburga nad tunelem Bellicourt.
- Alianci odbijają Passchendaele29 września 1918 Belgowie umocnili się na odbitym grzbiecie Passchendaele, wzięli Moorslede i odzyskali Diksmuide, utracone w listopadzie 1914 roku.
- Kapitulacja garnizonu Ma’anu29 września 1918 pod Zizą na południe od Ammanu turecki garnizon z Ma’anu, otoczony przez Beduinów, poddał się australijskiej lekkiej kawalerii.
- Lettow-Vorbeck wraca za RovumęPod koniec września 1918 oddziały Lettow-Vorbecka przekroczyły Rovumę i po dziesięciu miesiącach w Mozambiku wróciły do Niemieckiej Afryki Wschodniej.
- Rząd Hary29 września 1918 przywódca partii Seiyūkai Takashi Hara został premierem Japonii. Był pierwszym szefem rządu spoza arystokracji, a jego gabinet był partyjny.
- Kluczowe wydarzenieLudendorff żąda rozejmu29 września 1918 w Spa Hindenburg i Ludendorff zażądali natychmiastowej prośby o rozejm. Cesarz zgodził się na apel do Wilsona i na rząd parlamentarny.
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Salonikach29 września 1918 Bułgaria podpisała w Salonikach rozejm z Ententą. W południe 30 września ustały walki, a Bułgaria pierwsza z państw centralnych wyszła z wojny.
- Dymisja Hertlinga30 września 1918 cesarz przyjął dymisję kanclerza Georga von Hertlinga i zapowiedział, że do rządu wejdą ludzie cieszący się zaufaniem narodu.
październik
- 01
- Koniec bitwy o Kanał du Nord1 października 1918 Kanadyjczycy ostatni raz zaatakowali na północ od Cambrai. Zyskali 1,5 km i wzgórze nad miastem, po czym Horne wstrzymał natarcie.
- Francuzi odbijają Saint-Quentin1 października 1918 francuska 1 Armia Debeneya weszła do Saint-Quentin, opuszczonego przez Niemców. Z miasta, wysiedlonego w 1917 roku, zostały ruiny.
- Zajęcie Damaszku1 października 1918 australijscy jeźdźcy przegalopowali przez Damaszek, a za nimi weszli Arabowie Fajsala z Lawrence'em. Skończyło się 400 lat rządów Turków.
- Zapora w Cieśninie OtrantoBrytyjska chronologia notuje 1 października 1918 ustanowienie stałej zapory z sieci minowych w Cieśninie Otranto. Miała zamknąć U-Bootom wyjście z Adriatyku.
- Kanadyjczycy w Archangielsku1 października 1918 do Archangielska przypłynęła 16 Brygada Kanadyjskiej Artylerii Polowej. Tym samym konwojem przybył generał Edmund Ironside.
- 02
- Koniec piątej bitwy pod Ypres2 października 1918 natarcia Belgów, Francuzów i Brytyjczyków we Flandrii nic nie dały. Wieczorem Plumer kazał 2 Armii okopać się i czekać na artylerię.
- Koniec bitwy o Kanał Saint-Quentin1–2 października 1918 brytyjska 4 Armia zdobyła Joncourt i resztę Linii Hindenburga pod Bony, wdarła się w linię Beaurevoir, ale nie utrzymała Sequehart.
- Bombardowanie Durrës2 października 1918 włoskie i brytyjskie krążowniki ostrzelały Durrës, bazę Austriaków w Albanii. Okręt podwodny U-31 storpedował brytyjski krążownik Weymouth.
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o linię Beaurevoir3 października 1918 Brytyjczycy i Australijczycy przełamali linię Beaurevoir, ostatnią pozycję Linii Hindenburga. Montbrehain zdobyto, ale Niemcy je odbili.
- Brytyjczycy ponownie odbijają ArmentièresNa początku października 1918 Niemcy opuścili Armentières, zdobyte w kwietniu nad Lys. Brytyjczycy wrócili do miasta, z którego zostały ruiny.
- Starcie nad jeziorem PiaozieroNa początku października 1918 czerwoni Finowie z Legionu Murmańskiego rozbili nad jeziorem Piaoziero w Karelii ostatni oddział białych Finów.
- Brytyjczycy zajmują Lens3 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Lens. Po czterech latach okupacji z górniczego miasta zostało pole gruzów.
- Abdykacja Ferdynanda3 października 1918 car Bułgarii Ferdynand I zrzekł się tronu na rzecz syna Borysa III i wyjechał z kraju. Dynastia przetrwała klęskę.
- Max Badeński kanclerzem3 października 1918 kanclerzem Rzeszy został książę Max Badeński. Do jego rządu po raz pierwszy w historii Cesarstwa weszli socjaldemokraci.
- Włosi odbijają Berat3 października 1918 Włosi, ścigając cofających się Austriaków, ponownie zajęli Berat w Albanii. Nieprzyjaciel uchodził na północ, paląc magazyny.
- 04
- Kluczowe wydarzenieNoty pokojowe do Wilsona4 października 1918 Niemcy i Austro-Węgry wysłały prezydentowi Wilsonowi noty z prośbą o rozejm i rokowania pokojowe na podstawie czternastu punktów.
- Haller naczelnym wodzem4 października 1918 Komitet Narodowy Polski mianował gen. Józefa Hallera naczelnym wodzem Armii Polskiej. 6 października generał złożył przysięgę na froncie.
- 05
- Koniec bitwy o linię Beaurevoir5 października 1918 Australijczycy zdobyli Montbrehain w swojej ostatniej bitwie tej wojny, a Brytyjczycy wieczorem weszli do Beaurevoir.
- Serbowie odbijają VranjeNa początku października 1918 serbska 1 Armia odrzuciła austro-węgierską 9 Dywizję i odzyskała Vranje, pierwsze duże miasto w dolinie Morawy.
- Rada Narodowa w Zagrzebiu5 października 1918 w Zagrzebiu zebrali się przedstawiciele Słoweńców, Chorwatów i Serbów z Austro-Węgier, by utworzyć wspólną Radę Narodową.
- 06
- Zajęcie Sydonu6 października 1918 czołówka indyjskiej 7 Dywizji, idącej wybrzeżem z Hajfy na Bejrut, weszła do Sydonu. Zaopatrzenie dowożono jej morzem.
- Zatonięcie „Otranto”6 października 1918 u Islay transportowiec Kashmir staranował w sztormie Otranto, wiozący amerykańskich żołnierzy. Zginęło około 470 ludzi.
- 07
- Francuzi zajmują Bejrut7 października 1918 francuskie okręty weszły do portu w Bejrucie, gdzie od kilku dni powiewała flaga arabska. Dzień później przyszła brytyjska piechota.
- Włosi zajmują Elbasan7 października 1918 po południu wojska włoskie, idące od Beratu doliną Devollu, weszły do Elbasanu. Austriacy cofali się z Albanii na północ.
- Kluczowe wydarzenieDeklaracja Rady Regencyjnej7 października 1918 Rada Regencyjna w orędziu „Do Narodu Polskiego” ogłosiła wolę utworzenia niepodległej Polski i rozwiązała Radę Stanu.
- 08
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Cambrai8 października 1918 brytyjska 3 i 4 Armia z Amerykanami uderzyły między Sequehart a Cambrai. Pod Niergnies Niemcy kontratakowali zdobytymi czołgami.
- Pierwsza odpowiedź Wilsona8 października 1918 Wilson zapytał Niemcy, czy przyjmują czternaście punktów i w czyim imieniu mówi kanclerz. 12 października Berlin odpowiedział twierdząco.
- 09
- Zdobycie Cambrai9 października 1918 Kanadyjczycy i brytyjska 57 Dywizja weszły do opuszczonego i podpalonego przez Niemców Cambrai. Zakończyły się bitwy o Linię Hindenburga.
- Scheuch ministrem wojny9 października 1918 pruskim ministrem wojny został generał Heinrich Scheuch. Zastąpił Hermanna von Steina, który odszedł pod naciskiem nowego kanclerza.
- 10
- Zatopienie „Leinstera”10 października 1918 UB-123 zatopił u wejścia do Zatoki Dublińskiej statek pocztowy Leinster. Zginęło ponad 500 osób, najwięcej w dziejach Morza Irlandzkiego.
- Francuzi odbijają PrisztinęW październiku 1918 francusko-grecki oddział gen. Tranié ruszył ze Skopje przez Kačanik na Kosowe Pole i zajął Prisztinę, opuszczoną przez Austriaków.
- 13
- Francuzi odbijają Laon13 października 1918 francuska 10 Armia weszła do Laon, a 1 Armia do La Fère. Oba miasta były w rękach niemieckich od pierwszych dni września 1914.
- Zajęcie Trypolisu13 października 1918 brytyjska jazda i samochody pancerne bez walki zajęły Trypolis w Libanie. Port miał zaopatrywać pościg w głąb Syrii.
- 14
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Kortrijk14 października 1918 Belgowie, Brytyjczycy i Francuzi ponownie uderzyli we Flandrii. Przełamali ostatnią niemiecką pozycję i odbili Roeselare.
- Włosi zajmują Durrës14 października 1918 rano włoska piechota weszła do Durrës, opuszczonego przez Austriaków. Tego samego dnia Włosi zajęli Tiranę.
- Druga nota Wilsona14 października 1918 Wilson zażądał od Niemiec gwarancji przewagi aliantów, końca ataków na statki pasażerskie i zmiany władzy. Berlin ustąpił 20 października.
- Izzet Pasza wielkim wezyrem14 października 1918 po dymisji Talata Paszy wielkim wezyrem został marszałek Ahmed İzzet Pasza. Jego zadaniem było wyprowadzenie imperium z wojny.
- Turecka nota pokojowa14 października 1918 prezydent Wilson otrzymał przez Hiszpanię notę rządu osmańskiego z prośbą o rozejm i pokój na podstawie czternastu punktów.
- Ironside dowódcą w Archangielsku14 października 1918 generał Poole odpłynął z Archangielska do Anglii i już nie wrócił. Dowództwo sił sojuszniczych objął jego szef sztabu Edmund Ironside.
- Francuzi ponownie zdobywają Craonne14 października 1918 francuski 320 Pułk Piechoty wyzwolił według źródeł francuskich ruiny Craonne. Niemcy oddali grzbiet Chemin des Dames bez walki.
- Bitwa pod Duszakiem14 października 1918 Pendżabczycy i indyjscy kawalerzyści zdobyli stację Duszak w Zakaspiu. Ponieśli ciężkie straty, ale bolszewicy wkrótce się cofnęli.
- 15
- Koniec bitwy w Szampanii i Argonnach15 października 1918 zakończyła się według francuskiej nomenklatury bitwa w Szampanii i Argonnach. 4 Armia Gouraud doszła do Aisne, a Amerykanie walczyli dalej.
- Alianci zajmują Menen15 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Menen nad Leie, a pod Comines przeprawili się przez rzekę na jej południowy brzeg.
- Zajęcie HomsuW połowie października 1918 brytyjska 5 Dywizja Kawalerii i Arabowie Fajsala zajęli opuszczony przez Turków Homs. Otworzyła się droga na Aleppo.
- Wielka Brytania uznaje Armię Polską15 października 1918 Arthur Balfour zawiadomił Komitet Narodowy Polski, że Wielka Brytania uznaje Armię Polską za autonomiczną, sprzymierzoną i współwojującą.
- 17
- Alianci odbijają Lille i Ostendę17 października 1918 Niemcy oddali bez walki Ostendę, Douai i Lille. Po czterech latach okupacji wolne były belgijski port i największe miasto północy Francji.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Selle17 października 1918 brytyjska 4 Armia z dwiema dywizjami amerykańskimi sforsowała we mgle rzekę Selle i do wieczora odbiła Le Cateau.
- 18
- Brytyjczycy w Omsku18 października 1918 brytyjski 25 Batalion Pułku Middlesex po podróży koleją z Władywostoku przez całą Syberię dotarł do Omska.
- Odpowiedź Wilsona dla Austro-WęgierW październiku 1918 Wilson odrzucił prośbę Austro-Węgier o rozejm. Autonomia narodów monarchii już nie wystarczała, o swoim losie miały zdecydować one same.
- Deklaracja waszyngtońska18 października 1918 Masaryk wręczył w Waszyngtonie deklarację niepodległości Czechosłowacji. Ogłaszała republikę i zrywała z Habsburgami.
- 23
- Początek marszu na Mosul23 października 1918 I Korpus generała Cobbe'a stanął przed turecką pozycją pod Al-Fathą nad Tygrysem. W nocy Turcy ją opuścili, a Brytyjczycy ruszyli na Mosul.
- Trzecia nota Wilsona23 października 1918 Wilson przekazał sprawę rozejmu aliantom i ostrzegł, że z dawnymi władcami Niemiec może rozmawiać tylko o kapitulacji.
- 24
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Vittorio Veneto24 października 1918, w rocznicę Caporetto, Włosi uderzyli na Grappę. Austriacy odparli szturmy, a wezbrana Piawa opóźniła główne natarcie przez rzekę.
- Ostateczna dymisja Wekerlego23 października 1918 premier Węgier Sándor Wekerle ogłosił dymisję rządu po wieściach o buncie chorwackiego pułku w Fiume. Węgry szły ku zerwaniu z Wiedniem.
- Andrássy ministrem spraw zagranicznych24 października 1918 Buriána zastąpił hrabia Gyula Andrássy młodszy, syn twórcy sojuszu z Niemcami i ostatni wspólny minister spraw zagranicznych.
- 25
- Koniec bitwy nad Selle25 października 1918 zakończyła się bitwa nad Selle. Brytyjczycy stanęli nad Kanałem Sambra–Oise i pod lasem Mormal, biorąc około 20 tysięcy jeńców.
- Brytyjczycy ponownie zajmują Kirkuk25 października 1918 Turcy o zmroku opuścili Kirkuk, a kolumna generała Lewina weszła do miasta po ciemku. Brytyjczycy wrócili tam pięć miesięcy po odwrocie.
- 26
- Zajęcie AleppoW nocy na 26 października 1918 Arabowie Fajsala wdarli się do Aleppo, a rano wjechał tam brytyjski generał Macandrew. Pod Haritanem zatrzymał ich Mustafa Kemal.
- Dymisja Ludendorffa26 października 1918 cesarz przyjął dymisję generała Ericha Ludendorffa. Kanclerz zażądał jej po rozkazie, w którym wojsko odrzuciło trzecią notę Wilsona.
- 28
- Zajęcie MuslimijiPod koniec października 1918 Arabowie Fajsala zajęli węzeł Muslimija pod Aleppo i przecięli kolej z Konstantynopola do Mezopotamii.
- Kluczowe wydarzenieNiepodległość Czechosłowacji28 października 1918 Komitet Narodowy przejął władzę w Pradze i uchwalił pierwszą ustawę. „Samodzielne państwo czechosłowackie weszło w życie”.
- 29
- Włosi zajmują San Giovanni di MeduaPod koniec października 1918 Włosi zajęli Lezhę i port San Giovanni di Medua w północnej Albanii. Austriacy cofali się ku Szkodrze i Czarnogórze.
- Niepodległość Państwa SHS29 października 1918 chorwacki Sabor zerwał więzi z Austro-Węgrami, a władzę w nowym Państwie Słoweńców, Chorwatów i Serbów objęła Rada Narodowa.
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Mudros30 października 1918 na pancerniku „Agamemnon” w Mudros Imperium Osmańskie podpisało rozejm z Ententą. Walki ustały w południe 31 października.
- Kapitulacja pod Szarkatem30 października 1918 nad Tygrysem pod Szarkatem skapitulowała otoczona turecka Grupa Tygrysu. Ismail Hakki Bej poddał się z kilkoma tysiącami żołnierzy.
- Rada Narodowa FiumePod koniec października 1918 Węgrzy opuścili Fiume. Władzę objął tam komisarz Państwa SHS, a włoska Rada Narodowa ogłosiła 30 października unię z Włochami.
- 31
- Włosi zajmują Szkodrę31 października 1918 Włosi po walce weszli do starej Szkodry. Dzień wcześniej nową część miasta zajęli Serbowie, co wywołało spór między sojusznikami.
- Rewolucja w Wiedniu i Budapeszcie31 października 1918 w Budapeszcie władzę objął Mihály Károlyi, a żołnierze zastrzelili Istvána Tiszę. W Wiedniu powstał pierwszy rząd Austrii Niemieckiej.
- Flota dla Państwa SHS31 października 1918 w Puli Horthy przekazał flotę austro-węgierską delegatom Rady Narodowej Słoweńców, Chorwatów i Serbów. Dowództwo objął Janko Vuković.
- Kluczowe wydarzenieWyzwolenie Krakowa31 października 1918 polscy żołnierze armii austro-węgierskiej bez jednego strzału rozbroili garnizon Krakowa. Austriacka komenda oddała władzę Polakom.
listopad
- 01
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Valenciennes1 listopada 1918 Kanadyjczycy zdobyli w niecałą godzinę wzgórze Mont Houy pod Valenciennes, wsparci ogniem, jakiego nie miała żadna inna brygada.
- Serbowie ponownie odbijają Belgrad1 listopada 1918 serbska 1 Armia wkroczyła do Belgradu, który ostatnie wojska państw centralnych opuściły tego dnia za Sawą i Dunajem, wysadzając mosty.
- Brytyjczycy zajmują Merw1 listopada 1918 wojska rządu zakaspijskiego i oddział indyjski weszli do Merwu, opuszczonego przez bolszewików po klęsce pod Duszakiem.
- Atak na Fife1 listopada 1918 kolumna Lettow-Vorbecka uderzyła na brytyjską placówkę Fife w Rodezji Północnej. Okopana załoga się utrzymała i 2 listopada Niemcy odeszli.
- Zatopienie „Viribus Unitis”1 listopada 1918 dwaj Włosi podłożyli w Puli minę pod drednot Viribus Unitis, przekazany dzień wcześniej Państwu SHS. Zginął admirał Vuković i setki marynarzy.
- Początek walk o LwówW nocy na 1 listopada 1918 ukraińscy żołnierze opanowali Lwów i ogłosili go stolicą państwa ukraińskiego. Jeszcze tego dnia polscy mieszkańcy chwycili za broń.
- Fałszywa wiadomość o abdykacji BorysaNa początku listopada 1918 agencje podały, że car Borys III abdykował, a Bułgaria jest republiką chłopską. Wiadomość była fałszywa, Borys panował do 1943 roku.
- 02
- Zatopienie „Surady” i „Murcii”2 listopada 1918 UC-74 storpedował pod Port Saidem parowce Surada i Murcia, ostatnie brytyjskie statki handlowe zatopione przez wroga w tej wojnie.
- Słoweńcy przejmują KrainęNa przełomie października i listopada 1918 słoweński Rząd Narodowy w Lublanie odsunął austriackiego namiestnika i przejął władzę w Krainie.
- 03
- Zajęcie Valenciennes2 listopada 1918 Kanadyjczycy oczyścili z Niemców Valenciennes, a 3 listopada Niemcy porzucili linię Skaldy. Okupacja trwała ponad cztery lata.
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Villa Giusti3 listopada 1918 pod Padwą Austro-Węgry podpisały rozejm z aliantami. Walki ustały 4 listopada o 15.00, a monarchia Habsburgów wyszła z wojny.
- Włosi zajmują Triest3 listopada 1918 po południu w Trieście przybił włoski niszczyciel Audace. Generał Petitti di Roreto objął miasto w posiadanie w imieniu króla Włoch.
- Bunt w Kilonii3 listopada 1918 patrol w Kilonii strzelał do pochodu marynarzy i robotników. Nazajutrz miasto było w rękach rad żołnierskich. Zaczęła się rewolucja.
- 04
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Sambrą4 listopada 1918 Brytyjczycy przeszli we mgle Kanał Sambra–Oise i las Mormal, a Nowozelandczycy zdobyli Le Quesnoy. Pod Ors zginął poeta Wilfred Owen.
- Koniec bitwy pod Vittorio Veneto4 listopada 1918 o 15.00 na froncie włoskim zamilkła broń. Przed tą godziną alianci przeszli Tagliamento, a całe dywizje austro-węgierskie szły do niewoli.
- Włosi zajmują Bar4 listopada 1918 włoska marynarka wojenna zajęła Bar (Antivari), czarnogórski port opuszczony przez wojska austro-węgierskie w ostatnich dniach wojny.
- Brytyjczycy zajmują Mosul3 listopada 1918, już po rozejmie z Turcją, brytyjska kawaleria stanęła w Mosulu. Ali Ihsan Pasza protestował, ale do 10 listopada Turcy opuścili miasto.
- 05
- Foch naczelnym wodzem przeciw NiemcomPo kapitulacji Austro-Węgier przywódcy Ententy powierzyli Fochowi kierownictwo strategiczne wojny z Niemcami na wszystkich frontach, w tym włoskim i bałkańskim.
- Włosi w Fiume4 listopada 1918 do portu w Fiume wpłynęły włoskie okręty z pancernikiem „Emanuele Filiberto”. Miastem wciąż rządzili jednak Chorwaci.
- Zatonięcie „Campanii”5 listopada 1918 w zatoce Firth of Forth zatonęła Campania, dawny liniowiec przebudowany na okręt-bazę wodnosamolotów. Zerwana z kotwicy staranowała dwa okręty.
- Nota Lansinga5 listopada 1918 Lansing przekazał Niemcom zastrzeżenia aliantów co do wolności mórz i odszkodowań oraz wezwał ich, by po warunki rozejmu zgłosili się do Focha.
- 06
- Francuzi zajmują Rethel6 listopada 1918 Francuzi weszli do zrujnowanego Rethel nad Aisne. Niemcy, zagrożeni na całym froncie, cofali się już ku Mozie.
- Amerykanie pod Sedanem6–7 listopada 1918 Amerykanie w wyścigu do Sedanu wyszli na wzgórza nad miastem i odcięli Niemcom kolej. Do samego Sedanu Foch posłał jednak Francuzów.
- Regent Aleksander w BelgradzieNa początku listopada 1918 do odzyskanego Belgradu przybył regent Aleksander z gen. Franchet d’Espérey. Stary król Piotr I wrócił do stolicy dopiero w 1919.
- 07
- Republika BawarskaW nocy z 7 na 8 listopada 1918 Kurt Eisner ogłosił w Monachium Wolne Państwo Bawarię i detronizację Wittelsbachów. Król Ludwik III uciekł z miasta.
- Konferencja genewska6–9 listopada 1918 w Genewie Pašić, Korošec i Trumbić uzgodnili wspólny rząd Serbii i Państwa SHS. Belgrad wkrótce odrzucił to porozumienie.
- Rząd lubelskiW nocy z 6 na 7 listopada 1918 lewica niepodległościowa powołała w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele.
- 08
- Niemieccy parlamentariusze u Focha8 listopada 1918 delegacja Erzbergera stanęła przed Fochem w lesie Compiègne. Usłyszała warunki rozejmu i dostała 72 godziny na odpowiedź.
- Brytyjczycy odbijają MaubeugeW nocy z 8 na 9 listopada 1918 batalion Grenadierów Gwardii wszedł bez walki do Maubeuge, twierdzy nad Sambrą, którą Francuzi oddali Niemcom we wrześniu 1914.
- Dymisja MarghilomanaNa początku listopada 1918 król Ferdynand na żądanie ententy odprawił germanofilski rząd Marghilomana i Ariona. Premierem został generał Constantin Coandă.
- 09
- Zajęcie Aleksandretty9 listopada 1918 brytyjskie i francuskie okręty weszły do zatoki Aleksandretty. Mustafa Kemal chciał bronić portu, ale rząd w Konstantynopolu kazał mu ustąpić.
- Lettow-Vorbeck zajmuje Kasamę9 listopada 1918 czołówka Lettow-Vorbecka zajęła opuszczoną Kasamę w Rodezji Północnej. Niemcy szli dalej na południe ku składom nad rzeką Chambeshi.
- Zatopienie „Britannii”9 listopada 1918 UB-50 storpedował u wejścia do Cieśniny Gibraltarskiej pancernik Britannia. Zginęło około 50 marynarzy, ponad 700 ocalało.
- Kluczowe wydarzenieRewolucja w Berlinie9 listopada 1918 rewolucja dotarła do Berlina. Kanclerz ogłosił abdykację cesarza i oddał władzę Ebertowi, a Scheidemann proklamował republikę.
- Deklaracja anglo-francuskaW pierwszych dniach listopada 1918 Wielka Brytania i Francja ogłosiły, że chcą „całkowitego wyzwolenia” ludów Syrii i Mezopotamii i rządów z ich wyboru.
- Czechosłowacy w JekaterynburguOkoło 9–10 listopada 1918 Czechosłowacy w Jekaterynburgu uroczyście świętowali narodziny swojego państwa. Pułki legionu dostały sztandary.
- 10
- Francuzi odbijają MézièresNa dzień przed rozejmem Francuzi odzyskali Mézières nad Mozą, przez lata ważny ośrodek niemieckiego dowództwa. Nad rzeką walczono do 11 listopada.
- Belgowie odbijają Gandawę10 listopada 1918 Niemcy opuścili Gandawę, a do miasta weszli Belgowie. Okupacja stolicy Flandrii Wschodniej, trwająca od 1914 roku, dobiegła końca.
- Rumunia wraca do wojny10 listopada 1918 francuskie bataliony przeprawiły się przez Dunaj pod Ruse, a król Ferdynand wezwał Rumunów, by znów chwycili za broń przeciw Niemcom.
- Cesarz Wilhelm w Holandii10 listopada 1918 Wilhelm II opuścił Spa i przekroczył granicę holenderską w Eijsden. Rząd Holandii, neutralnego kraju, udzielił mu schronienia.
- Piłsudski wraca do Warszawy10 listopada 1918 rano Józef Piłsudski, zwolniony z Magdeburga, przyjechał do Warszawy. Witało go kilkanaście osób, a do wieczora rozmawiał już z regentami.
- Zatopienie HMS Ascot10 listopada 1918 UB-67 storpedował u wysp Farne trałowiec Ascot. Zginęła cała załoga, ponad 50 ludzi. Był to ostatni okręt Royal Navy zatopiony przez wroga.
- 11
- Brytyjczycy odbijają MonsRankiem 11 listopada 1918 Kanadyjczycy wkroczyli do Mons, gdzie w 1914 Brytyjczycy stoczyli pierwszą bitwę. Wojna skończyła się tam, gdzie się zaczęła.
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Compiègne11 listopada 1918 o świcie Niemcy podpisali w wagonie Focha w lesie Compiègne rozejm z Ententą. O 11.00 na froncie zachodnim ucichły działa.
- Uznanie Łotwy i Estonii11 listopada 1918 Balfour potwierdził na piśmie uznanie Łotewskiej Rady Narodowej. W Tallinnie wznowił działalność Estoński Rząd Tymczasowy.
- Kluczowe wydarzenieOdzyskanie niepodległości przez Polskę11 listopada 1918 Rada Regencyjna oddała Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem, a Warszawa rozbrajała Niemców. Ten dzień stał się Świętem Niepodległości.
- 13
- Alianci w Konstantynopolu12 listopada 1918 flota sprzymierzonych przeszła przez Dardanele, a rano 13 listopada stanęła przed Konstantynopolem. Zaczęła się okupacja stolicy imperium.
- Rozejm belgradzki13 listopada 1918 w Belgradzie Węgry podpisały z aliantami konwencję wojskową. Linia demarkacyjna oddała Banat, Baczkę i część Siedmiogrodu pod okupację.
- 14
- Zawieszenie broni w Afryce Wschodniej13 listopada 1918 wieść o rozejmie dotarła do Lettow-Vorbecka w Rodezji Północnej. 14 listopada nad rzeką Chambeshi zgodził się przerwać walkę.
- Masaryk prezydentem14 listopada 1918 Zgromadzenie Narodowe w Pradze zdetronizowało Habsburgów, ogłosiło republikę i wybrało Masaryka na prezydenta. Premierem został Kramář.
- Zatonięcie „Cochrane”14 listopada 1918 brytyjski krążownik pancerny Cochrane wszedł we mgle na mieliznę u ujścia Mersey i przełamał się na pół. Nikt nie zginął.
- Rozwiązanie Rady Regencyjnej14 listopada 1918 regenci rozwiązali Radę Regencyjną i oddali całą władzę zwierzchnią Piłsudskiemu. Piłsudski desygnował tego dnia Daszyńskiego na premiera.
- 15
- Krążownik „Königsberg” w zatoce Forth15 listopada 1918 krążownik Königsberg przywiózł do Firth of Forth kontradmirała Meurera, by ustalił z admirałem Beattym, jak Niemcy wydadzą swoją flotę.
- Powstanie Petlury15 listopada 1918 Dyrektoriat wezwał z Białej Cerkwi do powstania przeciw hetmanowi Skoropadskiemu, który dzień wcześniej ogłosił federację z Rosją.
- 16
- Pochód aliantów nad RenW połowie listopada 1918 armie sprzymierzonych ruszyły za cofającymi się Niemcami ku Renowi. Brytyjska chronologia podaje 16 listopada, inne źródła 17.
- Notyfikacja Piłsudskiego16 listopada 1918 Józef Piłsudski depeszą radiową zawiadomił rządy państw wojujących i neutralnych o istnieniu niepodległego państwa polskiego.
- Mobilizacja w Estonii16 listopada 1918 estoński Rząd Tymczasowy postanowił zwołać ochotniczą Armię Ludową. Obowiązkowo powołał tylko oficerów, lekarzy i urzędników wojskowych.
- Niepodległość Węgier16 listopada 1918 przed parlamentem w Budapeszcie proklamowano Węgierską Republikę Ludową. Na czele państwa stanął premier Mihály Károlyi.
- 17
- Francuzi wkraczają do Miluzy17 listopada 1918 wojska francuskie generała Hirschauera uroczyście wkroczyły do Miluzy. Wróciły do miasta, które dwa razy musiały opuścić w sierpniu 1914.
- Brytyjczycy wracają do Baku17 listopada 1918 generał Thomson przypłynął z Enzeli do Baku z wojskiem brytyjskim i oddziałem Biczerachowa. Turcy opuścili miasto zdobyte we wrześniu.
- Rząd Moraczewskiego17 listopada 1918, po rezygnacji Ignacego Daszyńskiego, Józef Piłsudski powierzył urząd premiera socjaliście Jędrzejowi Moraczewskiemu.
- 18
- Niemcy opuszczają FrancjęWedług brytyjskiej chronologii 18 listopada 1918 ostatni Niemcy przekroczyli z powrotem granicę Francji z 1914 roku. Okupacja północnego wschodu dobiegła końca.
- Belgowie wracają do BrukseliW połowie listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Brukselę, wrócił burmistrz Max, a do stolicy weszli żołnierze belgijscy. Kończyła się okupacja.
- Włosi wzmacniają Fiume17 listopada 1918 do Fiume wkroczyły wojska włoskie generała San Marzano. Chorwacką władzę usunięto, a Jugosłowianie zaprotestowali.
- Zamach KołczakaW nocy z 17 na 18 listopada 1918 oficerowie kozaccy aresztowali w Omsku eserowców z Dyrektoriatu. Rada Ministrów ogłosiła Kołczaka Najwyższym Władcą.
- 19
- Francuzi wkraczają do Metzu19 listopada 1918 wojska 10 Armii wkroczyły do Metzu, stolicy niemieckiej Lotaryngii. Defiladę oglądał Pétain, który tego dnia dowiedział się o awansie.
- Belgowie wracają do Antwerpii19 listopada 1918 wojska belgijskie ponownie zajęły Antwerpię. Twierdza, która skapitulowała w październiku 1914, wróciła do Belgii po ponad czterech latach.
- Pétain marszałkiem Francji19 listopada 1918, w dniu wkroczenia Francuzów do Metzu, gen. Pétain dowiedział się, że zostanie marszałkiem Francji. Dekret podpisano 21 listopada.
- 20
- Amerykanie wkraczają do LuksemburgaOkoło 20 listopada 1918 amerykańska 3 Armia w marszu nad Ren weszła do Luksemburga. Mieszkańcy witali ją kwiatami po ponad czterech latach okupacji.
- Kapitulacja U-Bootów20 listopada 1918 pierwsze 20 niemieckich okrętów podwodnych poddało się pod Harwich zespołowi kontradmirała Tyrwhitta. Do wiosny 1919 oddano ich 176.
- Maruszewski w ArchangielskuW listopadzie 1918 do Archangielska przybył generał Władimir Maruszewski. Objął dowództwo rosyjskich wojsk Obwodu Północnego i urząd generała gubernatora.
- 21
- Internowanie Floty Pełnomorskiej21 listopada 1918 Grand Fleet wyszła na spotkanie Floty Pełnomorskiej i odprowadziła 70 niemieckich okrętów do Firth of Forth, skąd popłynęły do Scapa Flow.
- Rząd belgijski w Brukseli21 listopada 1918 władzę w Belgii objął rząd jedności narodowej Léona Delacroix, pierwszego premiera z tym tytułem. Ministrem wojny został Fulgence Masson.
- Brytyjczycy zajmują Namur21 listopada 1918 Brytyjczycy weszli do Namuru, belgijskiej twierdzy zdobytej przez Niemców w 1914 roku. Tu wojska idące nad Ren stanęły na postój.
- 22
- Francuzi wkraczają do Strasburga22 listopada 1918 generał Gouraud na czele 4 Armii uroczyście wkroczył do Strasburga. Po 48 latach stolica Alzacji wróciła do Francji.
- Polacy zdobywają LwówW nocy na 22 listopada 1918 Ukraińcy wycofali się ze Lwowa, a rano miasto zajęli Polacy. W dniu zwycięstwa w dzielnicach żydowskich wybuchł pogrom.
- 26
- Alianci na granicy NiemiecPod koniec listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Belgię, a wojska sprzymierzonych doszły do granicy Niemiec. 1 grudnia wszystkie ruszyły dalej, ku Renowi.
- Alianci w SewastopoluPod koniec listopada 1918 do Sewastopola wpłynęła eskadra aliancka. Przejęła od Niemców okręty dawnej Floty Czarnomorskiej, w tym drednot „Wola”.
- Zgromadzenie w Podgoricy26 listopada 1918 Wielkie Zgromadzenie Narodowe w Podgoricy zdetronizowało króla Mikołaja I i ogłosiło zjednoczenie Czarnogóry z Serbią.
- 28
- Abdykacja Wilhelma II28 listopada 1918 w holenderskim Amerongen Wilhelm II podpisał akt zrzeczenia się koron Prus i Rzeszy, 19 dni po ogłoszeniu jego abdykacji w Berlinie.
- Bolszewicy zdobywają Narwę28 listopada 1918 Armia Czerwona uderzyła na Narwę, z której wycofywali się Niemcy. Estończycy musieli oddać miasto. Zaczęła się estońska wojna o niepodległość.
- Unia Bukowiny z Rumunią28 listopada 1918 Kongres Generalny Bukowiny w Czerniowcach uchwalił połączenie kraju z Rumunią. Większość Ukraińców zbojkotowała obrady.
grudzień
- 01
- Alianci wkraczają do Niemiec1 grudnia 1918 brytyjska kawaleria, amerykańska 3 Armia, Belgowie i Francuzi weszli do Niemiec. Amerykanie zajęli Trewir, a Belgowie Akwizgran.
- Kluczowe wydarzenieZgromadzenie w Alba Iulia1 grudnia 1918 Wielkie Zgromadzenie Narodowe w Alba Iulia ogłosiło połączenie Siedmiogrodu, Banatu i ziem rumuńskich na Węgrzech z Królestwem Rumunii.
- Kluczowe wydarzenieProklamacja Królestwa SHS1 grudnia 1918 w Belgradzie regent Aleksander przyjął adres delegacji Rady Narodowej z Zagrzebia i proklamował Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców.
- Islandia królestwem1 grudnia 1918 weszła w życie duńsko-islandzka ustawa o unii. Islandia stała się suwerennym królestwem, związanym z Danią tylko osobą króla.
- 03
- Bułgarzy opuszczają DobrudżęNa początku grudnia 1918 ostatnie wojska bułgarskie wycofały się z Dobrudży. Do Konstancy wracała rumuńska administracja, a porty strzegli Brytyjczycy.
- Sejm Dzielnicowy w Poznaniu3 grudnia 1918 w Poznaniu zebrał się Polski Sejm Dzielnicowy, reprezentacja Polaków z Rzeszy. Wybrał Naczelną Radę Ludową i zażądał zjednoczonej Polski.
- 04
- Zatonięcie „Cassandry”W nocy na 5 grudnia 1918 brytyjski krążownik Cassandra, płynący z eskadrą na pomoc Estonii, wszedł koło Saremy na niemiecką minę. Zginęło 11 marynarzy.
- Początek demobilizacjiNa początku grudnia 1918 ruszyła demobilizacja armii brytyjskiej. Najpierw zwalniano ludzi potrzebnych gospodarce, co szybko wywołało gniew frontowców.
- 08
- Amerykanie zajmują Koblencję8 grudnia 1918 do opuszczonej przez Niemców Koblencji weszli pierwsi żołnierze amerykańskiej 3 Armii. Miasto stało się sercem amerykańskiej strefy okupacyjnej.
- Starcie na Morzu Kaspijskim8 grudnia 1918 dwa uzbrojone statki brytyjskiej flotylli starły się koło wyspy Czeczeń z okrętami bolszewików, osłaniającymi desant z Astrachania.
- 09
- Brytyjczycy odbijają Lahidż9 grudnia 1918, ponad trzy lata po klęsce z lipca 1915, Brytyjczycy wrócili do Lahidżu pod Adenem. Turcy Alego Saida Paszy poddali się na mocy rozejmu.
- Rząd serbski wraca do BelgraduNa przełomie listopada i grudnia 1918 rząd Serbii po ponad czterech latach na wygnaniu wrócił do zniszczonego Belgradu, już jako rząd nowego królestwa.
- 10
- Bezwarunkowa unia BesarabiiW nocy z 9 na 10 grudnia 1918 Rada Kraju w Kiszyniowie zrzekła się autonomii Besarabii, ogłosiła bezwarunkową unię z Rumunią i rozwiązała się.
- Bolszewicy zajmują Mińsk10 grudnia 1918 Armia Czerwona, idąc w ślad za wycofującymi się Niemcami, prawie bez walki weszła do Mińska. Białoruska Republika Ludowa straciła stolicę.
- 11
- Ukraińcy zajmują Odessę11 grudnia 1918 do Odessy weszły wojska Dyrektoriatu. Rosyjscy ochotnicy wycofali się do portu, gdzie pod osłoną okrętów Ententy powstała strefa aliancka.
- Mannerheim regentem FinlandiiW grudniu 1918 proniemiecki regent Svinhufvud ustąpił, a parlament wybrał na jego miejsce generała Mannerheima. Finlandia zwróciła się ku Entencie.
- 12
- Brytyjczycy przekraczają Ren12 grudnia 1918 brytyjska kawaleria przeszła Ren pod Kolonią, a dzień później piechota. Brytyjczycy zajęli przyczółek o promieniu 30 kilometrów.
- Dymisja CoandyW połowie grudnia 1918 przejściowy rząd generała Coandy ustąpił w Bukareszcie. Premierem Rumunii po raz piąty został liberał Ion I.C. Brătianu.
- 13
- Brytyjczycy zajmują Al-Hudajdę13 grudnia 1918 indyjski batalion stanął przed Al-Hudajdą, głównym portem Jemenu. Turecki garnizon nie chciał się poddać i desant skończył się walką w mieście.
- Wilson przybywa do Europy13 grudnia 1918 Woodrow Wilson przypłynął do Brestu, jako pierwszy urzędujący prezydent USA w Europie. Nazajutrz Paryż zgotował mu triumfalne powitanie.
- 14
- Przedłużenie rozejmu13 grudnia 1918 w Trewirze Foch i Erzberger podpisali przedłużenie rozejmu do 17 stycznia 1919. Alianci zastrzegli sobie prawo zajęcia strefy neutralnej.
- Zamach na Sidónia Paisa14 grudnia 1918 na lizbońskim dworcu Rossio były sierżant José Júlio da Costa śmiertelnie postrzelił prezydenta Portugalii Sidónia Paisa.
- Wybory w Wielkiej Brytanii14 grudnia 1918 w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy głosowały kobiety. Koalicja Lloyda George’a wygrała miażdżąco, a Irlandia poparła Sinn Féin.
- Upadek hetmanatu14 grudnia 1918 wojska Dyrektoriatu wdarły się do Kijowa, a hetman Pawło Skoropadski zrzekł się władzy i ukrył się pod opieką Niemców.
- 16
- Internowanie Mackensena16 grudnia 1918 w Budapeszcie zatrzymano pociąg feldmarszałka Mackensena, wracającego z Rumunii. Na żądanie Francuzów Węgrzy internowali go w Fót.
- Niemcy opuszczają Finlandię16 grudnia 1918 ostatnie oddziały Dywizji Bałtyckiej von der Goltza odpłynęły z Helsinek do Szczecina. Żegnały je tysiące mieszkańców stolicy.
- Zjazd Rad w Berlinie16 grudnia 1918 w Berlinie zebrał się pierwszy ogólnoniemiecki zjazd rad robotniczych i żołnierskich. Odrzucił republikę rad i wyznaczył wybory na 19 stycznia.
- Canto e Castro prezydentem16 grudnia 1918, dwa dni po zabójstwie Sidónia Paisa, Kongres wybrał na prezydenta Portugalii admirała João do Canto e Castro, monarchistę z przekonań.
- 18
- Niemcy opuszczają Dorpat18 grudnia 1918 Niemcy wycofali się z Dorpatu (Tartu). Kilka dni później Estończycy oddali miasto bez walki i weszła do niego Armia Czerwona.
- Francuzi lądują w Odessie18 grudnia 1918 w Odessie lądowała francuska dywizja generała Boriusa. Na żądanie Francuzów wojska Dyrektoriatu zaczęły opuszczać miasto.
- 20
- Dyrektoriat w Kijowie19 grudnia 1918 Dyrektoriat Ukraińskiej Republiki Ludowej uroczyście wjechał do Kijowa. Na placu Sofijskim odprawiono nabożeństwo i odbył się wiec.
- Protić premierem Królestwa SHS20 grudnia 1918 regent Aleksander powołał pierwszy rząd Królestwa SHS ze Stojanem Proticiem na czele. Nikola Pašić stracił urząd premiera, który pełnił od 1912.
- 24
- Zdobycie PermuW nocy z 24 na 25 grudnia 1918 Armia Syberyjska Radoli Gajdy wkroczyła do Permu. Czerwona 3 Armia rozpadła się, a bolszewicy mówili o „katastrofie permskiej”.
- Walki bożonarodzeniowe w Berlinie24 grudnia 1918 wojsko ostrzelało z dział zamek w Berlinie, zajęty przez zbuntowanych marynarzy. Atak się nie powiódł, a koalicja socjalistów się rozpadła.
- 26
- Zachodnioukraińska Republika LudowaPod koniec 1918 roku rząd Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej działał w Tarnopolu. Budował armię i przygotowywał zjednoczenie z Ukrainą naddnieprzańską.
- Paderewski w Poznaniu26 grudnia 1918 do Poznania przyjechał Ignacy Jan Paderewski. Witały go tłumy z pochodniami, a z okna hotelu Bazar przemówił do zebranych Polaków.
- 27
- Dekret króla FerdynandaPod koniec grudnia 1918 król Ferdynand dekretem zatwierdził połączenie Siedmiogrodu z Rumunią. Kraj pozostał pod zarządem Rady Dyrektorskiej w Sybinie.
- Kluczowe wydarzenieWybuch powstania wielkopolskiego27 grudnia 1918 po niemieckiej demonstracji w Poznaniu padły strzały przed hotelem Bazar. Polacy zaatakowali Prezydium Policji i zajęli dworzec i pocztę.
- 30
- Alianci zajmują Kodysz30 grudnia 1918 Amerykanie z 339 pułku piechoty, wsparci kanadyjską artylerią, odbili od bolszewików wieś Kodysz na froncie na południe od Archangielska.
- Doniesienia o zajęciu BirskaBrytyjska chronologia notuje 30 grudnia 1918 zajęcie Birska przez wojska Kołczaka. Rosyjskie źródła tego nie potwierdzają; biali wzięli miasto wiosną 1919.
- Założenie KPD30 grudnia 1918 w Berlinie zaczął się zjazd, na którym Związek Spartakusa i lewicowi radykałowie z Bremy i Hamburga założyli Komunistyczną Partię Niemiec.